07h00 - 17h00 từ Thứ 2 đến Chủ nhật
Tham vấn chuyên môn:
- BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa: Phương pháp phẫu thuật, nguy cơ tái can thiệp và xử trí khi triệu chứng quay lại.
- BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa: Bệnh nền, thuốc đang sử dụng và theo dõi sức khỏe toàn thân.
- BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp: Vận động và phục hồi thể lực sau phẫu thuật.
Mổ u xơ tiền liệt tuyến có tái phát không là băn khoăn phổ biến của nam giới trước và sau khi can thiệp. Câu trả lời là có thể, nhưng phần lớn người bệnh vẫn đạt được hiệu quả cải thiện lâu dài. Nhiều kỹ thuật chỉ lấy bỏ phần mô tuyến đang chèn ép niệu đạo chứ không loại bỏ toàn bộ tuyến tiền liệt. Vì vậy, mô còn lại vẫn có khả năng tiếp tục phát triển theo thời gian.
Tuy nhiên, tiểu khó hoặc tia tiểu yếu trở lại không đồng nghĩa chắc chắn với “u tái phát”. Sẹo hẹp niệu đạo, hẹp cổ bàng quang, nhiễm khuẩn tiết niệu hoặc rối loạn chức năng bàng quang cũng có thể gây ra những biểu hiện tương tự.
“U xơ tiền liệt tuyến” là cách gọi quen thuộc trong cộng đồng. Thuật ngữ y khoa phù hợp hơn là tăng sản hoặc phì đại lành tính tuyến tiền liệt, viết tắt là BPH. Đây là tình trạng tăng sinh không phải ung thư, thường xuất hiện ở vùng chuyển tiếp của tuyến tiền liệt và có thể chèn ép niệu đạo, gây tiểu khó, tiểu rắt, tiểu đêm hoặc bí tiểu.
Theo Bệnh viện Bạch Mai, BPH là tình trạng tăng sản không phải ung thư, phổ biến ở nam giới trung niên và cao tuổi. (Nguồn: Bệnh viện Bạch Mai – “Nút mạch điều trị u phì đại tuyến tiền liệt: Phương pháp ít xâm lấn giúp nam giới cải thiện chất lượng sống”)
I. Vì sao mổ rồi tuyến tiền liệt vẫn có thể phát triển lại?
Với phương pháp cắt đốt nội soi qua niệu đạo, còn gọi là TURP, bác sĩ đưa dụng cụ qua niệu đạo để cắt bỏ từng phần mô tuyến đang cản trở dòng tiểu. Phẫu thuật tạo ra một đường dẫn nước tiểu thông thoáng hơn nhưng không phải lúc nào cũng lấy bỏ toàn bộ tuyến tiền liệt.
Theo NHS, dụng cụ nội soi được đưa qua niệu đạo để loại bỏ các mảnh mô tuyến tiền liệt gây tắc nghẽn. (Nguồn: Transurethral resection of the prostate (TURP))
Do mô tuyến vẫn còn, quá trình tăng sản liên quan đến tuổi và nội tiết có thể tiếp tục. NIDDK cho biết phẫu thuật BPH thường giúp giảm triệu chứng lâu dài, nhưng ở một số trường hợp, tuyến tiền liệt tiếp tục phát triển và các vấn đề tiểu tiện có thể quay lại. Phẫu thuật BPH cũng không phòng ngừa ung thư tuyến tiền liệt nên người bệnh vẫn cần được theo dõi theo chỉ định. (Nguồn: NIDDK – “Prostate Problems”)
Theo BSCKII Lê Bá, khi giải đáp mổ u xơ tiền liệt tuyến có tái phát không, cần phân biệt ba tình trạng: mô tuyến tăng sinh trở lại, mô gây tắc nghẽn còn sót và sẹo hẹp sau can thiệp. Các tình trạng này có thể giống nhau về triệu chứng nhưng hướng xử trí không giống nhau.
II. Tỷ lệ phải can thiệp lại sau mổ là bao nhiêu?
Một tổng quan hệ thống công bố năm 2023, phân tích 119 nghiên cứu với tổng cộng 130.106 người bệnh, ghi nhận tỷ lệ tái phẫu thuật thay đổi theo phương pháp và thời gian theo dõi.
