07h00 - 17h00 từ Thứ 2 đến Chủ nhật
Tham vấn chuyên môn:
- BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa: đánh giá bệnh nền và nguyên nhân toàn thân.
- BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa: đánh giá chấn thương, tổn thương cấu trúc và chỉ định can thiệp.
- BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp: thăm khám, chẩn đoán và phục hồi chức năng khớp vai.
Lưu ý: Câu chuyện trong bài là tình huống truyền thông minh họa được xây dựng từ những biểu hiện thường gặp ở người đau vai kéo dài, không đại diện cho một hồ sơ bệnh án cụ thể.
Suốt gần hai năm, tình trạng không giơ nổi cánh tay khiến ông H. gặp khó khăn khi mặc áo, chải tóc, lấy đồ trên cao và thậm chí không thể nằm nghiêng về bên vai đau. Thế nhưng, thay vì đi khám, ông vẫn nghĩ đây chỉ là đau mỏi do tuổi tác và “rồi sẽ đỡ”. Đến khi khớp vai gần như cứng lại, mọi sinh hoạt hằng ngày đều bị ảnh hưởng, ông mới tìm đến cơ sở y tế để kiểm tra.
Câu chuyện này phản ánh một tâm lý khá phổ biến: chủ quan với đau vai, tự xoa bóp, dán cao hoặc uống thuốc giảm đau trong thời gian dài. Trong khi đó, tình trạng không nâng được tay có thể liên quan đến đông cứng khớp vai, tổn thương chóp xoay, viêm gân, hội chứng chèn ép, thoái hóa hoặc bệnh lý thần kinh từ cột sống cổ.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, các bệnh lý cơ xương khớp thường gây đau kéo dài, hạn chế khả năng vận động và làm suy giảm khả năng lao động, tham gia sinh hoạt xã hội. Khoảng 1,71 tỷ người trên thế giới đang sống chung với ít nhất một bệnh lý cơ xương khớp. (Nguồn: Tổ chức Y tế Thế giới – Musculoskeletal health)
I. Các nguyên nhân gây không giơ nổi cánh tay của ông H.
Ban đầu, ông H. chỉ thấy đau âm ỉ ở mặt ngoài vai, đặc biệt khi với tay lấy đồ hoặc đưa tay ra sau lưng. Cơn đau chưa quá dữ dội nên ông tiếp tục làm việc và tự xoa dầu mỗi tối.
Sau vài tháng, vai bắt đầu đau nhiều hơn về đêm. Ông thường thức giấc khi vô tình nằm nghiêng sang bên đau. Tầm vận động giảm dần nhưng ông vẫn cho rằng đây là biểu hiện bình thường của tuổi trung niên.
Đến năm thứ hai, ông gần như không thể:
- Đưa tay lên chải tóc.
- Mặc hoặc cởi áo qua đầu.
- Với tay lấy đồ trên cao.
- Đưa tay ra sau để cài cúc áo.
- Nâng vật nặng bằng bên vai đau.
- Nằm nghiêng về phía vai bị ảnh hưởng.
Theo Bệnh viện Bạch Mai mới đi khám, nhiều người chỉ tìm đến cơ sở y tế khi đau tăng, khớp vai cứng và vận động trở nên khó khăn. Việc hạn chế vận động vì sợ đau có thể khiến khớp cứng hơn, tạo thành vòng xoắn đau – ít vận động – yếu cơ – giảm chức năng. (Nguồn: Bệnh viện Bạch Mai – Đừng để vai “đông cứng” mới đi khám)
Không giơ nổi cánh tay có thể do những nguyên nhân nào?
