Gout và huyết áp cao: Vì sao thường đi cùng nhau?

Đọc thêm:

Bị gout vẫn có thể ăn hải sản và thịt đỏ? Hiểu đúng để không kiêng kham khổ

Tham vấn chuyên môn:

• BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa: tham vấn phần tăng huyết áp, thuốc huyết áp và kiểm soát bệnh nền.
• BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa: tham vấn phần biến chứng, dấu hiệu cần đi khám và nguy cơ khi tự điều trị.
• BS Phan Đình Long – Cơ xương khớp: tham vấn phần đau khớp, cơn gout cấp và phục hồi vận động.

I. Gout và huyết áp cao không phải là sự trùng hợp

Gout và huyết áp cao là hai bệnh lý mạn tính thường gặp ở người trưởng thành, đặc biệt ở nam giới trung niên, người thừa cân, uống rượu bia, ăn nhiều đạm, ít vận động hoặc có bệnh thận. Nhiều người chỉ nghĩ gout là bệnh đau khớp, còn huyết áp cao là bệnh tim mạch. Thực tế, hai vấn đề này có thể liên quan chặt chẽ với nhau thông qua acid uric, thận, nội mạc mạch máu, rối loạn chuyển hóa và cả thuốc đang sử dụng.

CDC giải thích gout là một dạng viêm khớp gây đau, sưng dữ dội, thường ảnh hưởng một khớp tại một thời điểm, hay gặp ở ngón chân cái; khi cơ thể dư acid uric, tinh thể có thể hình thành trong khớp và gây đau, sưng nặng. 

Trong khi đó, WHO định nghĩa tăng huyết áp là tình trạng áp lực trong mạch máu quá cao, thường được xác định khi huyết áp từ 140/90 mmHg trở lên; WHO cũng nhấn mạnh tăng huyết áp có thể nghiêm trọng nếu không được điều trị.

Nói cách khác, khi một người vừa bị gout vừa bị huyết áp cao, đây không nên được xem là hai bệnh riêng lẻ. Người bệnh cần được đánh giá toàn diện để tránh tình trạng điều trị bệnh này nhưng vô tình làm nặng bệnh kia.

II. Gout kèm huyết áp cao phổ biến đến mức nào?

Nhiều nghiên cứu cho thấy tăng huyết áp là một trong những bệnh đồng mắc phổ biến nhất ở người bệnh gout. Một nghiên cứu trên 593.792 bệnh nhân gout nhập viện tại tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc giai đoạn 2015–2021 ghi nhận tăng huyết áp là bệnh đồng mắc đơn lẻ phổ biến nhất, chiếm 42,59%. (Nguồn: Clinical Rheumatology – “Multiple comorbidities and economic burden of hospitalized gout patients in Guangdong Province”)

Một tổng quan đăng trên BMC Musculoskeletal Disorders cũng liệt kê tăng huyết áp, bệnh thận mạn, béo phì, rượu bia, dùng thuốc lợi tiểu và hội chứng chuyển hóa là các yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận của gout. 

III. Cơ chế kép: Acid uric cao có thể ảnh hưởng mạch máu như thế nào?

Ở người bệnh gout, acid uric máu cao kéo dài có thể dẫn đến lắng đọng tinh thể urate tại khớp. Tuy nhiên, acid uric không chỉ là câu chuyện của khớp. Khi acid uric cao đi kèm thừa cân, rối loạn mỡ máu, đường huyết cao hoặc bệnh thận, nguy cơ tim mạch cũng cần được chú ý.

Về cơ chế, acid uric cao có thể liên quan đến viêm, stress oxy hóa và rối loạn chức năng nội mạc mạch máu. Nội mạc mạch máu là lớp tế bào lót bên trong lòng mạch, có vai trò giúp mạch máu co giãn phù hợp. Khi lớp nội mạc bị ảnh hưởng, mạch máu có thể kém đàn hồi hơn, từ đó góp phần làm tăng áp lực máu.