Cần lưu ý, “tái phẫu thuật” trong nghiên cứu bao gồm nhiều nguyên nhân như mô tuyến tiếp tục phát triển, mô tắc nghẽn còn sót, hẹp niệu đạo hoặc hẹp cổ bàng quang. Vì vậy, số liệu này không đồng nghĩa hoàn toàn với tỷ lệ BPH tái phát.
| Phương pháp điều trị | Tái phẫu thuật sau 1 năm | Tái phẫu thuật sau 5 năm |
| Cắt đốt nội soi TURP | 4,0% | 7,7% |
| Bóc u bằng laser HoLEP | 2,4% | 6,6% |
| Bốc hơi laser PVP/GreenLight | 3,3% | 7,1% |
| Aquablation | 2,6% | 4,1% |
| Mổ mở bóc u tuyến tiền liệt | 1,3% | 4,4% |
Không nên dựa riêng vào bảng trên để tự lựa chọn phương pháp. Kết quả điều trị còn phụ thuộc vào:
- Kích thước và cấu trúc tuyến tiền liệt.
- Mức độ tắc nghẽn đường tiểu.
- Tuổi và sức khỏe tổng thể.
- Thuốc chống đông hoặc bệnh lý đi kèm.
- Mong muốn bảo tồn khả năng xuất tinh.
- Kinh nghiệm của phẫu thuật viên.
- Trang thiết bị và năng lực của cơ sở điều trị.
Hướng dẫn của Hiệp hội Tiết niệu châu Âu – EAU nhấn mạnh lựa chọn kỹ thuật phải được cá thể hóa theo đặc điểm người bệnh và khả năng chuyên môn của cơ sở thực hiện. (Nguồn: EAU – “Management of Non-neurogenic Male LUTS: Disease Management”)
III. Triệu chứng quay lại có phải luôn do u tái phát?
Không. Sau một thời gian tiểu tiện đã ổn định, người bệnh có thể xuất hiện lại tia tiểu yếu, tiểu ngắt quãng, tiểu đêm hoặc cảm giác tiểu không hết do nhiều nguyên nhân:
- Mô tuyến tiền liệt tiếp tục tăng sinh.
- Mô gây tắc nghẽn chưa được xử lý hết.
- Hẹp niệu đạo do hình thành sẹo.
- Hẹp cổ bàng quang sau phẫu thuật.
- Bàng quang tăng hoạt.
- Cơ bàng quang co bóp yếu do từng bị tắc nghẽn kéo dài.
- Nhiễm khuẩn đường tiết niệu.
- Sỏi bàng quang hoặc viêm tuyến tiền liệt.
- Đái tháo đường hoặc bệnh lý thần kinh.
- Thuốc đang sử dụng ảnh hưởng đến chức năng tiểu tiện.
Mayo Clinic ghi nhận sau TURP, người bệnh có thể gặp khó tiểu tạm thời, nhiễm khuẩn tiết niệu và rối loạn kiểm soát tiểu tiện. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào cảm giác “tiểu yếu trở lại” để tự kết luận u xơ tiền liệt tuyến tái phát. (Nguồn: Mayo Clinic – “Transurethral resection of the prostate (TURP)”)
IV. Những yếu tố làm tăng khả năng phải điều trị lại
- Phương pháp phẫu thuật
Các kỹ thuật cắt, bốc hơi, bóc tách hoặc chỉ mở rộng lòng niệu đạo có phạm vi xử lý mô khác nhau. Phương pháp lấy bỏ được nhiều mô gây tắc nghẽn hơn thường có khả năng duy trì kết quả lâu dài hơn, nhưng có thể đi kèm những nguy cơ riêng.
- Kích thước tuyến tiền liệt
Tuyến quá lớn, có thùy giữa phát triển hoặc cấu trúc giải phẫu phức tạp có thể khiến việc xử lý mô khó khăn hơn.
- Tuổi và thời gian theo dõi
Người bệnh càng trẻ tại thời điểm phẫu thuật thì mô tuyến còn lại càng có nhiều thời gian tiếp tục tăng sinh.
- Kinh nghiệm của phẫu thuật viên
EAU nhận định kinh nghiệm của phẫu thuật viên là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến kết quả và biến chứng của HoLEP.
- Chức năng bàng quang trước mổ
Tắc nghẽn kéo dài có thể làm cơ bàng quang suy yếu. Trong trường hợp này, dù đường tiểu đã được mở rộng, triệu chứng vẫn có thể không hết hoàn toàn.
- Bệnh nền và thuốc đang sử dụng
Đái tháo đường, bệnh thần kinh, bệnh tim mạch, thuốc lợi tiểu và một số thuốc cảm hoặc thuốc dị ứng có thể làm triệu chứng đường tiểu phức tạp hơn.