Không giơ nổi cánh tay là một biểu hiện chức năng, không phải tên của một bệnh cụ thể. Người bệnh cần được thăm khám để xác định chính xác cấu trúc bị tổn thương.
| Nguyên nhân thường gặp | Biểu hiện gợi ý | Đặc điểm cần chú ý |
| Đông cứng khớp vai | Đau và cứng vai tăng dần, khó đưa tay lên cao hoặc ra sau lưng | Cả vận động chủ động và thụ động đều hạn chế |
| Viêm hoặc rách chóp xoay | Đau mặt ngoài vai, yếu tay, khó nâng tay sang ngang | Có thể đau về đêm, đau khi chải tóc hoặc mặc áo |
| Hội chứng chèn ép vai | Đau khi nâng tay qua đầu | Đau thường tăng trong một khoảng vận động nhất định |
| Viêm gân, viêm túi thanh dịch | Đau khi sử dụng vai, ấn vào vùng vai có thể đau | Thường liên quan vận động lặp lại hoặc quá tải |
| Thoái hóa khớp vai | Đau, cứng khớp, có thể phát ra tiếng lạo xạo | Thường tiến triển từ từ |
| Chấn thương, trật khớp hoặc gãy xương | Đau xuất hiện sau ngã, va đập hoặc kéo giật | Có thể biến dạng, sưng hoặc mất vận động đột ngột |
| Bệnh lý cột sống cổ | Đau từ cổ lan xuống vai và cánh tay | Có thể kèm tê, yếu tay hoặc rối loạn cảm giác |
1.1 Đông cứng khớp vai
Đông cứng khớp vai, còn gọi là viêm dính bao khớp, gây đau và hạn chế vận động tăng dần. Dấu hiệu điển hình là người bệnh không chỉ khó tự nâng tay mà ngay cả khi bác sĩ hỗ trợ, tầm vận động thụ động của khớp vai cũng bị giới hạn.
Theo American Academy of Orthopaedic Surgeons, bệnh có thể diễn tiến qua các giai đoạn đau tăng, đông cứng và tan đông. Quá trình hồi phục có thể kéo dài từ nhiều tháng đến vài năm. Người mắc đái tháo đường hoặc bệnh lý tuyến giáp có nguy cơ cao hơn. (Nguồn: American Academy of Orthopaedic Surgeons – Frozen Shoulder)
Theo BSCKII Nguyễn Quốc Tiến: Khi người bệnh bị cứng vai kéo dài, việc đánh giá không nên chỉ tập trung vào khớp vai. Bác sĩ có thể cần khai thác thêm tiền sử đái tháo đường, rối loạn tuyến giáp, tim mạch, bệnh thần kinh, thuốc đang sử dụng và khả năng bất động vai sau chấn thương hoặc phẫu thuật.
1.2 Tổn thương chóp xoay khớp vai
Chóp xoay gồm nhóm cơ và gân có vai trò giữ ổn định khớp, đồng thời hỗ trợ nâng và xoay cánh tay. Khi gân bị viêm, thoái hóa hoặc rách, người bệnh có thể đau về đêm, yếu vai, khó chải tóc, mặc áo và nâng tay lên cao.
Bệnh viện Bạch Mai cho biết rách chóp xoay có thể khiến khớp vai yếu và đau, mức độ tổn thương từ rách một phần đến rách hoàn toàn. X-quang hỗ trợ đánh giá xương và thoái hóa, trong khi siêu âm hoặc MRI có thể được sử dụng để khảo sát gân và mức độ tổn thương. (Nguồn: Bệnh viện Bạch Mai – Đau vai do rách chóp xoay khớp vai).
Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cũng lưu ý rằng khi rách chóp xoay nặng, người bệnh có thể không đưa tay lên đầu được hoặc không giữ được cánh tay sau khi nâng. (Nguồn: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 – Rách gân cơ chóp xoay, bệnh lý đau vùng vai không thể xem thường).
Chèn ép vai hội chứng chèn ép xảy ra khi gân trong vai bị kích thích hoặc cọ xát với các cấu trúc xung quanh. Triệu chứng thường tăng khi người bệnh nâng tay, với đồ vật hoặc thực hiện hoạt động phía trên đầu.
Theo NHS, chèn ép vai có thể liên quan đến kích thích, chấn thương hoặc quá trình hao mòn của gân. Đau thường xuất hiện hoặc tăng lên khi nâng cánh tay. (Nguồn: NHS – Shoulder impingement)
“Rồi sẽ đỡ” có thể khiến vai ngày càng khó vận động?