Tổng quan của BMC Musculoskeletal Disorders ghi nhận gout có liên quan đến các yếu tố nguy cơ tim mạch như tăng huyết áp và tăng cholesterol máu. 

BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa nhận định: với người bệnh gout kèm huyết áp cao, bác sĩ không chỉ xem acid uric bao nhiêu, mà cần đánh giá thêm huyết áp, chức năng thận, mỡ máu, đường huyết, cân nặng, thuốc đang dùng và nguy cơ tim mạch tổng thể.

IV. Ngược lại, thuốc huyết áp có thể làm gout nặng hơn không?

Có. Nhưng điều quan trọng là không phải tất cả thuốc huyết áp đều làm tăng nguy cơ gout. Nhóm thuốc thường được nhắc đến nhiều nhất là thuốc lợi tiểu, đặc biệt lợi tiểu thiazide và lợi tiểu quai.

CDC nêu rõ một số thuốc, ví dụ “water pills” hay thuốc lợi tiểu, có thể làm tăng nguy cơ gout do ảnh hưởng đến acid uric. 

Tại Việt Nam, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cũng có bài viết chuyên môn cho biết hầu hết thuốc lợi tiểu như thiazide, furosemide… khi dùng kéo dài đều có thể gây tăng acid uric máu do làm giảm bài tiết acid uric qua thận. 

V. Losartan, Candesartan và câu chuyện chọn thuốc huyết áp cho người bị gout

Một điểm quan trọng trong điều trị gout và huyết áp cao là lựa chọn thuốc phù hợp. Không phải cứ có gout là người bệnh tự đổi thuốc huyết áp sang thuốc khác. Việc đổi thuốc phải dựa vào tình trạng tim mạch, thận, tuổi, bệnh nền và thuốc đang dùng.

Hướng dẫn năm 2020 của American College of Rheumatology khuyến nghị, ở người bệnh gout, có thể cân nhắc đổi hydrochlorothiazide sang thuốc huyết áp khác khi phù hợp và có thể ưu tiên losartan nếu điều kiện lâm sàng cho phép. 

Một tổng quan trên PubMed cho thấy losartan là thuốc thuộc nhóm ARB có bằng chứng nhất quán nhất trong việc làm giảm acid uric huyết thanh hoặc tăng thải acid uric; các ARB khác không đạt lợi ích thống kê tương tự.

Đặc biệt, một nghiên cứu so sánh losartan và candesartan ở người tăng huyết áp kèm tăng acid uric do thuốc lợi tiểu cho thấy cả hai thuốc đều hạ huyết áp, nhưng chỉ losartan làm giảm acid uric.

Vì vậy, không nên hiểu rằng “candesartan chắc chắn giúp hạ uric”. Candesartan có thể phù hợp với một số người bệnh tăng huyết áp, nhưng nếu mục tiêu là chọn thuốc huyết áp có lợi hơn cho acid uric, bằng chứng hiện nghiêng rõ hơn về losartan.

VI. Vì sao không nên điều trị gout một nơi, huyết áp một nơi?

Người bệnh gout kèm huyết áp cao thường gặp ba rủi ro lớn:

• Uống thuốc giảm đau gout nhưng làm huyết áp tăng.
• Uống thuốc huyết áp có lợi tiểu nhưng làm acid uric tăng.
• Chỉ kiểm tra acid uric mà bỏ sót thận, tim mạch, đường huyết, mỡ máu.

Mayo Clinic cảnh báo thuốc giảm đau kháng viêm không steroid, gọi tắt là NSAID, có thể khiến cơ thể giữ nước; tình trạng giữ nước có thể ảnh hưởng đến thận và làm tăng huyết áp.