Theo BSCKII Nguyễn Quốc Tiến, trước khi kết luận phì đại tuyến tiền liệt tái phát, cần rà soát chức năng thận, đường huyết, tình trạng nhiễm khuẩn, bệnh nền và toàn bộ thuốc người bệnh đang sử dụng. Không tự ngừng thuốc chống đông, thuốc tim mạch, thuốc lợi tiểu hoặc thuốc điều trị bệnh mạn tính.
V. Dấu hiệu cần tái khám sau mổ tuyến tiền liệt
Nam giới nên chủ động tái khám khi xuất hiện một hoặc nhiều biểu hiện sau:
- Tia tiểu yếu dần sau giai đoạn đã cải thiện.
- Phải rặn hoặc chờ lâu mới tiểu được.
- Dòng tiểu ngắt quãng.
- Tiểu đêm, tiểu gấp hoặc tiểu nhiều tăng trở lại.
- Cảm giác bàng quang chưa được làm rỗng.
- Tiểu són hoặc rò rỉ nước tiểu kéo dài.
- Nhiễm khuẩn tiết niệu tái diễn.
- Nước tiểu có máu trở lại.
Dấu hiệu cần đến cơ sở y tế ngay:
- Hoàn toàn không thể đi tiểu.
- Bụng dưới căng tức và đau nhiều.
- Sốt cao hoặc rét run.
- Tiểu máu nhiều hay có cục máu đông.
- Đau dữ dội vùng bụng, hông hoặc đường tiết niệu.
- Chóng mặt, mệt lả hoặc tình trạng toàn thân xấu đi.
NHS khuyến cáo người bệnh cần được hỗ trợ y tế khi vẫn gặp khó khăn trong việc đi tiểu hoặc xuất hiện chảy máu đáng kể sau TURP. (Nguồn: Transurethral resection of the prostate (TURP))
VI. Bác sĩ sẽ kiểm tra gì khi nghi ngờ tái phát?
Tùy triệu chứng và tiền sử phẫu thuật, người bệnh có thể được chỉ định:
- Khai thác thời điểm triệu chứng xuất hiện lại.
- Đánh giá mức độ triệu chứng bằng thang điểm IPSS.
- Xét nghiệm nước tiểu và cấy nước tiểu.
- Xét nghiệm chức năng thận, đường huyết.
- Siêu âm tuyến tiền liệt và hệ tiết niệu.
- Đo lượng nước tiểu tồn dư sau khi đi tiểu.
- Đo lưu lượng dòng tiểu.
- Xét nghiệm PSA khi có chỉ định.
- Nội soi niệu đạo – bàng quang nếu nghi sẹo hẹp, sỏi hoặc tổn thương khác.
EAU lưu ý triệu chứng đường tiểu dưới ở nam giới có nhiều nguyên nhân. Việc thăm khám cần hướng đến chẩn đoán phân biệt thay vì quy tất cả các triệu chứng cho tuyến tiền liệt. (Nguồn: EAU – “Management of Non-neurogenic Male LUTS: Diagnostic Evaluation”)
VII. Có thể phòng tái phát hoàn toàn không?
Hiện chưa có biện pháp nào bảo đảm tuyệt đối mô tuyến tiền liệt sẽ không tiếp tục phát triển. Tuy nhiên, người bệnh có thể hỗ trợ duy trì kết quả điều trị và phát hiện sớm bất thường bằng cách:
- Tái khám đúng lịch của bác sĩ phẫu thuật.
- Đi khám sớm khi nhận thấy dòng tiểu thay đổi.
- Dùng thuốc đúng đơn, không tự dùng lại đơn thuốc cũ.
- Không sử dụng thực phẩm bổ sung thay thế điều trị y khoa.
- Kiểm soát đường huyết, huyết áp và bệnh tim mạch.
- Uống nước hợp lý, tránh tự cắt nước quá mức.
- Hạn chế rượu bia và caffeine nếu làm tiểu gấp, tiểu đêm tăng.
- Tránh táo bón kéo dài.
- Không nhịn tiểu thường xuyên.
- Duy trì vận động và cân nặng phù hợp.
Theo BSCKI Phan Đình Long, sau mổ, người bệnh nên tăng vận động từng bước theo hướng dẫn xuất viện, tránh nâng vật nặng hoặc tập gắng sức quá sớm. Khi được bác sĩ Ngoại khoa cho phép, đi bộ và vận động nhẹ có thể giúp hạn chế suy giảm thể lực, đặc biệt ở người lớn tuổi.
