Chị N 34 tuổi: Không dám bế con chạy nhảy cùng vì sợ rò rỉ

Tham vấn chuyên môn dự kiến:

BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa; BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa; BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp 

Lưu ý: Nhân vật được viết tắt tên nhằm bảo vệ riêng tư. Câu chuyện phản ánh một tình huống thường gặp ở phụ nữ sau sinh, không thay thế hồ sơ bệnh án hoặc kết luận chẩn đoán cho một cá nhân cụ thể.

Sau khi sinh bé thứ hai, chị N., 34 tuổi, nhận thấy mỗi lần ho, hắt hơi, cười lớn hoặc vội vàng bế con, một lượng nhỏ nước tiểu lại rò ra ngoài. Từ một người năng động, chị dần hạn chế vận động, không dám đưa con ra công viên và đặc biệt không dám bế con chạy nhảy cùng vì sợ rò rỉ. Điều khiến chị lo lắng không chỉ là sự bất tiện, mà còn là cảm giác tự ti, ngại gần gũi và sợ người khác phát hiện.

Ban đầu, chị nghĩ đây chỉ là hệ quả tạm thời của việc sinh nở và sẽ tự hết. Tuy nhiên, sau nhiều tháng, tình trạng vẫn xuất hiện mỗi khi chị nâng vật nặng, bước nhanh hoặc chơi đùa cùng con. Đây cũng là hoàn cảnh mà không ít phụ nữ sau sinh âm thầm chịu đựng vì cho rằng són tiểu là chuyện “bình thường” sau khi có con.

Trên thực tế, mang thai và sinh nở có thể làm tăng nguy cơ gặp vấn đề kiểm soát bàng quang. Tuy nhiên, Viện Quốc gia về Bệnh tiểu đường, Tiêu hóa và Thận Hoa Kỳ – NIDDK nhấn mạnh rằng tiểu không tự chủ dù phổ biến nhưng không nên được xem là một phần tất yếu mà phụ nữ buộc phải chấp nhận. (Nguồn:NIDDK – National Institutes of Health: Definition and facts for bladder control problems.)

I. Tình trạng nước tiểu rò ra khi bế con, ho hoặc chạy nhảy có thể là gì? 

Tình trạng nước tiểu rò ra khi ho, cười, hắt hơi, nâng đồ vật hoặc vận động thường gợi ý són tiểu khi gắng sức. Hiện tượng này xảy ra khi một hoạt động làm tăng áp lực trong ổ bụng và bàng quang, trong khi hệ thống nâng đỡ niệu đạo, cơ sàn chậu hoặc cơ chế đóng niệu đạo không đáp ứng đủ để giữ nước tiểu.

NIDDK mô tả són tiểu khi gắng sức là tình trạng rò rỉ xảy ra khi ho, hắt hơi, cười hoặc hoạt động thể chất tạo áp lực lên bàng quang. Thai kỳ và sinh nở có thể góp phần làm suy yếu cơ sàn chậu, nhưng không phải mọi trường hợp rò rỉ sau sinh đều có cùng nguyên nhân. số dạng tiểu không tự chủ thường gặp

Theo hướng dẫn NICE, bước đầu tiên khi đánh giá người phụ nữ bị tiểu không tự chủ là phân loại thành són tiểu khi gắng sức, són tiểu do tiểu gấp hoặc són tiểu hỗn hợp. Việc điều trị ban đầu cần dựa trên dạng triệu chứng chiếm ưu thế, thay vì áp dụng cùng một phương pháp cho tất cả mọi người. (Nguồn: NICE: Urinary incontinence and pelvic organ prolapse in women – Recommendations.)

II. Những nguyên nhân gây nên các triệu chứng có thể xuất hiện sau khi sinh bé thứ hai?

Sàn chậu là một hệ thống gồm cơ, cân và mô liên kết nằm ở đáy khung chậu, có vai trò nâng đỡ bàng quang, tử cung và trực tràng. Các cơ này cũng tham gia kiểm soát hoạt động tiểu tiện, đại tiện và hỗ trợ chức năng tình dục.

Trong quá trình mang thai, sàn chậu phải thích nghi với sự gia tăng trọng lượng và áp lực trong ổ bụng. Quá trình chuyển dạ, sinh đường âm đạo, tổn thương tầng sinh môn, thai lớn hoặc sinh nhiều lần có thể tiếp tục tác động đến hệ thống nâng đỡ vùng chậu. Tuy nhiên, sinh mổ cũng không đồng nghĩa hoàn toàn không có nguy cơ, bởi những thay đổi đã bắt đầu trong thai kỳ.

