Khi nào nên đi khám suy giãn tĩnh mạch chân? Dấu hiệu cần lưu ý

Tham vấn chuyên môn dự kiến: BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa; BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa; BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp.

Suy giãn tĩnh mạch chân không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng những búi mạch ngoằn ngoèo dễ nhìn thấy. Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể chỉ cảm thấy chân nặng, mỏi, căng tức hoặc phù nhẹ vào cuối ngày. Vì vậy, biết thời điểm đi khám suy giãn tĩnh mạch chân giúp phát hiện tình trạng bất thường của hệ tĩnh mạch, phân biệt với các nguyên nhân đau chân khác và hạn chế nguy cơ để bệnh tiến triển đến thay đổi da, viêm tĩnh mạch hoặc loét chân.

Theo NHS, người có giãn tĩnh mạch kèm đau, ngứa hoặc phù chân nên được bác sĩ đánh giá. (Nguồn: NHS – Varicose veins) 

 NICE cũng khuyến nghị chuyển đến chuyên khoa mạch máu khi giãn tĩnh mạch có triệu chứng, thay đổi da liên quan suy tĩnh mạch, huyết khối tĩnh mạch nông, loét chân hoặc chảy máu. (Nguồn: NICE – Varicose veins: diagnosis and management (CG168))

Tham vấn chuyên môn phần nhận biết triệu chứng và đánh giá sức khỏe tổng thể: BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa.

I. Suy giãn tĩnh mạch chân là gì?

Tĩnh mạch ở chân có nhiệm vụ đưa máu từ chi dưới trở về tim. Bên trong nhiều tĩnh mạch có hệ thống van giúp hạn chế máu chảy ngược xuống dưới. Khi thành tĩnh mạch hoặc hệ thống van hoạt động không hiệu quả, máu có thể bị ứ lại, làm tăng áp lực tĩnh mạch và khiến tĩnh mạch giãn dần.

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 mô tả suy giãn tĩnh mạch là tình trạng các tĩnh mạch giãn, phồng, có thể nổi ngoằn ngoèo dưới da với màu xanh hoặc tím và thường gặp ở chân. (Nguồn: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 – Những hiểu biết chung về bệnh suy giãn tĩnh mạch.)

Không phải tất cả trường hợp nổi mạch máu dưới da đều đồng nghĩa với suy tĩnh mạch nặng. Mức độ bệnh cần được đánh giá dựa trên triệu chứng, khám lâm sàng và trong nhiều trường hợp là siêu âm hệ tĩnh mạch.

>> Đọc thêm: Suy giãn tĩnh mạch có đáng lo? Dấu hiệu nhận biết và nguy cơ cần điều trị sớm

II. Khi nào nên đi khám suy giãn tĩnh mạch chân?

Không nên chờ đến khi chân xuất hiện búi tĩnh mạch lớn hoặc loét mới kiểm tra. Người bệnh nên cân nhắc đi khám suy giãn tĩnh mạch chân khi xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu dưới đây.

NICE xác định giãn tĩnh mạch có triệu chứng gồm các biểu hiện như đau, nhức, khó chịu, phù, nặng chân và ngứa. Thay đổi sắc tố da hoặc chàm do suy tĩnh mạch cũng là chỉ định nên được đánh giá tại dịch vụ mạch máu.

1. Chân thường xuyên nặng, mỏi hoặc đau tức

Một trong những biểu hiện sớm dễ bị bỏ qua là cảm giác nặng chân, mỏi hoặc đau âm ỉ, đặc biệt sau thời gian đứng hoặc ngồi lâu.

Triệu chứng có thể:

• Tăng lên về cuối ngày.
• Xuất hiện sau khi đứng lâu.
• Đi kèm cảm giác căng tức bắp chân.
• Giảm phần nào sau khi nghỉ hoặc kê cao chân.
• Lặp lại nhiều ngày hoặc nhiều tuần.