Không phải mọi cơn đau vai đều nghiêm trọng. Tuy nhiên, đau kéo dài kèm hạn chế vận động cần được đánh giá thay vì chỉ cố chịu đựng.
Khi người bệnh sợ đau và giữ vai bất động quá lâu, một số hậu quả có thể xuất hiện:
- Tầm vận động khớp giảm dần.
- Bao khớp và mô mềm quanh vai trở nên co cứng.
- Cơ quanh vai yếu đi do ít được sử dụng.
- Người bệnh hình thành tư thế bù trừ ở cổ, lưng và vai còn lại.
- Giấc ngủ, khả năng lao động và sinh hoạt cá nhân bị ảnh hưởng.
- Việc phục hồi có thể cần nhiều thời gian hơn.
Theo NHS, đông cứng khớp vai có thể gây đau và cứng trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Người bệnh không nên tự tập các động tác nặng hoặc cố kéo giãn vai quá mức; các bài tập cần nhẹ nhàng và phù hợp với giai đoạn bệnh. (Nguồn: NHS – Frozen shoulder)
II. Không giơ được tay sẽ được khám như thế nào?
2.1. Khai thác triệu chứng và bệnh sử
Bác sĩ có thể hỏi về:
- Thời điểm bắt đầu đau.
- Đau xuất hiện từ từ hay sau chấn thương.
- Vị trí đau và hướng lan.
- Đau khi nghỉ, vận động hay về đêm.
- Khả năng mặc áo, chải tóc, đưa tay ra sau lưng.
- Cảm giác tê, yếu hoặc mất cảm giác ở tay.
- Tiền sử đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, viêm khớp.
- Công việc, môn thể thao và động tác lặp lại hằng ngày.
- Thuốc hoặc phương pháp người bệnh đã tự sử dụng.
Tham vấn bởi BSCKII Nguyễn Quốc Tiến: Một số bệnh toàn thân có thể làm tăng nguy cơ cứng vai hoặc ảnh hưởng đến quá trình hồi phục. Do đó, kế hoạch điều trị cần đặt trong bối cảnh sức khỏe tổng thể, thay vì chỉ xử lý triệu chứng đau tại chỗ.
2.2 Kiểm tra tầm vận động chủ động và thụ động
Bác sĩ sẽ đánh giá khả năng người bệnh tự nâng, xoay và đưa tay ra sau. Sau đó, bác sĩ có thể hỗ trợ di chuyển cánh tay để kiểm tra tầm vận động thụ động.
| Kết quả kiểm tra | Ý nghĩa gợi ý |
| Cả vận động chủ động và thụ động đều hạn chế | Có thể gặp trong đông cứng khớp vai hoặc bệnh lý khớp |
| Vận động chủ động hạn chế nhưng thụ động còn tương đối tốt | Có thể liên quan yếu cơ, đau hoặc tổn thương chóp xoay |
| Đau lan từ cổ xuống tay, kèm tê | Cần đánh giá thêm cột sống cổ và thần kinh |
| Mất vận động đột ngột sau chấn thương | Cần loại trừ gãy xương, trật khớp hoặc rách gân cấp |
Tham vấn bởi BSCKI Phan Đình Long: Thăm khám trực tiếp có vai trò quan trọng vì hai người cùng có biểu hiện không giơ nổi cánh tay nhưng nguyên nhân và hướng điều trị có thể hoàn toàn khác nhau.
2.3. Chỉ định chẩn đoán hình ảnh khi cần thiết
Tùy biểu hiện lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định:
- X-quang: đánh giá xương, thoái hóa, gãy xương hoặc trật khớp.
- Siêu âm: khảo sát gân chóp xoay, túi thanh dịch và một số tổn thương phần mềm.
- MRI: đánh giá chi tiết gân, cơ, bao khớp và tổn thương phối hợp.
- Xét nghiệm: cân nhắc khi nghi ngờ viêm, nhiễm trùng hoặc bệnh lý toàn thân.
