Tham vấn chuyên môn: BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa; BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa. Phần phân biệt đau vùng chậu, đau thắt lưng dễ nhầm với bệnh cơ xương khớp được tham vấn bởi BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp.
Lưu ý : Bài viết chỉ cung cấp thông tin giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng kháng sinh, thuốc giảm đau hoặc thuốc nam khi chưa thăm khám.

Đọc thêm:

>> BSCKII – Bác sĩ Lê Bá điều trị thành công cho nữ bệnh nhân bị són tiểu dai dẳng 8 năm

>> Tiết niệu True Hope: Chẩn đoán và điều trị các bệnh lý đường tiết niệu nam và nữ

I. Viêm tuyến tiền liệt là gì?

Hình ảnh tuyến tiền liệt bình thường và viêm tuyến tiền liệt bị viêm

Viêm tuyến tiền liệt là tình trạng tuyến tiền liệt bị viêm, kích thích hoặc nhiễm trùng, có thể gây đau vùng chậu, tiểu buốt, tiểu khó, tiểu nhiều lần, đau khi xuất tinh và ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng sống của nam giới. Tuyến tiền liệt là tuyến nhỏ nằm dưới bàng quang, bao quanh đoạn đầu niệu đạo, có vai trò tạo một phần dịch trong tinh dịch.

Theo NIDDK – National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, viêm tuyến tiền liệt là tình trạng thường gây đau, liên quan đến viêm tuyến tiền liệt và đôi khi cả vùng mô xung quanh tuyến tiền liệt.

NIDDK cũng cho biết viêm tuyến tiền liệt là vấn đề tuyến tiền liệt thường gặp nhất ở nam giới dưới 50 tuổi, trong khi phì đại tuyến tiền liệt là vấn đề thường gặp hơn ở nam giới trên 50 tuổi.

Tại Việt Nam, Sức khỏe & Đời sống – cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế – cũng đề cập rằng khi tuyến tiền liệt bị viêm, người bệnh có thể gặp đau khi đi tiểu, tiểu khó, tiểu nhiều lần hoặc đau vùng chậu; nhiều trường hợp liên quan đến nhiễm khuẩn và có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm.

II. Các dạng viêm tuyến tiền liệt thường gặp

Không phải trường hợp viêm tuyến tiền liệt nào cũng giống nhau. Có người khởi phát đột ngột, sốt cao, đau nhiều; có người chỉ âm ỉ đau vùng chậu, tiểu khó, khó chịu sau xuất tinh trong nhiều tháng. Vì vậy, xác định đúng thể bệnh là bước quan trọng trước khi điều trị.

Theo Mayo Clinic, viêm tuyến tiền liệt thường được chia thành 4 nhóm:

Viêm tuyến tiền liệt cấp do vi khuẩn
Viêm tuyến tiền liệt mạn do vi khuẩn
Viêm tuyến tiền liệt mạn tính/hội chứng đau vùng chậu mạn tính
Viêm tuyến tiền liệt không triệu chứng

Dạng bệnh	Đặc điểm thường gặp	Gợi ý xử trí
Viêm tuyến tiền liệt cấp do vi khuẩn	Khởi phát nhanh, có thể sốt, rét run, đau vùng chậu, tiểu buốt, tiểu khó	Cần khám sớm, điều trị kháng sinh theo chỉ định
Viêm tuyến tiền liệt mạn do vi khuẩn	Nhiễm khuẩn kéo dài hoặc tái phát, triệu chứng âm ỉ	Cần xét nghiệm, cấy nước tiểu, điều trị đủ liệu trình
Viêm tuyến tiền liệt mạn tính/đau vùng chậu mạn tính	Đau vùng chậu kéo dài, thường không tìm thấy nhiễm khuẩn rõ	Cần điều trị đa mô thức, phối hợp thuốc, vật lý trị liệu, điều chỉnh lối sống
Viêm tuyến tiền liệt không triệu chứng	Phát hiện tình cờ khi xét nghiệm hoặc khám bệnh khác	Theo dõi hoặc xử trí tùy đánh giá của bác sĩ

III. Nguyên nhân viêm tuyến tiền liệt

Hình ảnh 3D: Viêm tuyến tiền liệt do vi khuẩn

Nguyên nhân viêm tuyến tiền liệt phụ thuộc vào từng thể bệnh. Với viêm tuyến tiền liệt do vi khuẩn, vi khuẩn có thể đi từ niệu đạo vào tuyến tiền liệt, nhất là ở người từng nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm niệu đạo, đặt ống thông tiểu hoặc có can thiệp vùng tiết niệu.