NHS ghi nhận đau và cảm giác khó chịu ở chân là các triệu chứng có thể xuất hiện ở người bị giãn tĩnh mạch.

Nếu tình trạng kéo dài, đi khám suy giãn tĩnh mạch chân giúp bác sĩ xác định triệu chứng có thực sự xuất phát từ hệ tĩnh mạch hay liên quan đến cơ, khớp, thần kinh hoặc nguyên nhân khác.

>> Đọc thêm: Tê bì nhức mỏi bắp chân về chiều có phải suy giãn tĩnh mạch?

2. Phù cổ chân hoặc cẳng chân về chiều

Phù chân cũng là dấu hiệu đáng chú ý. Ban đầu người bệnh có thể chỉ nhận thấy:

• Cổ chân to hơn vào buổi chiều.
• Tất hoặc giày để lại vết hằn.
• Chân căng nặng sau ngày làm việc.
• Phù giảm sau khi nằm nghỉ.

Khi dòng máu tĩnh mạch trở về tim kém hiệu quả, áp lực trong hệ tĩnh mạch có thể tăng và góp phần gây phù.

Tuy nhiên, phù chân không chỉ do suy tĩnh mạch. Bệnh tim, thận, gan, thuốc hoặc một số bệnh lý khác cũng có thể gây phù. Do đó, không nên tự kết luận nguyên nhân dựa vào triệu chứng đơn lẻ.

Theo BSCKII Nguyễn Quốc Tiến:  Khi đánh giá phù chân, cần nhìn nhận tổng thể thay vì chỉ tập trung vào các mạch máu nổi ngoài da, bởi phù chi dưới có thể liên quan đến nhiều nhóm bệnh khác nhau.

3. Tĩnh mạch nổi xanh, tím hoặc ngoằn ngoèo dưới da

Các tĩnh mạch giãn thường:

• Có màu xanh hoặc tím.
• Nổi rõ dưới da.
• Phồng hoặc ngoằn ngoèo.
• Thường gặp ở cẳng chân hoặc vùng sau gối.

Theo Society for Vascular Surgery, giãn tĩnh mạch là các tĩnh mạch dưới da bị giãn; bác sĩ có thể đánh giá triệu chứng, tiền sử, khám chân và sử dụng siêu âm duplex khi cần. (Nguồn: Society for Vascular Surgery – Varicose Veins.)

Nếu chỉ có một vài mạch máu nhỏ mà không gây khó chịu, mức độ cần can thiệp có thể khác với trường hợp tĩnh mạch nổi lớn kèm đau, phù hoặc thay đổi da. Vì vậy, không nên đánh giá mức độ bệnh chỉ dựa trên hình thức bên ngoài.

4. Da quanh cổ chân bắt đầu sẫm màu, ngứa hoặc xuất hiện chàm

Đây là nhóm dấu hiệu cần chú ý hơn.

Suy tĩnh mạch kéo dài có thể liên quan đến:

• Da vùng cổ chân đổi màu nâu hoặc sẫm hơn.
• Ngứa.
• Da khô, bong tróc.
• Chàm tĩnh mạch.
• Da và mô dưới da trở nên cứng.

NICE khuyến nghị chuyển người có thay đổi da ở chi dưới như tăng sắc tố hoặc eczema được cho là liên quan đến suy tĩnh mạch mạn đến dịch vụ chuyên khoa mạch máu.

NHS cũng khuyến cáo người có triệu chứng chàm tĩnh mạch nên đi khám. (Nguồn: NHS – Varicose eczema)

Vì vậy, nếu da chân bắt đầu thay đổi, người bệnh không nên chỉ bôi kem hoặc thuốc ngoài da kéo dài mà cần xác định nguyên nhân.

5. Xuất hiện vùng tĩnh mạch cứng và đau

Một đoạn tĩnh mạch nổi dưới da đột ngột trở nên:

• Cứng.
• Đỏ.
• Đau khi chạm vào.
• Căng thành một dải dưới da.

có thể liên quan đến huyết khối tĩnh mạch nông.