Không phải trường hợp đau vai nào cũng cần chụp MRI ngay. Việc lựa chọn phương tiện kiểm tra phải dựa trên bệnh sử, kết quả khám và câu hỏi chuyên môn cần giải đáp.
>> Tham khảo: Trung tâm chẩn đoán hình ảnh tại Phòng khám Đa khoa True Hope
III. Có phải không giơ được tay là phải phẫu thuật?
Không. Phần lớn người đau vai không được chỉ định phẫu thuật ngay từ lần khám đầu tiên.
Điều trị có thể bao gồm:
- Điều chỉnh hoạt động gây đau.
- Thuốc giảm đau hoặc chống viêm theo chỉ định.
- Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng.
- Bài tập duy trì hoặc cải thiện tầm vận động.
- Điều trị các bệnh nền liên quan.
- Tiêm điều trị khi có chỉ định phù hợp.
- Theo dõi đáp ứng theo từng giai đoạn.
Phẫu thuật chỉ được cân nhắc trong một số trường hợp, chẳng hạn tổn thương cấu trúc đáng kể, yếu chức năng nghiêm trọng, chấn thương cấp hoặc điều trị bảo tồn phù hợp nhưng không đạt kết quả.
Phần ngoại khoa tham vấn bởi BSCKII Lê Bá: Quyết định can thiệp không thể chỉ dựa trên mức độ đau hoặc một kết quả chụp đơn lẻ. Bác sĩ cần đối chiếu triệu chứng, khả năng vận động, mức độ tổn thương, tuổi, bệnh nền và nhu cầu sinh hoạt của từng người.
Theo AAOS, điều trị rách chóp xoay có thể bao gồm phương pháp không phẫu thuật hoặc phẫu thuật tùy mức độ tổn thương, tình trạng yếu vai, thời gian triệu chứng và nhu cầu hoạt động của người bệnh. (Nguồn: AAOS – Rotator Cuff Tears)
IV. Những việc không nên làm khi đau vai kéo dài
Người bệnh không nên:
- Cố nâng tạ hoặc tập vai cường độ cao khi chưa rõ nguyên nhân.
- Nhờ người khác bẻ, kéo hoặc xoay mạnh khớp vai.
- Tự tiêm thuốc vào khớp tại cơ sở không đủ điều kiện.
- Lạm dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài.
- Bó lá, đắp thuốc không rõ thành phần.
- Giữ cánh tay bất động hoàn toàn trong nhiều tuần.
- Tự kết luận đau vai chỉ do tuổi tác.
- Trì hoãn đi khám khi tầm vận động giảm dần.
Vận động phù hợp thường là một phần quan trọng của quá trình phục hồi, những chương trình tập cần được lựa chọn theo nguyên nhân và giai đoạn bệnh. Bài tập phù hợp với viêm gân chưa chắc phù hợp với rách gân cấp, trật khớp hoặc đông cứng khớp vai đang đau nhiều.
V. Khi nào cần đi khám sớm hoặc cấp cứu?
Người bệnh nên đi khám sớm nếu:
- Đau vai kéo dài hơn vài tuần hoặc ngày càng tăng.
- Không thể nâng tay thực hiện sinh hoạt thông thường.
- Vai cứng dần hoặc mất tầm vận động.
- Đau về đêm làm mất ngủ.
- Tay yếu, hay làm rơi đồ.
- Đau tái phát nhiều lần.
- Có tiền sử đái tháo đường, bệnh tuyến giáp hoặc viêm khớp.
Cần được đánh giá khẩn cấp nếu:
- Không thể cử động tay sau ngã hoặc chấn thương.
- Vai biến dạng, sưng nhiều hoặc đau dữ dội đột ngột.
- Khớp vai nóng, đỏ, sưng kèm sốt.
- Tay lạnh, tím hoặc mất cảm giác.
- Đau vai đi kèm đau ngực, khó thở, vã mồ hôi hoặc choáng.
- Yếu hoặc liệt tay xuất hiện đột ngột.