BSCKII Lê Bá  khuyến cáo: người bệnh không nên tự mua thuốc giảm đau kéo dài, tự bỏ thuốc huyết áp hoặc tự tăng liều thuốc gout. Khi gout đi kèm huyết áp cao, mọi thay đổi thuốc nên được bác sĩ đánh giá dựa trên xét nghiệm và nguy cơ tim mạch – thận.

VII. Dấu hiệu người bệnh gout kèm huyết áp cao không nên bỏ qua

Người bệnh nên đi khám sớm nếu có các dấu hiệu sau:

• Đau khớp dữ dội, sưng nóng đỏ, nhất là ngón chân cái, cổ chân, gối.
• Cơn gout tái phát nhiều lần trong năm.
• Có hạt tophi quanh khớp, vành tai, khuỷu tay.
• Huyết áp thường xuyên từ 140/90 mmHg trở lên.
• Đau đầu, chóng mặt, tức ngực, khó thở.
• Phù chân, tiểu ít, tiểu bọt, đau vùng hông lưng.
• Đang dùng thuốc lợi tiểu và acid uric tăng.
• Có bệnh nền như đái tháo đường, mỡ máu cao, bệnh thận mạn.

WHO nhấn mạnh người bị tăng huyết áp có thể không có triệu chứng; cách duy nhất để biết là đo huyết áp. WHO cũng cảnh báo tăng huyết áp không điều trị có thể gây bệnh thận, bệnh tim và đột quỵ. 

BSCKI Phan Đình Long lưu ý: nhiều người chỉ quan tâm đến cơn đau gout trước mắt mà bỏ qua nguy cơ tổn thương khớp lâu dài. Nếu cơn gout tái phát nhiều lần, khớp có thể giảm vận động, biến dạng hoặc hình thành hạt tophi.

VIII. Người bị gout và huyết áp cao cần kiểm tra những gì?

Để kiểm soát đúng, người bệnh không nên chỉ xét nghiệm acid uric đơn lẻ. Cần đánh giá đồng bộ cả gout, huyết áp, thận và yếu tố chuyển hóa.

NICE khuyến nghị người bệnh gout có nhiều cơn cấp, bệnh thận mạn giai đoạn 3–5, đang dùng lợi tiểu, có hạt tophi hoặc viêm khớp gout mạn nên được cân nhắc điều trị hạ urate theo chiến lược đạt mục tiêu. 

NICE cũng khuyến nghị mục tiêu urate huyết thanh thường là dưới 360 micromol/lít, tương đương 6 mg/dL; một số trường hợp có hạt tophi hoặc gout mạn có thể cần mục tiêu thấp hơn, dưới 300 micromol/lít, tương đương 5 mg/dL. 

IX. Kiểm soát gout và huyết áp cao: cần chiến lược kép

Điều trị gout kèm huyết áp cao cần phối hợp nhiều yếu tố: kiểm soát cơn đau, hạ acid uric, bảo vệ thận, ổn định huyết áp và giảm nguy cơ tim mạch.

1. Không tự ngừng thuốc huyết áp

Nghe nói thuốc lợi tiểu có thể làm tăng acid uric không có nghĩa là người bệnh được tự ý bỏ thuốc. Ngừng thuốc huyết áp đột ngột có thể làm huyết áp tăng cao, tăng nguy cơ biến chứng tim mạch. Việc đổi thuốc phải do bác sĩ quyết định.

2. Không lạm dụng thuốc giảm đau gout

NSAID có thể giúp giảm đau trong cơn gout cấp nhưng không phù hợp với mọi người, đặc biệt người tăng huyết áp, bệnh thận, bệnh dạ dày hoặc bệnh tim mạch. Mayo Clinic đã cảnh báo NSAID có thể làm giữ nước và tăng huyết áp ở một số người. 

3. Theo dõi acid uric định kỳ

CDC cho biết gout có thể bùng phát theo từng đợt; nếu không được kiểm soát, cơn gout có thể xảy ra thường xuyên hơn, kéo dài hơn và có thể hình thành hạt tophi gây đau, tổn thương khớp. 

