07h00 - 17h00 từ Thứ 2 đến Chủ nhật
Tham vấn chuyên môn theo nội dung:
- BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa
- BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa
- BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp
I. Viêm tuyến tiền liệt có ảnh hưởng sinh sản không?
Viêm tuyến tiền liệt có ảnh hưởng sinh sản hay không là nỗi lo của không ít nam giới, đặc biệt ở những người đang có kế hoạch sinh con nhưng đồng thời xuất hiện tiểu buốt, đau vùng chậu, đau khi xuất tinh hoặc viêm tuyến tiền liệt tái phát nhiều lần. Câu trả lời ngắn gọn là: viêm tuyến tiền liệt có thể liên quan đến những thay đổi về tinh dịch và một số thông số tinh trùng, nhưng không phải cứ mắc bệnh là sẽ vô sinh.
Theo NIDDK, tuyến tiền liệt là một bộ phận thuộc hệ sinh sản nam và có nhiệm vụ tạo ra một phần dịch đi vào tinh dịch. NIDDK đồng thời ghi nhận đau trong hoặc sau xuất tinh là triệu chứng thường gặp ở một số dạng viêm tuyến tiền liệt. (Nguồn: NIDDK – Prostatitis: Inflammation of the Prostate)
Trong khi đó, hướng dẫn của Hiệp hội Tiết niệu châu Âu (EAU) cho biết nhiễm trùng đường sinh dục – tiết niệu nam, bao gồm viêm tuyến tiền liệt, có khả năng ảnh hưởng chất lượng tinh dịch ở một số trường hợp, nhưng bằng chứng về tác động trực tiếp tới khả năng thụ thai tự nhiên còn chưa đồng nhất. . (Nguồn: European Association of Urology – EAU Guidelines on Male Infertility)
Lưu ý: Viêm tuyến tiền liệt không đồng nghĩa với vô sinh. Muốn đánh giá khả năng sinh sản cần dựa trên bệnh sử, khám chuyên khoa, tinh dịch đồ và các xét nghiệm phù hợp thay vì chỉ dựa vào chẩn đoán viêm tuyến tiền liệt.
II. Tuyến tiền liệt có vai trò gì đối với khả năng sinh sản?
Tuyến tiền liệt nằm dưới bàng quang, bao quanh một phần niệu đạo và thuộc hệ sinh sản nam giới. Dịch do tuyến tiền liệt tiết ra trở thành một thành phần của tinh dịch. Theo NIDDK, chức năng chính của tuyến tiền liệt là tạo dịch đi vào tinh dịch.
Vì vậy, khi tuyến tiền liệt bị viêm hoặc nhiễm khuẩn, câu hỏi viêm tuyến tiền liệt có ảnh hưởng sinh sản là hoàn toàn có cơ sở về mặt sinh học. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng khác nhau đáng kể giữa từng người và từng loại viêm tuyến tiền liệt.
NIDDK chia viêm tuyến tiền liệt thành bốn nhóm chính:
- Viêm tuyến tiền liệt cấp do vi khuẩn.
- Viêm tuyến tiền liệt mạn do vi khuẩn.
- Viêm tuyến tiền liệt mạn/hội chứng đau vùng chậu mạn tính (CP/CPPS).
- Viêm tuyến tiền liệt không triệu chứng.
Do cơ chế bệnh khác nhau, không thể sử dụng một kết luận chung về sinh sản cho tất cả các nhóm. (Nguồn:
III. Viêm tuyến tiền liệt có thể ảnh hưởng sinh sản bằng những cơ chế nào?
1. Có thể liên quan đến thay đổi chất lượng tinh dịch
EAU xếp viêm tuyến tiền liệt vào nhóm nhiễm trùng tuyến sinh dục phụ ở nam giới và cho biết nhiễm trùng đường sinh dục – tiết niệu là một nguyên nhân có khả năng điều trị trong đánh giá vô sinh nam. Tuy vậy, ảnh hưởng của nhiễm trùng có hoặc không có triệu chứng lên chất lượng tinh trùng vẫn còn những kết quả nghiên cứu trái chiều.