Một số yếu tố có thể góp phần làm triệu chứng rõ hơn gồm:

• Sinh nhiều lần hoặc từng có cuộc chuyển dạ kéo dài.
• Từng rò rỉ nước tiểu trong thời gian mang thai.
• Thừa cân, béo phì hoặc tăng cân nhiều.
• Táo bón kéo dài, thường xuyên phải rặn.
• Ho mạn tính, viêm đường hô hấp kéo dài.
• Thường xuyên nâng vật nặng hoặc trở lại vận động cường độ cao quá sớm.
• Cơ sàn chậu co yếu, co sai cách hoặc không phối hợp tốt với cơ bụng và nhịp thở.
• Sa cơ quan vùng chậu hoặc tổn thương thần kinh, mô liên kết.

Trang thông tin của Cục Bà mẹ và Trẻ em – Bộ Y tế cho biết khám sàn chậu sau sinh giúp đánh giá sức cơ sàn chậu, triệu chứng tiểu tiện, đại tiện và tình trạng lành của vùng tầng sinh môn, từ đó xây dựng kế hoạch phù hợp cho từng người. (Nguồn: Cục Bà mẹ và Trẻ em – Bộ Y tế: Tại sao phải khám sàn chậu sau sinh.)

“Phụ nữ sau sinh bị són một chút là điều bình thường” – quan niệm dễ khiến phụ nữ trì hoãn đi khám

Rò rỉ một vài giọt nước tiểu có thể bị xem nhẹ, nhưng tác động của nó không chỉ nằm ở lượng nước tiểu mất đi. Với chị N., nỗi sợ rò rỉ khiến việc bế con, tập thể dục, giao tiếp và gần gũi vợ chồng đều trở nên căng thẳng.

WHO cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe liên quan đến quá trình sinh nở có thể tồn tại trong nhiều tháng hoặc nhiều năm. Vì vậy, chăm sóc sau sinh không nên chỉ tập trung vào em bé hay kết thúc sau khi vết mổ, vết khâu đã lành. Sức khỏe thể chất, tâm lý và chất lượng sống lâu dài của người mẹ cũng cần được quan tâm.

WHO khuyên phụ nữ nên đi khám khi:

• Rò rỉ kéo dài hoặc không có xu hướng cải thiện.
• Són tiểu ảnh hưởng đến sinh hoạt, vận động, công việc hoặc đời sống tình dục.
• Phải thường xuyên dùng băng thấm để đối phó.
• Buồn tiểu gấp, đi tiểu nhiều lần hoặc thức dậy nhiều lần trong đêm.
• Có cảm giác nặng, tức hoặc khối lồi ở âm đạo.
• Khó tiểu, tia tiểu yếu, phải rặn hoặc cảm giác tiểu không hết.
• Thường xuyên viêm đường tiết niệu.
• Không biết cách xác định hoặc co cơ sàn chậu đúng.

(Nguồn: World Health Organization: More than a third of women experience lasting health problems after childbirth)

III. Những dấu hiệu cần được kiểm tra sớm

Người bệnh không nên chỉ tự tập tại nhà nếu xuất hiện một trong các biểu hiện sau:

• Rò rỉ nước tiểu liên tục cả ngày lẫn đêm.
• Tiểu ra máu.
• Đau vùng bàng quang, niệu đạo, vùng chậu hoặc tầng sinh môn kéo dài.
• Sốt, rét run, tiểu buốt hoặc nước tiểu đục.
• Bí tiểu hoặc bụng dưới căng tức.
• Yếu, tê chân hoặc mất cảm giác vùng đáy chậu.
• Són phân đi kèm.
• Có khối bất thường hoặc cảm giác cơ quan vùng chậu sa xuống.

NICE khuyến nghị cân nhắc chuyển khám chuyên khoa đối với người có đau bàng quang hoặc niệu đạo kéo dài, khó tiểu, són phân, nghi ngờ bệnh thần kinh, đường rò niệu–sinh dục hoặc nhiễm trùng tiết niệu tái diễn không giải thích được. (Nguồn: 

IV. Đánh giá tình trạng rò rỉ như thế nào?

Khi một phụ nữ chia sẻ rằng mình không dám bế con chạy nhảy cùng vì sợ rò rỉ, bác sĩ không chỉ hỏi “mỗi lần són bao nhiêu”. Mục tiêu quan trọng hơn là nhận diện dạng rò rỉ, yếu tố thúc đẩy và những bệnh lý cần loại trừ.