4. Giảm muối, giảm rượu bia, kiểm soát cân nặng

WHO liệt kê các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi của tăng huyết áp gồm chế độ ăn nhiều muối, ít vận động, uống nhiều rượu, thừa cân – béo phì.

CDC cũng liệt kê rượu, đồ uống có đường, thực phẩm nhiều fructose, thịt đỏ và hải sản là những yếu tố có thể làm tăng acid uric và nguy cơ gout. 

X. True Hope hỗ trợ gì cho người bệnh gout kèm huyết áp cao?

Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, người bệnh gout kèm huyết áp cao được định hướng thăm khám theo hướng đánh giá toàn diện, không chỉ tập trung vào cơn đau khớp trước mắt. Mục tiêu là tìm nguyên nhân khiến gout tái phát, đánh giá acid uric, huyết áp, chức năng thận, thuốc đang sử dụng và các yếu tố chuyển hóa đi kèm.

Quy trình thăm khám có thể bao gồm:

• Khai thác tiền sử cơn gout, vị trí đau, tần suất tái phát.
• Đo huyết áp và đánh giá nguy cơ tim mạch – thận.
• Xét nghiệm acid uric, chức năng thận, đường huyết, mỡ máu khi cần.
• Rà soát thuốc huyết áp, thuốc lợi tiểu, thuốc giảm đau, thuốc gout đang dùng.
• Tư vấn chế độ ăn, vận động, uống nước và theo dõi tại nhà.
• Xây dựng hướng điều trị cá nhân hóa, hạn chế tình trạng điều trị rời rạc từng bệnh.

Thông điệp quan trọng mà True Hope muốn gửi tới người bệnh là: Gout và huyết áp cao cần được kiểm soát như một “bộ đôi nguy cơ”, không nên điều trị mỗi bệnh một nơi mà thiếu sự phối hợp chuyên môn.

True Hope cũng đã hỗ trợ rất nhiều bệnh nhân hồi phục bệnh lý liên quan đến gout. Trong đó có Câu chuyện của chú H., 55 tuổi, là một trường hợp điển hình cho hành trình từ đau đớn, tự điều trị sai cách đến khi được đánh giá y khoa bài bản tại True Hope. 

>> Đọc thêm: Hành trình tìm lại bước đi nhẹ tênh của chú H. (55 tuổi)

Gout và huyết áp cao là hai “người bạn tệ” vì chúng có thể làm nặng lẫn nhau thông qua acid uric, thận, viêm mạch máu, thuốc lợi tiểu và rối loạn chuyển hóa. Người bệnh không nên chỉ uống thuốc giảm đau khi khớp sưng, cũng không nên chỉ tập trung vào huyết áp mà bỏ qua acid uric.

Nếu bạn bị gout kèm tăng huyết áp, đang dùng thuốc lợi tiểu, có cơn gout tái phát hoặc acid uric tăng kéo dài, hãy đi khám để được đánh giá đồng bộ. Kiểm soát đúng không chỉ giúp giảm đau mà còn giúp bảo vệ khớp, thận, tim mạch và chất lượng sống lâu dài.

Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin sức khỏe, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị trực tiếp. Người bệnh không tự ý ngừng thuốc huyết áp, đổi thuốc gout hoặc dùng thuốc giảm đau kéo dài khi chưa có ý kiến bác sĩ.

Bài viết liên quan

Uống ít nước mùa nóng có làm phì đại tuyến tiền liệt nặng hơn?

Viêm tuyến tiền liệt: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

Stress mạn tính và hệ miễn dịch: Vì sao bạn hay ốm vặt dù ăn đủ chất?

Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope

Trên 10 năm thành lập

Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám

Cơ sở vật chất hiện đại

Chi phí khám hợp lý

Bảo mật thông tin khách hàng

Chăm sóc khách hàng chu đáo

Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268