Theo NHS, tình trạng không thể cử động cánh tay, vai biến dạng, sưng nhiều, đau dữ dội sau chấn thương hoặc kèm cảm giác bất thường cần được đánh giá y tế kịp thời. (Nguồn: NHS – Shoulder pain)
Hai năm sống với tình trạng không giơ nổi cánh tay không chỉ là hai năm chịu đau. Đó còn có thể là khoảng thời gian người bệnh mất ngủ, giảm năng suất lao động, lệ thuộc vào người thân và dần đánh mất khả năng thực hiện những sinh hoạt đơn giản.
Đau vai có thể cải thiện nếu được đánh giá đúng nguyên nhân và điều trị phù hợp. Tuy nhiên, không có một bài tập, loại thuốc hay phương pháp can thiệp duy nhất phù hợp với tất cả người bệnh.
Khi đau kéo dài hoặc tầm vận động giảm dần, điều quan trọng không phải là tiếp tục chờ xem “rồi có đỡ không”, mà là xác định:
- Đau xuất phát từ gân, cơ, bao khớp, xương hay thần kinh.
- Có tổn thương cấu trúc cần can thiệp hay không.
- Bệnh nền nào đang ảnh hưởng đến quá trình hồi phục.
- Mức vận động nào an toàn ở từng giai đoạn.
- Kế hoạch phục hồi nào phù hợp với công việc và sinh hoạt thực tế.
Khuyến cáo: Nội dung bài viết nhằm cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế việc chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị trực tiếp. Người bị đau vai kéo dài, yếu tay hoặc hạn chế vận động nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám.
Nếu bạn có câu hỏi nào cần bác sĩ chuyên môn giải đáp vui lòng điền vào form dưới đây hoặc liên hệ hotline: 0333.177.268 để được tư vấn miễn phí!
Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, người bệnh gặp tình trạng đau vai kéo dài, hạn chế vận động hoặc khó giơ tay được bác sĩ thăm khám và đánh giá nguyên nhân thay vì chủ quan chờ triệu chứng tự thuyên giảm. Những vấn đề như viêm quanh khớp vai, tổn thương gân, thoái hóa hoặc các bệnh lý cơ xương khớp khác có thể khiến khả năng vận động giảm dần nếu không được kiểm tra và xử trí phù hợp. Dựa trên triệu chứng, khám lâm sàng và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khi cần, bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân, mức độ tổn thương và tư vấn hướng điều trị phù hợp. Việc thăm khám sớm giúp người bệnh chủ động phục hồi chức năng vận động và hạn chế tình trạng đau, cứng khớp kéo dài.
Nếu bạn đang gặp tình trạng đau vai kéo dài, khó giơ tay hoặc vận động cánh tay ngày càng hạn chế, hãy đặt lịch thăm khám tại True Hope để được bác sĩ kiểm tra nguyên nhân, đánh giá mức độ tổn thương và tư vấn hướng điều trị phù hợp.
Thông tin: Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268 để được tư vấn
https://www.who.int/vietnam/news/fact-sheets/detail/musculoskeletal-conditions
2. Bệnh viện Bạch Mai – Đừng để vai “đông cứng” mới đi khám: Chuyên gia Bạch Mai cảnh báo về viêm quanh khớp vai
https://bachmai.gov.vn/bai-viet/dung-de-vai-%E2%80%9Cdong-cung%E2%80%9D-moi-di-kham-chuyen-gia-bach-mai-canh-bao-ve-viem-quanh-khop-vai?id=8d9bc11b-88e3-4e85-a38f-adf4e3b1203c
3. Bệnh viện Bạch Mai – Đau vai do rách chóp xoay khớp vai: Những điều cần biết
https://bachmai.gov.vn/bai-viet/dau-vai-do-rach-chop-xoay-khop-vai-nhung-dieu-can-biet?id=f17d59b6-1887-4fa9-9614-e46f4db85b7b
4. Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 – Rách gân cơ chóp xoay: Bệnh lý đau vùng vai không thể xem thường
https://benhvien108.vn/y-hoc-thuong-thuc/rach-gan-co-chop-xoay-benh-ly-dau-vung-vai-khong-the-xem-thuong.htm