Một số nghiên cứu tổng hợp cũng ghi nhận mối liên quan giữa viêm tuyến tiền liệt mạn và thay đổi một số thông số tinh dịch.
Nghiên cứu tổng quan hệ thống và phân tích gộp Chronic prostatitis and its detrimental impact on sperm parameters cho thấy viêm tuyến tiền liệt mạn có thể liên quan đến suy giảm một số chỉ số tinh trùng. Tuy nhiên, đây là bằng chứng về mối liên quan, không chứng minh rằng mọi bệnh nhân viêm tuyến tiền liệt đều mất khả năng sinh sản.
2. Khả năng di động và hình thái tinh trùng có thể thay đổi ở một số trường hợp
Một phân tích gộp về hội chứng viêm tuyến tiền liệt mạn/đau vùng chậu mạn ghi nhận nhóm bệnh nhân có xu hướng giảm nồng độ tinh trùng, khả năng di động tiến tới và tỷ lệ hình thái bình thường so với nhóm chứng.
(Nguồn tham khảo: PLOS ONE – The Effect of Chronic Prostatitis/Chronic Pelvic Pain Syndrome on Semen Parameters.)
Tuy nhiên, hướng dẫn EAU vẫn thận trọng khi kết luận về khả năng thụ thai, bởi thông số tinh dịch bất thường không đồng nghĩa tuyệt đối với vô sinh.
3. Đau khi xuất tinh có thể ảnh hưởng đời sống tình dục
NIDDK ghi nhận đau trong hoặc sau xuất tinh là một triệu chứng thường gặp của CP/CPPS và cũng có thể xuất hiện trong viêm tuyến tiền liệt mạn do vi khuẩn. Viêm tuyến tiền liệt còn có thể liên quan đến rối loạn chức năng tình dục.
Nếu đau khiến người bệnh né tránh quan hệ hoặc giảm tần suất giao hợp trong thời gian dài, khả năng có thai tự nhiên của cặp đôi có thể bị ảnh hưởng theo cơ chế gián tiếp.
4. Viêm có thể liên quan đến các cơ quan sinh sản lân cận
NIDDK liệt kê viêm các cơ quan sinh sản gần tuyến tiền liệt trong số những biến chứng có thể xảy ra của prostatitis.
Đặc biệt, khi đồng thời có viêm mào tinh hoặc nhiễm trùng đường sinh dục khác, việc đánh giá khả năng sinh sản càng trở nên cần thiết. EAU lưu ý viêm mào tinh hai bên có thể dẫn tới giảm số lượng tinh trùng, thậm chí vô tinh trong một số trường hợp do tổn thương hoặc hẹp đường dẫn tinh.
IV. Mức độ ảnh hưởng sinh sản theo từng dạng viêm tuyến tiền liệt
| Dạng bệnh | Đặc điểm | Ảnh hưởng sinh sản cần lưu ý |
| Viêm tuyến tiền liệt cấp do vi khuẩn | Khởi phát nhanh, có thể sốt, rét run, tiểu đau | Ưu tiên điều trị nhiễm trùng cấp; không thể mặc định sẽ gây vô sinh |
| Viêm tuyến tiền liệt mạn do vi khuẩn | Nhiễm khuẩn kéo dài hoặc tái phát | Một số nghiên cứu ghi nhận thay đổi khả năng vận động/sức sống tinh trùng |
| CP/CPPS | Đau vùng chậu ≥3 tháng, không phải trường hợp nào cũng có nhiễm khuẩn | Một số nghiên cứu ghi nhận thay đổi thông số tinh dịch, nhưng mối liên hệ với thụ thai tự nhiên chưa rõ |
| Viêm không triệu chứng | Thường phát hiện tình cờ | Không nên tự điều trị nếu chưa có chỉ định chuyên môn |
(Nguồn đối chiếu: NIDDK – Prostatitis và EAU Guidelines – Male Infertility.)
