Nước tiểu có máu ở nam: Cảnh báo bệnh gì, khi nào khám?

Tham vấn chuyên môn:
BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa
BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa
BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp

Nước tiểu có máu là dấu hiệu không nên bỏ qua, đặc biệt khi xảy ra đồng thời với tiểu buốt, tiểu rắt, đau hông lưng hoặc tiểu nhiều lần trong ngày ở nam. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiễm trùng đường tiết niệu, sỏi, bệnh tuyến tiền liệt, tổn thương thận hoặc một số bệnh lý nghiêm trọng hơn như ung thư bàng quang.

Không phải trường hợp nào nước tiểu chuyển màu đỏ cũng đồng nghĩa với bệnh nguy hiểm. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự phán đoán dựa vào màu sắc, không tự mua kháng sinh và cũng không chờ đến khi triệu chứng tự hết mới đi khám.

Theo NHS, người nhìn thấy máu trong nước tiểu nên được kiểm tra y tế kể cả khi đây là lần đầu xuất hiện, lượng máu rất ít, không đau hoặc chưa chắc chắn đó có phải là máu hay không. (Nguồn: NHS – “Blood in urine”)

I. Nước tiểu có máu là gì?

Theo NIDDK Nước tiểu có máu, còn gọi là tiểu máu hoặc đái máu, là tình trạng hồng cầu xuất hiện trong nước tiểu. Máu có thể bắt nguồn từ thận, niệu quản, bàng quang, niệu đạo hoặc tuyến tiền liệt. (Nguồn: NIDDK – “Hematuria (Blood in the Urine)”)

Có hai dạng thường gặp:

Chỉ một lượng máu nhỏ cũng có thể khiến nước tiểu thay đổi màu rõ rệt. Ngược lại, người bị tiểu máu vi thể thường không có triệu chứng và chỉ phát hiện khi khám sức khỏe hoặc làm xét nghiệm nước tiểu.

Theo hướng dẫn của Hiệp hội Tiết niệu Hoa Kỳ, tiểu máu vi thể được xác định khi xét nghiệm kính hiển vi phát hiện từ ba hồng cầu trở lên trên một vi trường có độ phóng đại cao trong mẫu nước tiểu được lấy đúng quy trình. (Nguồn: American Urological Association – “Microhematuria: AUA/SUFU Guideline (2025)”)

II. Nước tiểu màu đỏ có chắc chắn là có máu không?

Nước tiểu màu hồng hoặc đỏ chưa chắc đã chứa hồng cầu. Một số thực phẩm, thuốc hoặc sắc tố có thể làm nước tiểu đổi màu, chẳng hạn:

• Củ dền và một số thực phẩm có màu đỏ đậm.
• Một số loại thuốc có thể làm nước tiểu chuyển đỏ hoặc nâu.
• Máu chảy từ hậu môn bị nhầm với máu trong nước tiểu.
• Máu từ đường sinh dục hoặc tinh dịch lẫn vào mẫu nước tiểu.
• Mất nước có thể khiến nước tiểu sẫm màu, nhưng thường không tạo màu đỏ tươi.

Theo MedlinePlus, cách phân biệt chính xác nhất là thực hiện tổng phân tích nước tiểu và soi cặn nước tiểu. Không nên chỉ dựa vào quan sát bằng mắt thường để kết luận. (Nguồn: MedlinePlus – “Urine – bloody”)

III. Tiểu nhiều lần trong ngày ở nam kèm nước tiểu có máu cảnh báo bệnh gì?

Khi tiểu nhiều lần trong ngày ở nam xuất hiện cùng tiểu buốt, tiểu gấp hoặc nước tiểu có máu, bác sĩ thường cần kiểm tra toàn bộ hệ tiết niệu thay vì chỉ tập trung vào bàng quang.

1. Nhiễm trùng đường tiết niệu

Nhiễm trùng có thể xảy ra tại niệu đạo, bàng quang, tuyến tiền liệt hoặc thận. Viêm làm niêm mạc đường tiết niệu bị kích thích, phù nề và có thể chảy máu.

Các dấu hiệu thường gặp gồm:

• Tiểu buốt hoặc nóng rát.
• Tiểu rắt, tiểu gấp.
• Đi tiểu nhiều lần nhưng mỗi lần chỉ có ít nước tiểu.
• Nước tiểu đục, có mùi bất thường.
• Đau bụng dưới hoặc vùng chậu.
• Có thể kèm sốt nếu nhiễm trùng tiến triển.