5. NHS – Frozen shoulder
https://www.nhs.uk/conditions/frozen-shoulder/
6. NHS – Shoulder pain
https://www.nhs.uk/symptoms/shoulder-pain/
7. NHS – Shoulder impingement
https://www.nhs.uk/conditions/shoulder-impingement-syndrome/
8. American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) – Frozen Shoulder
https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/frozen-shoulder
9. American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) – Rotator Cuff Tears
https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/rotator-cuff-tears/
Câu hỏi thường gặp
1. Không giơ nổi cánh tay có phải là đông cứng khớp vai không?
Có thể, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Đông cứng khớp vai thường làm giảm cả vận động chủ động lẫn thụ động, trong khi tổn thương chóp xoay có thể khiến người bệnh khó tự nâng tay nhưng tầm vận động thụ động vẫn còn tương đối tốt.
2. Đau vai bao lâu thì nên đi khám?
Người bệnh nên đi khám khi đau không cải thiện sau vài tuần, đau tăng dần, ảnh hưởng giấc ngủ hoặc làm hạn chế các hoạt động như mặc áo, chải tóc và nâng tay.
3. Không nâng được tay nhưng không đau nhiều có nguy hiểm không?
Tình trạng yếu tay hoặc mất chức năng dù không đau dữ dội vẫn cần được kiểm tra. Một số tổn thương gân hoặc thần kinh có thể biểu hiện chủ yếu bằng yếu tay.
4. Đau vai về đêm thường liên quan bệnh gì?
Đau về đêm có thể gặp trong viêm gân, rách chóp xoay hoặc đông cứng khớp vai. Tuy nhiên, cần kết hợp với vị trí đau, tầm vận động và kết quả thăm khám để xác định nguyên nhân.
5. Đau vai có thể xuất phát từ cột sống cổ không?
Có. Bệnh lý cột sống cổ có thể gây đau lan xuống vai và cánh tay, đôi khi kèm tê, châm chích, yếu tay hoặc thay đổi cảm giác.
6. Không giơ được tay có cần chụp MRI ngay không?
Không phải trường hợp nào cũng cần MRI. Bác sĩ có thể bắt đầu bằng khám lâm sàng, X-quang hoặc siêu âm; MRI được cân nhắc khi cần đánh giá chi tiết tổn thương phần mềm hoặc chuẩn bị kế hoạch điều trị.
7. Có nên tự tập kéo giãn khi vai đang rất đau không?
Không nên cố kéo hoặc bẻ vai mạnh. Các bài tập cần nhẹ nhàng, có kiểm soát và được lựa chọn theo chẩn đoán; tập quá mức có thể làm triệu chứng tăng lên.
8. Tiêm khớp vai có chữa dứt điểm được không?
Tiêm có thể được cân nhắc trong một số trường hợp nhằm kiểm soát đau và viêm, nhưng không phải lựa chọn phù hợp cho mọi nguyên nhân. Hiệu quả còn phụ thuộc chẩn đoán, kỹ thuật thực hiện và kế hoạch phục hồi đi kèm.
9. Rách chóp xoay có bắt buộc phải phẫu thuật không?
Không. Một số trường hợp có thể được điều trị bảo tồn. Phẫu thuật thường được cân nhắc dựa trên mức độ rách, yếu chức năng, chấn thương, thời gian mắc bệnh và đáp ứng với điều trị trước đó.
10. Đông cứng khớp vai có tự khỏi không?
Nhiều trường hợp có thể cải thiện theo thời gian, nhưng quá trình này có thể kéo dài nhiều tháng hoặc vài năm. Thăm khám và phục hồi chức năng phù hợp giúp kiểm soát đau, duy trì vận động và hạn chế ảnh hưởng đến sinh hoạt.
Bài viết liên quan
Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope
Trên 10 năm thành lập
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám
Cơ sở vật chất hiện đại
Chi phí khám hợp lý
Bảo mật thông tin khách hàng
Chăm sóc khách hàng chu đáo
Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268