NICE khuyến nghị xét nghiệm nước tiểu bằng que thử cho phụ nữ đến khám vì tiểu không tự chủ. Nhật ký bàng quang tối thiểu ba ngày cũng có thể được sử dụng trong đánh giá ban đầu. Chụp CT, MRI hoặc nội soi bàng quang không phải xét nghiệm thường quy cho mọi trường hợp rò rỉ đơn thuần. 

Có phải bắt đầu bằng phẫu thuật?

Câu trả lời là: Không. Với nhiều trường hợp són tiểu khi gắng sức hoặc són tiểu hỗn hợp, các biện pháp bảo tồn thường được cân nhắc trước.

V. Tập cơ sàn chậu có hướng dẫn

NICE khuyến nghị chương trình tập cơ sàn chậu có giám sát kéo dài ít nhất ba tháng là lựa chọn đầu tay đối với phụ nữ bị són tiểu khi gắng sức hoặc són tiểu hỗn hợp. Trước khi bắt đầu, nhân viên y tế nên đánh giá để xác nhận người bệnh có thể co đúng nhóm cơ. 

Người tập cần:

• Co và nâng nhóm cơ quanh niệu đạo, âm đạo và hậu môn.
• Thở bình thường, không nín thở.
• Hạn chế siết mạnh cơ mông, đùi hoặc gồng bụng quá mức.
• Thả lỏng hoàn toàn sau mỗi lần co.
• Thực hiện cả lần co giữ và lần co nhanh.
• Duy trì đều đặn theo chương trình được cá nhân hóa.

Không nên thường xuyên tập bằng cách ngắt dòng nước tiểu giữa lúc đang đi tiểu, bởi NIDDK lưu ý đây không phải cách luyện tập thường quy và có thể ảnh hưởng đến quá trình làm rỗng bàng quang. quan trọng: tập cơ sàn chậu thường quy cho tất cả phụ nữ sau sinh chỉ nhằm phòng ngừa chưa được khuyến nghị do bằng chứng còn hạn chế. Tuy nhiên, phụ nữ đã có triệu chứng rò rỉ khi gắng sức có thể được tư vấn về lợi ích tiềm năng của chương trình tập điều trị phù hợp. 

Nếu triệu chứng nổi bật là buồn tiểu gấp hoặc són tiểu hỗn hợp, huấn luyện bàng quang có thể được cân nhắc. NICE khuyến nghị chương trình kéo dài tối thiểu sáu tuần đối với són tiểu do tiểu gấp hoặc dạng hỗn hợp. 

VI. Những yếu tố làm giảm áp lực sàn chậu: 

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể tư vấn:

• Điều trị táo bón và hạn chế rặn kéo dài.
• Kiểm soát ho mạn tính.
• Điều chỉnh cân nặng nếu thừa cân, béo phì.
• Hạn chế caffeine khi có bàng quang tăng hoạt hoặc tiểu gấp.
• Không tự cắt giảm nước quá mức.
• Tránh mang, nâng vật nặng sai tư thế.
• Quay lại chạy, nhảy và tập nặng theo từng giai đoạn.

VII. Các phương pháp hỗ trợ khác

Nếu người bệnh không thể chủ động co cơ sàn chậu, bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng có thể cân nhắc một số phương pháp hỗ trợ để giúp nhận biết cơ và tăng khả năng tuân thủ. Thuốc thường phù hợp hơn với một số trường hợp bàng quang tăng hoạt hoặc són tiểu do tiểu gấp, không phải giải pháp chung cho mọi dạng són tiểu.

Can thiệp ngoại khoa chỉ được đặt ra sau khi đã đánh giá kỹ, xác định đúng dạng bệnh, cân nhắc mong muốn sinh thêm con và thảo luận đầy đủ lợi ích, giới hạn, nguy cơ. Người bệnh không nên lựa chọn can thiệp chỉ dựa trên quảng cáo “điều trị một lần” hoặc cam kết khỏi tuyệt đối.

IV. Làm sao để tiếp tục bế con mà giảm áp lực lên sàn chậu?

Không phải người mẹ nào bị rò rỉ cũng cần ngừng hoàn toàn việc bế con. Tuy nhiên, cách nâng và di chuyển nên được điều chỉnh để tránh tạo áp lực đột ngột.