>>Đọc thêm: Viêm tuyến tiền liệt: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và hướng điều trị hiệu quả
V. Viêm tuyến tiền liệt có gây vô sinh không?
Không nên kết luận rằng viêm tuyến tiền liệt gây vô sinh chỉ dựa vào việc người bệnh đã được chẩn đoán prostatitis.
EAU nêu rõ rằng nhiễm trùng tuyến sinh dục phụ ở nam giới chưa được chứng minh rõ ràng là làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên. Điều trị nhiễm trùng có thể cải thiện chất lượng tinh trùng ở một số người nhưng không đồng nghĩa chắc chắn làm tăng tỷ lệ có thai.
Đây là điểm đặc biệt quan trọng trong nội dung YMYL: người bệnh không nên hoang mang khi thấy một hoặc vài chỉ số tinh dịch đồ thay đổi.
WHO định nghĩa vô sinh là tình trạng không đạt được thai kỳ sau 12 tháng hoặc lâu hơn quan hệ tình dục thường xuyên, không sử dụng biện pháp tránh thai. WHO cũng cho biết vô sinh nam thường liên quan đến vấn đề xuất tinh, số lượng tinh trùng thấp hoặc bất thường về hình thái, khả năng di động của tinh trùng.
(Nguồn: WHO – Infertility.)
VI. Khi nào người bị viêm tuyến tiền liệt nên kiểm tra khả năng sinh sản?
Nam giới nên trao đổi với bác sĩ về sức khỏe sinh sản nếu:
- Hai vợ chồng đã quan hệ đều đặn, không tránh thai trong khoảng 12 tháng nhưng chưa có thai.
- Có tiền sử viêm tuyến tiền liệt mạn hoặc tái phát nhiều lần.
- Đau rõ rệt khi xuất tinh.
- Tinh dịch có biểu hiện bất thường hoặc có máu.
- Đồng thời có viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoặc nhiễm trùng đường sinh dục.
- Đã từng có tinh dịch đồ bất thường.
- Đang chuẩn bị có con và muốn đánh giá sức khỏe sinh sản trước.
- Có các yếu tố khác ảnh hưởng sinh sản như hút thuốc, uống nhiều rượu, béo phì hoặc bệnh lý nội khoa.
WHO ghi nhận hút thuốc, tiêu thụ rượu quá mức và béo phì đều là những yếu tố có thể ảnh hưởng sức khỏe sinh sản.
VII. Cần làm xét nghiệm gì để đánh giá?
7.1 Tinh dịch đồ
Đây là một trong những xét nghiệm quan trọng khi đánh giá khả năng sinh sản nam giới.
Theo NIDDK, xét nghiệm tinh dịch giúp đánh giá số lượng và chất lượng tinh dịch, tinh trùng; mẫu tinh dịch cũng có thể cho thấy máu hoặc dấu hiệu nhiễm trùng.
WHO đã ban hành WHO Laboratory Manual for the Examination and Processing of Human Semen, 6th Edition nhằm chuẩn hóa quy trình đánh giá tinh dịch trong thực hành lâm sàng và nghiên cứu.
(Nguồn: WHO – Laboratory Manual for the Examination and Processing of Human Semen, 6th ed.)
7.2 Xét nghiệm nước tiểu và vi sinh khi cần
NIDDK cho biết xét nghiệm nước tiểu và nuôi cấy có thể được sử dụng để phát hiện các dạng viêm tuyến tiền liệt do vi khuẩn.
Tùy bệnh sử, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm tìm tác nhân nhiễm trùng đường sinh dục. Không phải bệnh nhân nào cũng cần thực hiện cùng một danh mục xét nghiệm.
>> Tham khảo Trung tâm xét nghiệm tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope
7.3 Khám hệ tiết niệu – sinh dục
Bác sĩ cần kết hợp:
- Triệu chứng tiểu tiện.