Theo MedlinePlus – thư viện y khoa thuộc National Library of Medicine, viêm tuyến tiền liệt có thể do nhiễm khuẩn, nhưng nhiễm khuẩn không phải nguyên nhân phổ biến trong tất cả các trường hợp.

Với viêm tuyến tiền liệt mạn tính hoặc hội chứng đau vùng chậu mạn tính, nguyên nhân thường phức tạp hơn. NIDDK cho biết nguyên nhân chính xác của nhóm bệnh này chưa được hiểu hoàn toàn; có thể liên quan đến vi sinh vật, hóa chất trong nước tiểu, phản ứng miễn dịch sau nhiễm trùng đường tiết niệu trước đó hoặc tổn thương thần kinh vùng chậu.

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ viêm tuyến tiền liệt gồm:

Từng bị nhiễm trùng đường tiết niệu.
Từng bị viêm tuyến tiền liệt trước đó.
Viêm niệu đạo hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Đặt ống thông tiểu.
Sinh thiết hoặc thủ thuật vùng tiết niệu.
Ngồi lâu, đạp xe đường dài, chấn thương tầng sinh môn.
Căng thẳng kéo dài, rối loạn giấc ngủ.
Suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh nền.

Theo Mayo Clinic, các yếu tố nguy cơ có thể gồm từng mắc viêm tuyến tiền liệt, nhiễm trùng hệ tiết niệu hoặc sinh dục, HIV/AIDS, đặt ống thông tiểu, sinh thiết tuyến tiền liệt; riêng nhóm đau vùng chậu mạn tính có thể liên quan đến stress tinh thần hoặc tổn thương thần kinh vùng chậu.

IV. Triệu chứng viêm tuyến tiền liệt nam giới không nên bỏ qua

Hình ảnh: Rối loạn tiểu tiện do viêm tuyến tiền liệt

Triệu chứng viêm tuyến tiền liệt có thể xuất hiện ở đường tiểu, vùng sinh dục, vùng chậu hoặc toàn thân. Một số trường hợp diễn tiến rầm rộ như nhiễm trùng cấp; một số khác lại kéo dài dai dẳng khiến người bệnh mệt mỏi, mất ngủ, giảm chất lượng sinh hoạt vợ chồng.

Theo NHS – Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh, triệu chứng viêm tuyến tiền liệt có thể gồm đau khi đi tiểu, khó tiểu hoặc phải rặn, đi tiểu thường xuyên hơn bình thường, đau dương vật, bìu, tinh hoàn hoặc vùng hậu môn, đau khi xuất tinh và có thể sốt cao.

Nhóm triệu chứng	Biểu hiện cụ thể
Rối loạn tiểu tiện	Tiểu buốt, tiểu rát, tiểu nhiều lần, tiểu gấp, tiểu đêm
Tắc nghẽn đường tiểu	Tiểu khó, dòng tiểu yếu, tiểu ngắt quãng, cảm giác tiểu không hết
Đau vùng chậu – sinh dục	Đau bụng dưới, đau háng, đau tầng sinh môn, đau tinh hoàn, đau dương vật
Triệu chứng tình dục	Đau khi xuất tinh, khó chịu sau quan hệ, giảm ham muốn do sợ đau
Triệu chứng toàn thân	Sốt, rét run, mệt mỏi, đau nhức cơ thể trong trường hợp viêm cấp
Bất thường nước tiểu/tinh dịch	Nước tiểu đục, mùi bất thường, đôi khi có máu trong nước tiểu hoặc tinh dịch

Mayo Clinic cũng liệt kê các biểu hiện có thể gặp như đau hoặc nóng rát khi tiểu, khó tiểu, tiểu đêm, tiểu gấp, nước tiểu đục, máu trong nước tiểu, đau bụng – háng – lưng dưới, đau tầng sinh môn, đau dương vật hoặc tinh hoàn, đau khi xuất tinh; viêm tuyến tiền liệt cấp do vi khuẩn có thể kèm sốt, rét run và triệu chứng giống cúm.