Một số nguyên tắc có thể tham khảo sau khi được đánh giá:

• Đưa trẻ sát cơ thể trước khi đứng lên.
• Gập gối và hạ trọng tâm thay vì cúi gập lưng.
• Thở ra trong lúc nâng, tránh nín thở và rặn.
• Kích hoạt nhẹ cơ sàn chậu ngay trước khi ho, hắt hơi hoặc nâng trẻ.
• Tránh vừa bế trẻ vừa chạy, nhảy nếu động tác vẫn gây rò rỉ.
• Tăng dần cường độ đi bộ, tập sức mạnh và vận động tác động cao.
• Dừng bài tập khi xuất hiện nặng vùng chậu, đau, rò rỉ tăng hoặc cảm giác khối lồi âm đạo.

Góc tham vấn liên chuyên khoa

Cách tiếp cận liên chuyên khoa đặc biệt có ý nghĩa khi người bệnh vừa có rò rỉ nước tiểu, vừa đau lưng, đau vùng chậu, yếu thành bụng, thừa cân hoặc có bệnh nền ảnh hưởng đến tiểu tiện.

V. Đừng để nỗi sợ rò rỉ lấy đi những khoảnh khắc bên con

Điều khiến chị N. tìm kiếm sự hỗ trợ không phải vì lượng nước tiểu rò rỉ quá nhiều, mà vì chị nhận ra mình đang ngày càng thu hẹp cuộc sống: không dám tập thể dục, không dám mặc đồ sáng màu và không dám bế con chạy nhảy cùng vì sợ rò rỉ.

Rò rỉ nước tiểu sau sinh là vấn đề sức khỏe cần được lắng nghe, đánh giá và điều trị đúng dạng. Người mẹ không nên bị yêu cầu “cố chịu”, nhưng cũng không nên tự quy mọi triệu chứng cho yếu cơ sàn chậu hoặc tự mua thiết bị điều trị khi chưa được khám.

Một cuộc đánh giá bài bản có thể giúp xác định nguyên nhân, loại trừ dấu hiệu bất thường và xây dựng kế hoạch từ tập luyện, điều chỉnh sinh hoạt đến các phương pháp chuyên sâu hơn khi thực sự cần thiết.

>> Đọc thêm:  BSCKII – Bác sĩ Lê Bá điều trị thành công cho nữ bệnh nhân bị són tiểu dai dẳng 8 năm

Lưu ý: Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không dùng để tự chẩn đoán hoặc thay thế thăm khám trực tiếp. Phụ nữ bị rò rỉ nước tiểu kéo dài, đau, sốt, tiểu máu, bí tiểu hoặc rò rỉ liên tục cần đến cơ sở y tế để được đánh giá.

Nếu bạn có câu hỏi nào cần bác sĩ chuyên môn giải đáp vui lòng điền vào form dưới đây hoặc liên hệ hotline: 0333.177.268  để được tư vấn miễn phí! 

Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, phụ nữ sau sinh gặp tình trạng rò rỉ nước tiểu khi bế con, chạy nhảy, ho, hắt hơi hoặc vận động được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân và mức độ són tiểu. Tình trạng này có thể liên quan đến sự suy yếu của cơ sàn chậu sau thai kỳ và quá trình sinh nở, nhưng cũng có thể xuất phát từ các nguyên nhân khác cần được đánh giá cụ thể. Bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, tiền sử sản khoa, thực hiện thăm khám và chỉ định các kiểm tra cần thiết để xây dựng hướng điều trị phù hợp. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được tư vấn luyện tập cơ sàn chậu, điều chỉnh thói quen sinh hoạt hoặc các phương pháp điều trị chuyên sâu khi có chỉ định, giúp cải thiện khả năng kiểm soát tiểu tiện và tự tin hơn trong sinh hoạt hằng ngày. 

>> Đọc thêm: True Hope đưa công nghệ máy BTL – 2000 vào điều trị tiểu són, viêm bàng quang

Nếu bạn sau sinh gặp tình trạng rò rỉ nước tiểu khi ho, hắt hơi, chạy nhảy, bế con hoặc vận động, hãy đặt lịch thăm khám tại True Hope để được bác sĩ đánh giá nguyên nhân, mức độ són tiểu và tư vấn phương pháp cải thiện phù hợp. 

Thông tin: Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268 để được tư vấn

Bài viết liên quan

Các bệnh về đường tiết niệu thường gặp: Dấu hiệu, nguyên nhân và khi nào cần đi khám?

Khi vợ là người nhận ra chồng đi tiểu lâu hơn bình thường: Có phải dấu hiệu phì đại tuyến tiền liệt?

Thuốc trị viêm tuyến tiền liệt: Các nhóm thuốc và lưu ý an toàn

Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope

Trên 10 năm thành lập

Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám

Cơ sở vật chất hiện đại

Chi phí khám hợp lý

Bảo mật thông tin khách hàng

Chăm sóc khách hàng chu đáo

Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268