NICE đặc biệt liệt kê huyết khối tĩnh mạch nông với biểu hiện tĩnh mạch cứng, đau kèm nghi ngờ suy van tĩnh mạch là một trong các tình huống cần chuyển đến dịch vụ mạch máu. (Nguồn: NICE – Referral to a specialist vascular service)

Không nên tự xoa bóp mạnh vùng chân đang sưng đau, nhất là khi chưa xác định được nguyên nhân.

6. Có vết loét hoặc vết thương ở chân lâu lành

Loét tĩnh mạch thường xuất hiện ở vùng cẳng chân, đặc biệt quanh cổ chân.

Theo NHS, loét tĩnh mạch chân là vết loét kéo dài, thường mất hơn 2 tuần để lành và cần được đánh giá chuyên môn. (Nguồn: NHS – Venous leg ulcer)

NICE khuyến nghị chuyển người có:

• Loét tĩnh mạch chân chưa lành.
• Hoặc tiền sử loét tĩnh mạch chân đã lành

đến dịch vụ chuyên khoa mạch máu.

Do đó, khi có vết thương quanh cổ chân kéo dài trên 2 tuần, người bệnh không nên chỉ tự sát khuẩn hoặc bôi thuốc tại nhà.

Tham vấn phần biến chứng và chỉ định đánh giá chuyên khoa: BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa.

7. Tĩnh mạch giãn bị chảy máu

Chảy máu từ búi giãn tĩnh mạch là tình huống cần đặc biệt chú ý.

Theo hướng dẫn NICE, người có giãn tĩnh mạch đang chảy máu cần được chuyển đến dịch vụ mạch máu ngay lập tức.

Nếu đang chảy máu, người bệnh cần xử trí cầm máu phù hợp và tìm trợ giúp y tế, thay vì coi đây chỉ là một tổn thương ngoài da.

III. Những dấu hiệu nào cần cấp cứu ngay?

Một chân đột ngột sưng đau không nên mặc định là suy giãn tĩnh mạch thông thường.

Huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT) có thể biểu hiện:

• Đau hoặc căng tức một chân.
• Một chân sưng rõ.
• Vùng da đau có thể đỏ hoặc đổi màu.
• Da ấm hơn bình thường.

Theo NHS – Deep vein thrombosis, DVT cần được đánh giá y tế sớm vì cục máu đông có thể di chuyển lên phổi.

Nếu sưng đau chân đi kèm:

• Khó thở đột ngột.
• Đau ngực.
• Ho ra máu.
• Choáng hoặc ngất.

cần đến cơ sở cấp cứu ngay, bởi đây có thể là dấu hiệu của thuyên tắc phổi – biến chứng có thể đe dọa tính mạng. NHS và CDC đều nhấn mạnh đây là tình huống cần được xử trí khẩn cấp.

IV. Đau chân chưa chắc đã là suy giãn tĩnh mạch

Đau chân, tê chân hay chuột rút không đặc hiệu cho suy tĩnh mạch.

Một số tình trạng khác cũng có thể gây đau chân như:

• Bệnh lý cơ – gân.
• Thoái hóa khớp.
• Tổn thương dây chằng.
• Đau thần kinh tọa.
• Bệnh động mạch ngoại biên.
• Huyết khối tĩnh mạch sâu.
• Chấn thương.
• Viêm mô tế bào.

CDC lưu ý DVT có thể có triệu chứng giống một số tình trạng như tổn thương cơ, viêm mô tế bào hoặc viêm tĩnh mạch nông nên cần các phương pháp đánh giá chuyên môn để xác định. (Nguồn: CDC – About Venous Thromboembolism (Blood Clots))

Tham vấn bởi BSCKI Phan Đình Long: Với người đau chân khi vận động, đau khớp hoặc đau cơ kèm nổi tĩnh mạch, việc phân biệt nguồn gốc triệu chứng có ý nghĩa quan trọng. Không phải mọi cơn đau chân ở người có gân xanh đều bắt nguồn từ suy tĩnh mạch.