Ở nam giới, nhiễm trùng đường tiết niệu cần được đánh giá nguyên nhân nền như tắc nghẽn đường tiểu, sỏi, hẹp niệu đạo hoặc bệnh tuyến tiền liệt.

2. Viêm thận hoặc nhiễm trùng thận

Theo NIDDK, Nếu vi khuẩn lan lên thận, người bệnh có thể xuất hiện sốt, rét run, đau vùng hông lưng, buồn nôn, nôn và nước tiểu đục hoặc có máu. Nhiễm trùng thận cần được điều trị sớm vì trong một số trường hợp, nhiễm trùng có thể lan vào máu và gây nhiễm khuẩn huyết. (Nguồn: NIDDK – “Symptoms & Causes of Kidney Infection (Pyelonephritis)”)

Theo BSCKII Nguyễn Quốc Tiến: Khi nước tiểu có máu đi kèm sốt, rét run, mệt nhiều, phù, tăng huyết áp hoặc lượng nước tiểu giảm, người bệnh cần được đánh giá không chỉ về đường tiết niệu mà còn về chức năng thận và tình trạng nhiễm trùng toàn thân.

3. Sỏi thận, sỏi niệu quản hoặc sỏi bàng quang

Theo NIDDK, sỏi di chuyển có thể cọ xát và làm tổn thương niêm mạc đường tiết niệu. Tình trạng này thường gây:

• Đau quặn dữ dội ở hông lưng.
• Đau lan xuống bụng dưới hoặc bẹn.
• Buồn nôn, nôn.
• Tiểu buốt, tiểu gấp.
• Nước tiểu màu hồng, đỏ hoặc nâu.
• Tiểu ít hoặc khó tiểu nếu sỏi gây tắc nghẽn.

(Nguồn: NIDDK – “Symptoms & Causes of Kidney Stones”)

4. Viêm hoặc phì đại tuyến tiền liệt

Tuyến tiền liệt nằm ngay dưới bàng quang và bao quanh một phần niệu đạo. Khi tuyến tiền liệt viêm hoặc tăng kích thước, dòng nước tiểu có thể bị cản trở.

Người bệnh thường có:

• Tiểu nhiều lần, đặc biệt về đêm.
• Tiểu gấp, khó nhịn.
• Tia tiểu yếu hoặc ngắt quãng.
• Phải rặn khi đi tiểu.
• Cảm giác tiểu chưa hết.
• Đau vùng tầng sinh môn nếu có viêm.
• Đôi khi xuất hiện máu trong nước tiểu.

Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào tình trạng nước tiểu có máu để khẳng định bệnh tuyến tiền liệt. Người bệnh có thể cần khám trực tràng, siêu âm, xét nghiệm nước tiểu, đánh giá PSA hoặc thực hiện các kiểm tra khác theo chỉ định.

5. Bệnh cầu thận

Bệnh tại cầu thận có thể làm hồng cầu và protein thoát vào nước tiểu. Một số trường hợp có nước tiểu màu nâu sẫm giống màu nước trà hoặc nước coca thay vì đỏ tươi.

Dấu hiệu gợi ý bệnh thận gồm:

• Phù mặt, phù chân.
• Nước tiểu nhiều bọt.
• Tăng huyết áp.
• Lượng nước tiểu giảm.
• Mệt mỏi, khó thở.
• Xét nghiệm phát hiện protein niệu hoặc chức năng thận bất thường.

6. Khối u đường tiết niệu

Máu trong nước tiểu có thể là biểu hiện của ung thư bàng quang, ung thư thận, ung thư đường bài xuất hoặc bệnh lý ác tính liên quan đến tuyến tiền liệt. Đáng chú ý, tiểu máu do khối u có thể không gây đau và có thể xuất hiện một lần rồi tạm thời biến mất.

Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ cho biết tiểu máu là triệu chứng thường gặp nhất của ung thư bàng quang. Người bệnh cũng có thể đi tiểu nhiều, tiểu buốt, tiểu đêm hoặc luôn có cảm giác buồn tiểu dù bàng quang chưa đầy. (Nguồn: National Cancer Institute – “Bladder Cancer Symptoms”)

Nguy cơ cần được lưu ý hơn ở người:

• Tuổi cao.
• Có tiền sử hút thuốc lá.
• Thường xuyên tiếp xúc hóa chất nghề nghiệp.
• Đã xạ trị vùng chậu.
• Từng có bệnh hoặc thủ thuật đường tiết niệu.
• Tiểu máu tái diễn nhưng không đau.