- Đặc điểm đau vùng chậu.
- Tình trạng xuất tinh.
- Tiền sử nhiễm khuẩn.
- Khám thực thể.
- Kết quả xét nghiệm.
NIDDK nhấn mạnh nhiều triệu chứng của viêm tuyến tiền liệt có thể giống bệnh lý khác, vì vậy cần loại trừ những nguyên nhân tương tự trước khi xác định chẩn đoán.
VIII. Đau vùng chậu không phải lúc nào cũng chỉ do tuyến tiền liệt
Một điểm dễ bị bỏ sót là đau tầng sinh môn, vùng chậu hoặc thắt lưng kéo dài không phải lúc nào cũng xuất phát hoàn toàn từ tuyến tiền liệt.
NIDDK cho biết vật lý trị liệu, giải phóng cân cơ và các biện pháp tác động cơ vùng chậu có thể được sử dụng ở một số bệnh nhân CP/CPPS. Điều này cho thấy việc đánh giá đau vùng chậu đôi khi cần tiếp cận đa chuyên khoa.
Theo BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp: Việc phối hợp chuyên khoa đặc biệt hữu ích khi người bệnh vừa có triệu chứng tiết niệu vừa đau vùng thắt lưng – chậu, đau tăng khi ngồi lâu hoặc có biểu hiện cơ xương rõ rệt.
IX. Điều trị viêm tuyến tiền liệt có giúp cải thiện khả năng sinh sản không?
Điều này phụ thuộc vào loại viêm tuyến tiền liệt và nguyên nhân gây bệnh.
Với viêm tuyến tiền liệt do vi khuẩn, điều trị nhiễm khuẩn đúng nguyên nhân là cần thiết. Ngược lại, CP/CPPS không phải lúc nào cũng do vi khuẩn nên không thể mặc định sử dụng kháng sinh kéo dài.
NIDDK cho biết điều trị prostatitis thay đổi theo từng loại bệnh; với CP/CPPS mục tiêu chủ yếu là giảm đau, khó chịu và viêm, đồng thời không có một phương pháp duy nhất phù hợp với tất cả người bệnh.
EAU cũng lưu ý điều trị nhiễm trùng tuyến sinh dục nam có thể cải thiện chất lượng tinh trùng nhưng không đảm bảo làm tăng khả năng thụ thai.
Vì vậy, nam giới không nên:
- Tự mua kháng sinh uống khi chưa xác định nhiễm khuẩn.
- Dùng lại đơn thuốc cũ mỗi lần triệu chứng tái phát.
- Chỉ dựa vào triệu chứng để kết luận chất lượng tinh trùng.
- Tự sử dụng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung được quảng cáo “tăng tinh trùng”.
- Trì hoãn thăm khám nếu hai vợ chồng đã cố gắng có con nhưng chưa thành công.
X. Làm gì để bảo vệ sức khỏe sinh sản khi bị viêm tuyến tiền liệt?
Người bệnh nên ưu tiên:
- Khám để xác định đúng loại viêm tuyến tiền liệt.
- Tuân thủ phác đồ của bác sĩ.
- Không tự dùng hoặc tự kéo dài kháng sinh.
- Điều trị đồng thời nhiễm trùng đường sinh dục nếu được phát hiện.
- Thực hiện tinh dịch đồ khi có chỉ định.
- Hạn chế hút thuốc và uống quá nhiều rượu.
- Duy trì cân nặng hợp lý.
- Ngủ đủ và duy trì hoạt động thể lực phù hợp.
- Trao đổi với bác sĩ nếu đau khi xuất tinh hoặc giảm khả năng quan hệ.
- Đánh giá cả hai vợ chồng nếu gặp khó khăn trong việc có thai.
WHO nhấn mạnh vô sinh có thể xuất phát từ yếu tố nam, nữ hoặc không xác định được nguyên nhân, do đó đánh giá sinh sản không nên chỉ tập trung vào một người.