V. Đi khám suy giãn tĩnh mạch chân thường được kiểm tra những gì?

Khi đi khám suy giãn tĩnh mạch chân, quy trình đánh giá có thể gồm:

5.1 Khai thác triệu chứng

Bác sĩ có thể hỏi:

• Đau, nặng chân xuất hiện khi nào?
• Có phù chân không?
• Triệu chứng tăng khi đứng lâu hay không?
• Có ngứa hoặc thay đổi da không?
• Đã từng loét chân hoặc huyết khối chưa?
• Công việc có phải đứng/ngồi lâu không?
• Có tiền sử gia đình mắc bệnh tĩnh mạch hay không?

5.2 Khám chân

Bác sĩ đánh giá:

• Tĩnh mạch nổi.
• Mức độ phù.
• Sắc tố da.
• Chàm.
• Vết loét.
• Vùng đau hoặc tĩnh mạch cứng.

5.3 Siêu âm Doppler/duplex tĩnh mạch khi có chỉ định

Siêu âm duplex là phương pháp không xâm lấn giúp đánh giá cấu trúc và dòng máu trong tĩnh mạch.

Society for Vascular Surgery cho biết siêu âm duplex có thể giúp đo dòng máu, xác định các tĩnh mạch bất thường và hỗ trợ lựa chọn phương án điều trị. (Nguồn: Society for Vascular Surgery – Duplex Ultrasound)

NICE cũng khuyến nghị sử dụng siêu âm duplex để xác nhận chẩn đoán giãn tĩnh mạch, đánh giá mức độ trào ngược và lập kế hoạch điều trị cho người được chuyển đến chuyên khoa mạch máu.

>> Đọc thêm: Thói quen nhỏ, Hậu quả lớn: Ngồi lâu, vắt chéo chân và Suy giãn tĩnh mạch

VI. Có nên chờ tĩnh mạch nổi thật to rồi mới đi khám?

Câu trả lời là: Không.

Mức độ nhìn thấy của tĩnh mạch không phải tiêu chí duy nhất để đánh giá bệnh.

Một người có các búi tĩnh mạch khá rõ nhưng ít triệu chứng có thể có tình trạng khác với người chỉ nổi tĩnh mạch vừa phải nhưng đã:

• Phù chân thường xuyên.
• Đau kéo dài.
• Thay đổi sắc tố da.
• Chàm.
• Viêm tĩnh mạch.
• Loét.

NICE tập trung chỉ định chuyển khám vào triệu chứng và biến chứng, thay vì chỉ dựa vào kích thước hoặc hình thức của tĩnh mạch.

Do đó, thời điểm phù hợp để đi khám suy giãn tĩnh mạch chân là khi triệu chứng bắt đầu lặp lại, ảnh hưởng sinh hoạt hoặc xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo kể trên.

VII. Trước khi đi khám suy giãn tĩnh mạch chân cần chuẩn bị gì?

Người bệnh có thể chủ động:

• Ghi lại thời gian bắt đầu triệu chứng.
• Quan sát triệu chứng tăng vào sáng hay chiều.
• Ghi nhận tình trạng phù một hay hai chân.
• Liệt kê thuốc và thực phẩm bổ sung đang sử dụng.
• Thông báo tiền sử huyết khối, phẫu thuật hoặc bệnh mạn tính.
• Mang theo kết quả siêu âm hoặc hồ sơ khám cũ nếu có.
• Mặc quần áo thuận tiện để bác sĩ kiểm tra chân.

Đặc biệt, không tự ý dùng thuốc chống đông, thuốc “tan cục máu đông” hoặc ngừng thuốc đang được kê nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ.