7. Chấn thương hoặc thủ thuật tiết niệu

Nước tiểu có máu có thể xuất hiện sau chấn thương vùng bụng, lưng, hông hoặc vùng chậu. Một lượng máu nhỏ cũng có thể xuất hiện tạm thời sau đặt ống thông tiểu, nội soi bàng quang, sinh thiết hoặc phẫu thuật tiết niệu.

Tuy nhiên, nếu máu ra nhiều, xuất hiện cục máu đông, đau tăng hoặc không thể đi tiểu, người bệnh cần được kiểm tra ngay.

Theo BSCKII Lê Bá: Tiểu máu sau tai nạn, va đập hoặc thủ thuật cần được đánh giá theo mức độ chảy máu và nguy cơ tổn thương cơ quan. Đặc biệt, tình trạng bí tiểu do cục máu đông có thể cần can thiệp sớm để giải phóng đường tiểu.

8. Vận động cường độ cao và các vấn đề cơ xương khớp liên quan

Vận động quá sức, chạy đường dài hoặc tập luyện cường độ cao có thể gây tiểu máu thoáng qua. Ngoài ra, tổn thương cơ nghiêm trọng có thể giải phóng myoglobin làm nước tiểu chuyển nâu đỏ, dễ bị nhầm với máu.

Người tập luyện cần đi khám khi nước tiểu đổi màu kèm:

• Đau cơ dữ dội.
• Yếu cơ bất thường.
• Sưng cơ.
• Mệt lả.
• Lượng nước tiểu giảm.
• Triệu chứng kéo dài sau khi đã nghỉ ngơi.

Theo BSCKI Phan Đình Long: Không nên mặc định nước tiểu đỏ sau vận động chỉ là hậu quả của tập luyện. Xét nghiệm nước tiểu và xét nghiệm máu có thể giúp phân biệt tiểu máu thực sự với tình trạng sắc tố cơ xuất hiện trong nước tiểu.

9. Thuốc chống đông và rối loạn đông máu

Theo NIDDK Một số thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc bệnh lý về đông máu có thể làm tình trạng chảy máu dễ xuất hiện hơn. Tuy nhiên, không nên kết luận thuốc là nguyên nhân duy nhất và bỏ qua việc kiểm tra đường tiết niệu.

Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc chống đông vì việc dừng thuốc đột ngột có thể làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối, đột quỵ hoặc biến cố tim mạch. Việc điều chỉnh thuốc phải do bác sĩ chỉ định. (Nguồn: NIDDK – “Hematuria (Blood in the Urine)”)

IV. Khi nào nước tiểu có máu cần đi cấp cứu?

Người bệnh nên đến cơ sở y tế ngay khi có một trong các biểu hiện sau:

• Không thể đi tiểu dù bàng quang căng tức.
• Tiểu ra nhiều cục máu đông.
• Máu trong nước tiểu tăng nhanh hoặc chảy liên tục.
• Sốt cao, rét run, thở nhanh hoặc lú lẫn.
• Đau dữ dội ở bụng, hông lưng hoặc vùng chậu.
• Buồn nôn, nôn nhiều.
• Choáng váng, ngất, da nhợt, vã mồ hôi.
• Nước tiểu có máu sau tai nạn hoặc chấn thương.
• Lượng nước tiểu giảm rõ rệt.
• Đang dùng thuốc chống đông và có biểu hiện chảy máu nhiều.

MedlinePlus khuyến cáo người bệnh cần liên hệ cơ sở y tế ngay nếu tiểu máu đi kèm sốt, nôn, rét run, đau bụng hoặc đau hông lưng, không thể đi tiểu hay có cục máu đông trong nước tiểu. (Nguồn: MedlinePlus – “Urine – bloody”)

V. Không đau có cần đi khám không?

Có. Tiểu máu không đau vẫn cần được kiểm tra, đặc biệt ở nam giới trung niên, người cao tuổi và người có tiền sử hút thuốc.

Việc máu chỉ xuất hiện một lần rồi biến mất không đồng nghĩa nguyên nhân đã được giải quyết. Một số bệnh lý nghiêm trọng có thể gây chảy máu gián đoạn, khiến người bệnh chủ quan và trì hoãn thăm khám.