XI. Khi nào viêm tuyến tiền liệt cần khám ngay?
Không nên chỉ quan tâm viêm tuyến tiền liệt có ảnh hưởng sinh sản mà bỏ qua nguy cơ cấp tính.
Theo NIDDK, nam giới cần được chăm sóc y tế ngay nếu xuất hiện:
- Không thể đi tiểu.
- Tiểu đau, tiểu gấp kèm sốt và rét run.
- Tiểu ra máu.
- Đau nhiều ở bụng dưới hoặc đường tiết niệu.
Viêm tuyến tiền liệt cấp do vi khuẩn có thể diễn biến nặng nên không phù hợp để tự theo dõi hoặc tự điều trị tại nhà.
Như vậy, câu hỏi Viêm tuyến tiền liệt có ảnh hưởng sinh sản không cần được trả lời theo hướng thận trọng: bệnh có thể liên quan đến thay đổi chất lượng tinh dịch và một số thông số tinh trùng ở một bộ phận nam giới, đặc biệt trong một số thể viêm mạn hoặc nhiễm khuẩn, nhưng viêm tuyến tiền liệt không đồng nghĩa với vô sinh.
Muốn biết khả năng sinh sản thực tế, người bệnh cần được đánh giá dựa trên triệu chứng, nguyên nhân viêm, tình trạng đường sinh dục và kết quả tinh dịch đồ. Việc tự dùng kháng sinh hoặc quá lo lắng chỉ dựa trên chẩn đoán prostatitis đều không phù hợp.
Nếu đang có kế hoạch sinh con hoặc đã cố gắng có thai trong thời gian dài nhưng chưa thành công, nam giới nên chủ động khám để đồng thời đánh giá sức khỏe tuyến tiền liệt và chức năng sinh sản.
Lưu ý: Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế chẩn đoán y khoa. Mọi triệu chứng bệnh cần được thăm khám trực tiếp tại các cơ sở y tế uy tín, các triệu chứng nguy hiểm cấp thiết cần đến các cơ sở y tế gần nhất để được chữa trị kịp thời
Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, nam giới bị viêm tuyến tiền liệt được bác sĩ chuyên khoa Tiết niệu – Nam học thăm khám và đánh giá toàn diện, đặc biệt khi bệnh kéo dài hoặc có dấu hiệu ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản.
Bác sĩ sẽ dựa trên triệu chứng, tiền sử bệnh, kết quả xét nghiệm và các yếu tố liên quan để xác định tình trạng viêm, đồng thời đánh giá những ảnh hưởng có thể có đến chất lượng tinh dịch và chức năng sinh sản. Tùy từng trường hợp, người bệnh được tư vấn hướng điều trị, chăm sóc và theo dõi phù hợp, giúp kiểm soát tình trạng viêm, hạn chế biến chứng và chủ động bảo vệ sức khỏe sinh sản nam giới.
Nếu bạn có câu hỏi nào cần bác sĩ chuyên môn giải đáp vui lòng điền vào form dưới đây hoặc liên hệ hotline: 0333.177.268 để được tư vấn miễn phí!
https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/prostate-problems/prostatitis-inflammation-prostate
World Health Organization – Infertility
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/infertility
World Health Organization – WHO Laboratory Manual for the Examination and Processing of Human Semen, 6th ed
https://www.who.int/publications/i/item/9789240030787
European Association of Urology – EAU Guidelines on Male Infertility
https://uroweb.org/guidelines/sexual-and-reproductive-health-2022/chapter/male-infertility
Condorelli RA et al. – Chronic prostatitis and its detrimental impact on sperm parameters: a systematic review and meta-analysis
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28488229/
Fu W et al. – The Effect of Chronic Prostatitis/Chronic Pelvic Pain Syndrome on Semen Parameters: A Systematic Review and Meta-analysis – PLOS ONE
https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0094991
Câu hỏi thường gặp
1. Viêm tuyến tiền liệt có ảnh hưởng sinh sản không?
Có thể ảnh hưởng ở một số trường hợp, chủ yếu thông qua thay đổi môi trường tinh dịch, thông số tinh trùng hoặc ảnh hưởng gián tiếp đến hoạt động tình dục. Tuy nhiên, chưa thể kết luận mọi bệnh nhân viêm tuyến tiền liệt đều giảm khả năng sinh sản.