VIII. Không nên bỏ qua những dấu hiệu tưởng như rất nhỏ

Suy giãn tĩnh mạch có thể tiến triển từ cảm giác nặng chân, đau mỏi và phù đến thay đổi da hoặc loét ở một số người. NICE lưu ý bệnh có thể tiến triển đến chảy máu, tổn thương da và loét.

Vì vậy, nên đi khám suy giãn tĩnh mạch chân nếu có:

• Đau, nặng hoặc mỏi chân tái diễn.
• Phù cổ chân/cẳng chân.
• Tĩnh mạch nổi kèm triệu chứng.
• Ngứa hoặc chàm vùng chân.
• Da sẫm màu quanh cổ chân.
• Tĩnh mạch cứng, đau.
• Vết loét khó lành.
• Tiền sử loét tĩnh mạch.

Nếu tĩnh mạch giãn chảy máu hoặc chân đột ngột sưng đau, cần được đánh giá sớm hơn. Nếu sưng đau chân kèm khó thở hoặc đau ngực, cần cấp cứu.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Các triệu chứng như nặng chân, đau mỏi, phù hoặc tĩnh mạch nổi có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, không phải trường hợp nào cũng do suy giãn tĩnh mạch. Người bệnh không nên tự chẩn đoán hoặc tự sử dụng thuốc khi chưa được thăm khám. Nếu triệu chứng kéo dài, tiến triển nặng hơn hoặc xuất hiện sưng đau đột ngột, thay đổi màu da hay vết loét ở chân, nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời. 

Nếu bạn có câu hỏi nào cần bác sĩ chuyên môn giải đáp vui lòng điền vào form dưới đây hoặc liên hệ hotline: 0333.177.268  để được tư vấn miễn phí! 

Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, người gặp các dấu hiệu nghi ngờ suy giãn tĩnh mạch chân như cảm giác nặng chân, mỏi chân, đau tức, phù nhẹ, chuột rút về đêm hoặc xuất hiện các mạch máu nổi rõ được bác sĩ thăm khám và đánh giá tình trạng cụ thể. Dựa trên triệu chứng, tiền sử sức khỏe và các phương pháp kiểm tra cần thiết, bác sĩ sẽ xác định mức độ suy giãn tĩnh mạch cũng như tư vấn hướng xử trí phù hợp. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được hướng dẫn thay đổi thói quen sinh hoạt, vận động, sử dụng phương pháp hỗ trợ hoặc điều trị chuyên sâu khi có chỉ định. Việc thăm khám sớm giúp phát hiện và kiểm soát bệnh kịp thời, hạn chế tình trạng triệu chứng kéo dài và các biến chứng có thể xảy ra. 

>> Đọc thêm: Hết tự ti vì gân xanh chằng chịt, cô T. tự tin diện váy trở lại

Lưu ý: Thông tin trong bài có mục đích cung cấp kiến thức sức khỏe, không thay thế việc khám, chẩn đoán và chỉ định điều trị trực tiếp của bác sĩ.

Nếu bạn thường xuyên cảm thấy nặng chân, mỏi chân, đau tức, phù chân, chuột rút về đêm hoặc nhận thấy các tĩnh mạch nổi rõ, hãy đặt lịch thăm khám tại True Hope để được bác sĩ đánh giá tình trạng và tư vấn phương pháp xử trí phù hợp. 

Thông tin: Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268 để được tư vấn

Bài viết liên quan

Các bệnh về đường tiết niệu thường gặp: Dấu hiệu, nguyên nhân và khi nào cần đi khám?

Khi vợ là người nhận ra chồng đi tiểu lâu hơn bình thường: Có phải dấu hiệu phì đại tuyến tiền liệt?

Thuốc trị viêm tuyến tiền liệt: Các nhóm thuốc và lưu ý an toàn

Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope

Trên 10 năm thành lập

Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám

Cơ sở vật chất hiện đại

Chi phí khám hợp lý

Bảo mật thông tin khách hàng

Chăm sóc khách hàng chu đáo

Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268