V. Vì sao viêm tuyến tiền liệt dễ bị bỏ qua?

BSCKII Nguyễn Quốc Tiến cho biết nhiều nam giới khi mới tiểu buốt, tiểu rắt hoặc đau vùng chậu thường tự nghĩ là “nóng trong”, “uống ít nước” hoặc “ngồi nhiều nên đau lưng”. Một số người tự mua kháng sinh uống vài ngày, thấy đỡ thì dừng, đến khi tái phát mới đi khám. Cách xử trí này có thể khiến triệu chứng kéo dài và làm khó cho quá trình chẩn đoán.

BSCKII Lê Bá nhấn mạnh rằng viêm tuyến tiền liệt không nên chẩn đoán chỉ dựa trên một triệu chứng đơn lẻ. Người bệnh cần được khai thác kỹ về tình trạng tiểu tiện, đau vùng chậu, đau khi xuất tinh, tiền sử nhiễm trùng tiết niệu, bệnh lây truyền qua đường tình dục và các thuốc đã sử dụng trước đó.

BSCKI Phan Đình Long lưu ý thêm: đau lưng dưới, đau vùng chậu hoặc đau quanh hông có thể bị nhầm với bệnh cơ xương khớp. Tuy nhiên, nếu đau lưng đi kèm tiểu buốt, tiểu khó, tiểu đêm, đau tầng sinh môn hoặc đau sau xuất tinh, người bệnh cần được đánh giá thêm về tiết niệu – tuyến tiền liệt, không nên chỉ xoa bóp hoặc dùng thuốc giảm đau kéo dài.

VI. Chẩn đoán viêm tuyến tiền liệt gồm những gì?

Khám lâm sàng tuyến tiền liệt để đánh giá mức độ bệnh

Chẩn đoán viêm tuyến tiền liệt cần kết hợp hỏi bệnh, khám lâm sàng và xét nghiệm phù hợp. Bác sĩ sẽ đánh giá thời gian xuất hiện triệu chứng, mức độ đau, rối loạn tiểu tiện, tiền sử nhiễm khuẩn, quan hệ tình dục, thuốc đang dùng và bệnh nền.

Theo Mayo Clinic, các phương pháp hỗ trợ chẩn đoán có thể gồm thăm khám trực tràng bằng tay, xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm máu và một số xét nghiệm hình ảnh hoặc xét nghiệm bổ sung khi cần.

Hạng mục đánh giá	Mục đích
Hỏi bệnh chi tiết	Xác định đau cấp hay mạn, triệu chứng tiểu tiện, yếu tố nguy cơ
Khám lâm sàng	Đánh giá bụng dưới, cơ quan sinh dục, vùng tầng sinh môn
Thăm khám tuyến tiền liệt khi cần	Đánh giá đau, sưng, kích thích vùng tuyến tiền liệt
Xét nghiệm nước tiểu	Tìm bạch cầu, vi khuẩn, máu hoặc dấu hiệu nhiễm trùng
Cấy nước tiểu	Xác định vi khuẩn và hỗ trợ lựa chọn kháng sinh
Xét nghiệm máu	Đánh giá nhiễm trùng, viêm hoặc bệnh lý liên quan
Siêu âm tiết niệu – tuyến tiền liệt	Kiểm tra tuyến tiền liệt, bàng quang, nước tiểu tồn dư
Tầm soát bệnh lây truyền qua đường tình dục	Cần thiết nếu có yếu tố nguy cơ hoặc tiết dịch niệu đạo

VII. Hướng điều trị viêm tuyến tiền liệt hiệu quả

Điều trị viêm tuyến tiền liệt hiệu quả phải dựa trên nguyên nhân, thể bệnh, mức độ triệu chứng và tình trạng sức khỏe tổng thể. Người bệnh không nên tự ý dùng kháng sinh, vì không phải mọi trường hợp viêm tuyến tiền liệt đều do vi khuẩn.

1. Điều trị viêm tuyến tiền liệt do vi khuẩn

Điều trị viêm tuyến tiền liệt do vi khuẩn

Với viêm tuyến tiền liệt cấp hoặc mạn do vi khuẩn, kháng sinh là hướng điều trị quan trọng, nhưng phải được bác sĩ kê đơn dựa trên thăm khám và xét nghiệm. Theo Mayo Clinic, viêm tuyến tiền liệt cấp hoặc mạn do vi khuẩn thường cần dùng kháng sinh; trường hợp cấp nặng có thể cần điều trị tại bệnh viện bằng kháng sinh đường tĩnh mạch trong thời gian ngắn trước khi chuyển sang thuốc uống.