NHS khuyến cáo cần kiểm tra ngay cả khi:

• Không có triệu chứng nào khác.
• Đây là lần đầu thấy máu.
• Chỉ có một lượng máu nhỏ.
• Người bệnh chưa chắc đó có phải là máu hay không.

(Nguồn: NHS – “Blood in urine”)

VI. Bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân như thế nào?

Quy trình kiểm tra có thể thay đổi tùy triệu chứng, tuổi, bệnh nền và yếu tố nguy cơ của từng người.

Theo NIDDK, quá trình chẩn đoán thường bắt đầu bằng bệnh sử, khám lâm sàng và xét nghiệm nước tiểu. Tùy kết quả, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, CT, MRI, siêu âm, nội soi bàng quang hoặc sinh thiết thận. (Nguồn: NIDDK – “Hematuria (Blood in the Urine)”)

VII. Người bệnh nên làm gì trước khi đi khám?

• Ghi lại thời điểm bắt đầu xuất hiện máu.
• Quan sát màu nước tiểu và có cục máu đông hay không.
• Ghi nhận máu xuất hiện đầu dòng, cuối dòng hay trong toàn bộ lần tiểu.
• Chụp lại hình ảnh màu nước tiểu nếu thuận tiện.
• Liệt kê thuốc, vitamin và thực phẩm bổ sung đang sử dụng.
• Cho bác sĩ biết tiền sử sỏi, nhiễm trùng, bệnh thận hoặc bệnh tuyến tiền liệt.
• Thông báo tiền sử hút thuốc, xạ trị hoặc tiếp xúc hóa chất.
• Không tự dùng kháng sinh hoặc thuốc cầm máu.
• Không tự ngừng thuốc chống đông.
• Không cố uống quá nhiều nước nếu đang bí tiểu, đau dữ dội hoặc có bệnh tim, bệnh thận.

Theo Mayo Clinic, Điều trị nước tiểu có máu phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân. Người bệnh có thể cần điều trị nhiễm trùng, xử lý sỏi, kiểm soát bệnh tuyến tiền liệt, điều trị bệnh thận hoặc thực hiện thêm các thăm dò chuyên sâu. Không có một loại thuốc chung phù hợp cho mọi trường hợp tiểu máu. (Nguồn: Mayo Clinic – “Blood in urine – Diagnosis and treatment”)

Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, người bệnh được thăm khám và sàng lọc kỹ lưỡng, tư vấn tận tình để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp với từng tình trạng sức khỏe. Quy trình khám tại Khoa Tiết niệu được tối ưu, giúp rút ngắn thời gian chờ đợi, hạn chế các thủ tục không cần thiết…, mang đến trải nghiệm thuận tiện và thoải mái hơn cho người bệnh. 

Mỗi năm, True Hope tiếp nhận và hỗ trợ nhiều người bệnh mắc các bệnh lý tiết niệu và nam khoa tại Hà Nội, góp phần cải thiện sức khỏe và chất lượng cuộc sống của nhiều người bệnh. 

Nước tiểu có máu không phải là một bệnh riêng biệt mà là dấu hiệu có thể liên quan đến nhiều vấn đề khác nhau, từ nhiễm trùng, sỏi và bệnh tuyến tiền liệt đến bệnh thận hoặc khối u đường tiết niệu.

Nam giới nên đi khám sớm ngay cả khi máu chỉ xuất hiện một lần hoặc không gây đau. Trường hợp có cục máu đông, bí tiểu, sốt rét run, đau hông lưng dữ dội, choáng hoặc tiểu máu sau chấn thương cần được xử trí khẩn cấp.

Lưu ý: Nội dung trong bài chỉ phục vụ mục đích cung cấp thông tin sức khỏe, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị trực tiếp bởi bác sĩ.

Nếu bạn đang lo lắng về tình trạng nước tiểu có máu , hãy đặt lịch kiểm tra tại True Hope để được đánh giá chỉ số và tư vấn chế độ kiểm soát phù hợp. 

Thông tin: Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268 để được tư vấn

Bài viết liên quan

Xét nghiệm PSA tầm soát ung thư tuyến tiền liệt: Khi nào cần làm?

Chi phí mổ phì đại tuyến tiền liệt 2026: Mức tham khảo

Khám tuyến tiền liệt ở đâu Hà Nội? 7 tiêu chí chọn nơi uy tín

Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope

Trên 10 năm thành lập

Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám

Cơ sở vật chất hiện đại

Chi phí khám hợp lý

Bảo mật thông tin khách hàng

Chăm sóc khách hàng chu đáo

Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268