VIII. Nếu phải mổ lần hai thì điều trị như thế nào?
Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân gây triệu chứng:
| Nguyên nhân | Hướng xử trí có thể được cân nhắc |
| Mô tuyến phát triển trở lại | Cắt đốt nội soi, bóc tách laser hoặc kỹ thuật phù hợp khác |
| Mô gây tắc nghẽn còn sót | Can thiệp loại bỏ phần mô còn lại |
| Hẹp niệu đạo | Nong, xẻ hoặc phẫu thuật điều trị sẹo hẹp |
| Hẹp cổ bàng quang | Can thiệp nội soi theo chỉ định |
| Nhiễm khuẩn tiết niệu | Điều trị kháng sinh dựa trên đánh giá chuyên môn |
| Sỏi bàng quang | Lấy sỏi và xử lý nguyên nhân tắc nghẽn |
| Rối loạn chức năng bàng quang | Thuốc, phục hồi chức năng hoặc phương pháp chuyên khoa |
Không phải mọi trường hợp có triệu chứng trở lại đều cần mổ lần hai. Một số người chỉ cần dùng thuốc, thay đổi thuốc đang sử dụng hoặc điều trị nguyên nhân ngoài tuyến tiền liệt.
Bệnh viện Bạch Mai cho biết chỉ định phẫu thuật BPH phải dựa trên kích thước tuyến, tuổi, sức khỏe toàn thân, mức độ triệu chứng và các biến chứng như bí tiểu, suy thận, nhiễm khuẩn tái diễn, sỏi bàng quang hoặc đái máu dai dẳng. (Nguồn: Bệnh viện Bạch Mai – “Phì đại lành tính tuyến tiền liệt: Có nên phẫu thuật không?”)
Nếu bạn có câu hỏi nào cần bác sĩ chuyên môn giải đáp vui lòng điền vào form dưới đây hoặc liên hệ hotline: 0333.177.268 để được tư vấn miễn phí!
Với câu hỏi mổ u xơ tiền liệt tuyến có tái phát không, câu trả lời là mô tuyến có thể tiếp tục phát triển hoặc người bệnh có thể phải can thiệp lại. Tuy nhiên, nguy cơ không giống nhau ở tất cả mọi người và phần lớn trường hợp vẫn đạt được hiệu quả cải thiện lâu dài.
Khi triệu chứng quay lại, nam giới cần được thăm khám để phân biệt tăng sinh mô tuyến với sẹo hẹp, nhiễm khuẩn, sỏi hoặc rối loạn bàng quang. Lựa chọn đúng phương pháp ngay từ đầu, tái khám theo lịch và xử trí sớm những bất thường sẽ giúp duy trì kết quả điều trị tốt hơn.
Lựu ý: Thông tin trong bài chỉ nhằm mục đích tham khảo, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị trực tiếp của bác sĩ.
Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, người bệnh mắc u xơ (phì đại lành tính) tuyến tiền liệt được bác sĩ chuyên khoa Tiết niệu – Nam học thăm khám, đánh giá kỹ lưỡng trước và sau điều trị. Sau phẫu thuật, bác sĩ không chỉ theo dõi hiệu quả cải thiện triệu chứng mà còn hướng dẫn người bệnh về chế độ sinh hoạt, lịch tái khám và các dấu hiệu cần lưu ý để phát hiện sớm những bất thường nếu có.
Đối với băn khoăn mổ u xơ tiền liệt tuyến có tái phát không, bác sĩ sẽ giải thích rõ nguy cơ tái phát phụ thuộc vào nhiều yếu tố như phương pháp điều trị, tình trạng tuyến tiền liệt còn lại, tuổi tác và việc tuân thủ theo dõi định kỳ. Việc tái khám đúng hẹn và quản lý sức khỏe lâu dài giúp đánh giá kết quả điều trị, phát hiện sớm các vấn đề phát sinh và duy trì chức năng tiết niệu ổn định.
Nếu bạn đang lo lắng về tình trạng sau khi mổ u xơ tiền liệt tuyến có gây tái phát , hãy đặt lịch kiểm tra tại True Hope để được các chuyên gia tư vấn.
Thông tin: Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268 để được tư vấn
https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/prostate-problems
NIDDK – “Enlarged Prostate (Benign Prostatic Hyperplasia)”
https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/prostate-problems/enlarged-prostate-benign-prostatic-hyperplasia
European Association of Urology – EAU – “Management of Non-neurogenic Male LUTS: Disease Management”
https://uroweb.org/guidelines/management-of-non-neurogenic-male-luts/chapter/disease-management
European Association of Urology – EAU – “Management of Non-neurogenic Male LUTS: Diagnostic Evaluation”
https://uroweb.org/guidelines/management-of-non-neurogenic-male-luts/chapter/diagnostic-evaluation
He W. và cộng sự – “Reoperation after surgical treatment for benign prostatic hyperplasia: a systematic review”
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10665564/
NHS – “Transurethral resection of the prostate (TURP)”
https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/transurethral-resection-of-the-prostate-turp/
Mayo Clinic – “Transurethral resection of the prostate (TURP)”
https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/turp/about/pac-20384880
Gloucestershire Hospitals NHS Foundation Trust – “Trans Urethral Resection of the Prostate”
https://www.gloshospitals.nhs.uk/your-visit/patient-information-leaflets/trans-urethral-resection-prostate-turp-ghpi0108_01_18/
Bệnh viện Bạch Mai – “Phì đại lành tính tuyến tiền liệt: Có nên phẫu thuật không?”
https://bachmai.gov.vn/bai-viet/phi-dai-lanh-tinh-tuyen-tien-liet-co-nen-phau-thuat-khong?id=f28fd537-1489-4ba4-825b-9c8f4becb055
Bệnh viện Bạch Mai – “Nút mạch điều trị u phì đại tuyến tiền liệt: Phương pháp ít xâm lấn giúp nam giới cải thiện chất lượng sống”
https://bachmai.gov.vn/bai-viet/nut-mach-dieu-tri-u-phi-dai-tuyen-tien-liet-phuong-phap-it-xam-lan-giup-nam-gioi-cai-thien-chat-luong-song?id=31654863-14b3-49e5-9b4f-021c2bddc1e4
Câu hỏi thường gặp
1. Mổ u xơ tiền liệt tuyến có khỏi vĩnh viễn không?
Không thể cam kết khỏi vĩnh viễn. Phần lớn người bệnh cải thiện lâu dài nhưng mô tuyến còn lại vẫn có thể tiếp tục phát triển.
2. Sau TURP bao lâu có thể phải mổ lại?
Thời gian khác nhau ở từng người. Tài liệu của Gloucestershire Hospitals NHS ghi nhận khoảng 10 trong 100 người bệnh cần phẫu thuật lại, thường sau khoảng 8–12 năm. (Nguồn: “Trans Urethral Resection of the Prostate”)
3. HoLEP có tái phát không?
HoLEP vẫn có thể cần tái can thiệp. Tuy nhiên, nguyên nhân có thể là sẹo hẹp hoặc vấn đề khác chứ không chỉ do mô tuyến phát triển.
4. Tia tiểu yếu ngay sau mổ có bình thường không?
Phù nề và kích thích đường tiểu có thể gây tiểu buốt, tiểu nhiều hoặc dòng tiểu chưa ổn định trong giai đoạn hồi phục. Nếu triệu chứng kéo dài hay nặng lên, người bệnh cần tái khám.
5. Tiểu đêm trở lại có phải tuyến tiền liệt đã to lại?
Không nhất thiết. Tiểu đêm còn có thể liên quan đến bàng quang tăng hoạt, đái tháo đường, rối loạn giấc ngủ, thuốc lợi tiểu hoặc thói quen uống nhiều nước buổi tối.
6. Có thể dùng thuốc tuyến tiền liệt lại sau phẫu thuật không?
Có thể nếu bác sĩ xác định thuốc phù hợp với nguyên nhân và mức độ triệu chứng. Người bệnh không nên tự dùng lại đơn thuốc cũ.
7. BPH tái phát có phải ung thư không?
Không. BPH là tình trạng lành tính. Tuy nhiên, BPH và ung thư tuyến tiền liệt có thể cùng tồn tại nên vẫn cần theo dõi khi có chỉ định. Phẫu thuật BPH không có tác dụng phòng ngừa ung thư.
8. Sau mổ có cần xét nghiệm PSA không?
Có thể cần, tùy thuộc vào tuổi, nguy cơ cá nhân, kết quả mô bệnh học và đánh giá của bác sĩ. PSA phải được diễn giải trong bối cảnh cụ thể.
9. Mổ tuyến tiền liệt lần hai có nguy hiểm hơn không?
Nguy cơ phụ thuộc vào mức độ sẹo, phương pháp đã thực hiện, nguyên nhân phải mổ lại, bệnh nền và kinh nghiệm của ê-kíp điều trị.
10. Dấu hiệu nào cần đi cấp cứu?
Người bệnh cần đi khám khẩn cấp khi không thể đi tiểu, bụng dưới căng đau, sốt rét run, tiểu máu nhiều hoặc có cục máu đông, đau dữ dội, chóng mặt hay mệt lả.
Bài viết liên quan
Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope
Trên 10 năm thành lập
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám
Cơ sở vật chất hiện đại
Chi phí khám hợp lý
Bảo mật thông tin khách hàng
Chăm sóc khách hàng chu đáo
Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268