Theo MedlinePlus, viêm tuyến tiền liệt cấp do vi khuẩn có thể cần điều trị kháng sinh trong 2–6 tuần; viêm tuyến tiền liệt mạn do vi khuẩn có thể cần điều trị lâu hơn, tùy tình trạng tái phát và đáp ứng của người bệnh.

2. Kiểm soát đau và rối loạn tiểu tiện

Dùng thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm, thuốc giãn cơ trơn, thuốc chẹn alpha hoặc thuốc hỗ trợ kiểm soát triệu chứng đường tiểu dưới. Người bệnh cần dùng thuốc đúng liều, đúng thời gian và tái khám theo hẹn.

Sức khỏe & Đời sống có bài viết về các thuốc điều trị viêm tuyến tiền liệt, trong đó nhấn mạnh việc dùng thuốc cần dựa trên nguyên nhân, triệu chứng và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

3. Điều trị viêm tuyến tiền liệt mạn tính/đau vùng chậu mạn tính

Với nhóm đau vùng chậu mạn tính, điều trị thường không chỉ là uống kháng sinh. Người bệnh có thể cần phối hợp nhiều hướng như kiểm soát đau, cải thiện tiểu tiện, vật lý trị liệu sàn chậu, điều chỉnh sinh hoạt, quản lý stress và theo dõi lâu dài.

Theo EAU – European Association of Urology, hướng dẫn về đau vùng chậu mạn tính nhấn mạnh vai trò của tiếp cận toàn diện vì đau vùng chậu có thể liên quan đến nhiều yếu tố như tiết niệu, cơ sàn chậu, thần kinh, tâm lý, tiêu hóa và chức năng tình dục.

MedlinePlus cũng đề cập một số biện pháp hỗ trợ trong viêm tuyến tiền liệt không do vi khuẩn như tắm nước ấm, thư giãn, điều chỉnh chế độ ăn để tránh chất kích thích bàng quang – đường tiểu và vật lý trị liệu sàn chậu.

4. Không tự ý dùng kháng sinh

Không tự ý dùng thuốc kháng sinh điều trị viêm tuyến tiền liệt khi chưa có chỉ định từ bác sĩ

Tự mua kháng sinh khi bị tiểu buốt, tiểu rắt là thói quen nguy hiểm. Dùng sai thuốc, sai liều hoặc dừng thuốc quá sớm có thể khiến bệnh không khỏi hẳn, dễ tái phát và góp phần làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh.

Theo WHO – World Health Organization, lạm dụng và sử dụng sai thuốc kháng vi sinh là những nguyên nhân chính thúc đẩy sự phát triển của vi khuẩn kháng thuốc.

VIII. Người bệnh có thể hỗ trợ cải thiện tại nhà như thế nào?

Hạn chế rượu bia để giảm tình trạng viêm tuyến tiền liệt

Các biện pháp tại nhà chỉ có vai trò hỗ trợ giảm khó chịu, không thay thế khám và điều trị y khoa. Người bệnh có thể trao đổi với bác sĩ về các cách sau:

Uống đủ nước nếu không có chống chỉ định tim, thận.
Không nhịn tiểu.
Hạn chế rượu bia, cà phê, nước tăng lực, đồ cay nóng.
Tránh ngồi quá lâu, nên đứng dậy vận động nhẹ sau mỗi 45–60 phút.
Tránh đạp xe đường dài khi đang đau tầng sinh môn.
Có thể tắm nước ấm hoặc ngâm vùng chậu bằng nước ấm để giảm khó chịu.
Giữ quan hệ tình dục an toàn.
Ngủ đủ, giảm căng thẳng.
Không tự xoa bóp tuyến tiền liệt.
Không tự dùng thuốc nam, thuốc truyền miệng hoặc kháng sinh khi chưa khám.

Sức khỏe & Đời sống cũng gợi ý người bệnh có thể hỗ trợ kiểm soát triệu chứng bằng cách ngâm nước ấm, hạn chế rượu, cà phê, thức ăn cay chua, dùng đệm ngồi mềm và tránh ngồi lâu hoặc đạp xe trong thời gian dài.