2. Viêm tuyến tiền liệt có gây vô sinh hoàn toàn không?
Không. Chẩn đoán viêm tuyến tiền liệt không đồng nghĩa với vô sinh. Khả năng sinh sản cần được đánh giá bằng nhiều yếu tố, trong đó có tinh dịch đồ và tình trạng sinh sản của cả hai vợ chồng.
3. Viêm tuyến tiền liệt có làm yếu tinh trùng không?
Một số nghiên cứu ghi nhận giảm khả năng di động, nồng độ hoặc thay đổi hình thái tinh trùng ở một số nhóm bệnh nhân viêm tuyến tiền liệt mạn/CPPS. Tuy nhiên kết quả giữa các nghiên cứu chưa hoàn toàn đồng nhất.
4. Viêm tuyến tiền liệt có con tự nhiên được không?
Nhiều nam giới vẫn có khả năng có con tự nhiên. EAU cho biết mối liên quan giữa nhiễm trùng tuyến sinh dục phụ và suy giảm khả năng thụ thai tự nhiên hiện chưa được chứng minh rõ ràng.
5. Viêm tuyến tiền liệt mãn tính có ảnh hưởng tinh trùng không?
Có thể. Một số nghiên cứu tổng hợp ghi nhận thay đổi một số chỉ số tinh dịch ở người mắc viêm tuyến tiền liệt mạn, nhưng mức độ khác nhau giữa từng bệnh nhân.
6. Bị viêm tuyến tiền liệt có cần làm tinh dịch đồ không?
Không phải trường hợp nào cũng cần. Tuy nhiên, tinh dịch đồ có thể được cân nhắc nếu người bệnh đang gặp khó khăn khi có con, có triệu chứng kéo dài hoặc bác sĩ nghi ngờ ảnh hưởng tới sức khỏe sinh sản. NIDDK liệt kê semen analysis trong các xét nghiệm có thể được sử dụng khi đánh giá prostatitis.
7. Điều trị viêm tuyến tiền liệt xong tinh trùng có tốt hơn không?
Điều trị nhiễm trùng có thể cải thiện chất lượng tinh trùng trong một số trường hợp, nhưng EAU lưu ý điều đó không đồng nghĩa chắc chắn làm tăng tỷ lệ thụ thai.
8. Viêm tuyến tiền liệt có gây đau khi xuất tinh không?
Có thể. NIDDK xác định đau trong hoặc sau xuất tinh là triệu chứng thường gặp của CP/CPPS và có thể xuất hiện ở viêm tuyến tiền liệt mạn do vi khuẩn.
9. Bao lâu chưa có con thì nên kiểm tra khả năng sinh sản?
Theo WHO, vô sinh được xác định khi chưa đạt được thai kỳ sau 12 tháng hoặc hơn quan hệ tình dục thường xuyên và không sử dụng biện pháp tránh thai.
10. Người bị viêm tuyến tiền liệt nên khám chuyên khoa nào?
Thông thường nên bắt đầu với bác sĩ tiết niệu/nam khoa hoặc chuyên khoa có kinh nghiệm đánh giá tuyến tiền liệt và hệ sinh sản nam. Khi có bệnh lý nội khoa hoặc đau vùng chậu mang tính cơ xương, việc phối hợp thêm chuyên khoa phù hợp có thể cần thiết.
Bài viết liên quan
Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope
Trên 10 năm thành lập
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám
Cơ sở vật chất hiện đại
Chi phí khám hợp lý
Bảo mật thông tin khách hàng
Chăm sóc khách hàng chu đáo
Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268