IX. Khi nào cần khám tuyến tiền liệt?

Nam giới nên chủ động khám tuyến tiền liệt nếu có một trong các dấu hiệu sau:

Tiểu buốt, tiểu rát, tiểu khó kéo dài.
Tiểu đêm nhiều lần, ảnh hưởng giấc ngủ.
Đau vùng chậu, đau tầng sinh môn, đau tinh hoàn.
Đau khi xuất tinh hoặc khó chịu sau quan hệ.
Cảm giác tiểu không hết, dòng tiểu yếu.
Triệu chứng tái phát nhiều lần dù đã từng dùng thuốc.
Có sốt, rét run, đau mỏi toàn thân kèm rối loạn tiểu tiện.
Bí tiểu, tiểu ra máu, đau dữ dội.
Nam giới trên 40 tuổi có rối loạn tiểu tiện kéo dài.
Có tiền sử viêm đường tiết niệu, viêm niệu đạo hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Theo NHS, người bệnh cần tìm hỗ trợ y tế khẩn cấp nếu có triệu chứng nặng như không thể đi tiểu, đau nhiều, sốt cao hoặc cảm thấy rất mệt.

Nếu bạn có câu hỏi nào cần bác sĩ chuyên môn giải đáp vui lòng điền vào form dưới đây hoặc liên hệ hotline: 0333.177.268 để được tư vấn miễn phí!

X. Khám tuyến tiền liệt tại True Hope: đánh giá đúng nguyên nhân, hạn chế điều trị mò

Khám viêm tuyến tiền liệt tại Phòng khám Đa khoa True Hope Hà Nội

Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, gói khám tuyến tiền liệt được định hướng theo nguyên tắc: hỏi bệnh kỹ, khám đúng chuyên khoa, xét nghiệm phù hợp và cá nhân hóa hướng xử trí theo từng người bệnh.

Người bệnh có thể được đánh giá các nhóm vấn đề thường gặp như:

Viêm tuyến tiền liệt cấp hoặc mạn.
Rối loạn tiểu tiện: tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu khó, tiểu đêm.
Đau vùng chậu nam giới.
Đau khi xuất tinh, khó chịu vùng tầng sinh môn.
Phân biệt viêm tuyến tiền liệt với phì đại tuyến tiền liệt, viêm bàng quang, viêm niệu đạo hoặc bệnh cơ xương khớp vùng lưng – chậu.

BSCKII Nguyễn Quốc Tiến tham vấn nhóm triệu chứng tiểu tiện, viêm đường tiết niệu và đánh giá nội khoa tiết niệu. BSCKII Lê Bá tham vấn nhóm chẩn đoán phân biệt, đánh giá tuyến tiền liệt và định hướng xử trí chuyên sâu. BSCKI Phan Đình Long hỗ trợ nhận diện các trường hợp đau lưng, đau vùng chậu dễ nhầm với bệnh cơ xương khớp.

Mục tiêu của thăm khám không phải là dùng thuốc thật nhanh, mà là xác định đúng nguyên nhân: viêm do vi khuẩn, đau vùng chậu mạn tính, phì đại tuyến tiền liệt, viêm bàng quang, viêm niệu đạo hay bệnh lý phối hợp khác. Khi hiểu đúng nguyên nhân, người bệnh có cơ hội điều trị đúng hướng, giảm tái phát và hạn chế dùng thuốc không cần thiết.

Viêm tuyến tiền liệt là bệnh lý tiết niệu – nam khoa phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua vì triệu chứng đa dạng, có thể giống viêm bàng quang, viêm niệu đạo, phì đại tuyến tiền liệt hoặc đau cơ xương khớp vùng lưng – chậu. Điều trị hiệu quả không nằm ở việc uống thuốc càng nhanh càng tốt, mà nằm ở việc khám đúng chuyên khoa, xác định đúng thể bệnh và theo dõi đủ liệu trình.

Nếu nam giới có tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu khó, tiểu đêm, đau vùng chậu, đau tầng sinh môn hoặc đau khi xuất tinh kéo dài, hãy chủ động khám tuyến tiền liệt để được đánh giá nguyên nhân và tư vấn hướng điều trị phù hợp.

Nếu bạn đang lo lắng về tình trạng viêm tuyến tiền liệt , hãy đặt lịch kiểm tra tại True Hope để được đánh giá chỉ số và tư vấn chế độ kiểm soát phù hợp.

nhắc lại disclaimer. Nên thêm 1 dòng reminder trước form cuối: Bài viết chỉ cung cấp thông tin giáo dục sức khỏe, không thay thế chỉ định điều trị của bác sĩ.

Thông tin: Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268

Phòng khám Đa khoa quốc tế True Hope

Viêm tuyến tiền liệt: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị