Tầm soát sức khỏe tuyến tiền liệt dành cho nam giới trung niên tại True Hope

Tham vấn chuyên môn trong bài:

• BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa: nội dung đánh giá sức khỏe tổng thể, triệu chứng tiết niệu, xét nghiệm PSA.
• BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa: nội dung đánh giá bất thường tuyến tiền liệt và chỉ định chuyên sâu.
• BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp: nội dung phân biệt đau thắt lưng, đau vùng chậu liên quan hệ vận động.

Tầm soát sức khỏe tuyến tiền liệt dành cho nam giới trung niên không đơn thuần là làm một xét nghiệm PSA rồi kết luận “có bệnh” hay “không có bệnh”. Ở độ tuổi trung niên, tuyến tiền liệt có thể thay đổi theo tuổi, đồng thời các vấn đề như phì đại lành tính, viêm tuyến tiền liệt hay bệnh lý đường tiết niệu cũng có thể gây tiểu đêm, tiểu yếu, tiểu khó hoặc cảm giác tiểu không hết. Vì vậy, chương trình tại True Hope được định hướng theo nguyên tắc đánh giá nguy cơ, khai thác triệu chứng và lựa chọn xét nghiệm phù hợp với từng người thay vì áp dụng một danh mục giống nhau cho tất cả.

I. Vì sao nam giới trung niên nên quan tâm đến sức khỏe tuyến tiền liệt?

Tuyến tiền liệt nằm phía dưới bàng quang, bao quanh một phần niệu đạo và tham gia tạo thành dịch trong tinh dịch. Theo National Cancer Institute – NCI, tuyến tiền liệt có xu hướng tăng kích thước khi nam giới lớn tuổi hơn; tuổi cũng là một yếu tố liên quan đến sự gia tăng các vấn đề như phì đại tuyến tiền liệt lành tính và ung thư tuyến tiền liệt.( Nguồn: NCI – Understanding Prostate Changes and Conditions.)

Một trong những vấn đề thường gặp ở nam giới lớn tuổi là phì đại tuyến tiền liệt lành tính – BPH. Khi tuyến tiền liệt lớn lên, nó có thể ảnh hưởng đến dòng nước tiểu. NIDDK ghi nhận những biểu hiện thường gặp gồm:

• Khó bắt đầu đi tiểu.
• Dòng tiểu yếu hoặc ngắt quãng.
• Tiểu nhiều lần.
• Tiểu gấp.
• Tiểu đêm.
• Cảm giác bàng quang chưa được làm rỗng hoàn toàn.
• Nhỏ giọt nước tiểu sau khi đi tiểu.

(Nguồn: NIDDK – Enlarged Prostate (Benign Prostatic Hyperplasia))

Điều đáng lưu ý là các biểu hiện trên không đặc hiệu cho ung thư tuyến tiền liệt. Viêm tuyến tiền liệt, phì đại lành tính, nhiễm trùng đường tiểu hoặc những bệnh lý khác cũng có thể tạo ra triệu chứng tương tự. Vì vậy, không nên tự chẩn đoán nguyên nhân chỉ dựa vào biểu hiện đi tiểu.

>> Đọc thêm: các bệnh về đường tiết niệu

II. Bao nhiêu tuổi nên bắt đầu trao đổi với bác sĩ về tầm soát?

Không có một mốc tuổi duy nhất phù hợp với tất cả nam giới.

American Cancer Society – ACS khuyến nghị nam giới nên được cung cấp đầy đủ thông tin về lợi ích, nguy cơ và những điểm chưa chắc chắn của tầm soát ung thư tuyến tiền liệt trước khi quyết định xét nghiệm. Các mốc thảo luận tham khảo gồm:

(Nguồn: American Cancer Society – Recommendations for Prostate Cancer Early Detection)

Những mốc trên là tài liệu tham khảo quốc tế, không phải quy định bắt buộc áp dụng cho mọi nam giới Việt Nam. Tuổi bắt đầu, khoảng cách giữa các lần kiểm tra và danh mục xét nghiệm cần được cá nhân hóa theo tiền sử gia đình, triệu chứng, bệnh nền, sức khỏe tổng thể và mong muốn của người bệnh.

*Lưu ý về thuật ngữ “tầm soát”: Tầm soát đúng nghĩa thường áp dụng cho người chưa có triệu chứng. Nếu một người đã tiểu khó, tiểu máu, đau khi tiểu, bí tiểu hoặc có những biểu hiện bất thường khác thì việc thăm khám lúc này mang tính đánh giá chẩn đoán, không nên đơn thuần chờ đến lịch tầm soát định kỳ. NIDDK cũng khuyến nghị thực hiện đánh giá tuyến tiền liệt khi xuất hiện các bất thường tiểu tiện.( Nguồn: NIDDK – Prostate Tests.)

III. Chương trình tầm soát sức khỏe tuyến tiền liệt tại True Hope gồm những gì?

Quá trình kiểm tra tuyến tiền liệt có thể bao gồm khai thác triệu chứng, khám chuyên khoa, PSA, xét nghiệm nước tiểu, đánh giá chức năng thận, siêu âm tuyến tiền liệt – bàng quang và lượng nước tiểu tồn dư tùy trường hợp. Không phải người bệnh nào cũng cần thực hiện toàn bộ danh mục ngay trong lần khám đầu tiên.

Quy trình tham khảo

(Nguồn dịch vụ: True Hope – Ung thư tuyến tiền liệt: Triệu chứng sớm, nguy cơ và tầm soát)

Theo BSCKII Nguyễn Quốc Tiến: Ở nam giới trung niên, triệu chứng tiểu tiện cần được nhìn trong bối cảnh sức khỏe tổng thể. Bệnh sử, thuốc đang sử dụng, bệnh chuyển hóa, chức năng thận, tiền sử viêm đường tiết niệu và mức độ ảnh hưởng đến giấc ngủ, sinh hoạt đều có giá trị khi quyết định xét nghiệm nào thực sự cần thiết.

Cách tiếp cận này phù hợp với NIDDK: trước khi chỉ định các xét nghiệm tuyến tiền liệt, bác sĩ thường cần đánh giá bệnh sử, tiền sử phẫu thuật, yếu tố gia đình, thời điểm khởi phát triệu chứng và thói quen sinh hoạt.

IV. Xét nghiệm PSA có vai trò gì?

PSA – Prostate-Specific Antigen là protein được tạo ra bởi tế bào tuyến tiền liệt. Xét nghiệm PSA máu có thể hỗ trợ đánh giá nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt, nhưng PSA không phải xét nghiệm có thể tự mình xác nhận hoặc loại trừ ung thư.

NCI cho biết không tồn tại một ngưỡng PSA duy nhất có thể phân chia tuyệt đối giữa “bình thường” và “ung thư”. PSA càng cao thì xác suất có ung thư có thể tăng, nhưng PSA cũng có thể thay đổi vì nhiều nguyên nhân không phải ung thư. (Nguồn: NCI – Prostate-Specific Antigen (PSA) Test.)

PSA có thể thay đổi do:

• Viêm hoặc nhiễm trùng tuyến tiền liệt.
• Phì đại tuyến tiền liệt.
• Một số thủ thuật tác động đến tuyến tiền liệt.
• Xuất tinh gần thời điểm xét nghiệm.
• Vận động mạnh, đặc biệt hoạt động gây áp lực vùng đáy chậu như đạp xe.
• Một số thuốc điều trị BPH như finasteride hoặc dutasteride có thể làm giảm PSA.

NCI lưu ý những yếu tố trên cần được xem xét khi diễn giải kết quả; việc xét nghiệm nên được thực hiện trong bối cảnh phù hợp.

Do đó, PSA cao không đồng nghĩa với ung thư tuyến tiền liệt và PSA thấp cũng không bảo đảm loại trừ hoàn toàn bệnh.

V. Nếu PSA tăng, có phải sinh thiết ngay không?

Câu trả lời là: Không nhất thiết.

Theo NCI, với người không có triệu chứng nhưng PSA sàng lọc tăng bất thường, bác sĩ có thể đề nghị xét nghiệm PSA lại sau một khoảng thời gian để xác nhận. Nếu PSA tiếp tục tăng hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường khác, người bệnh mới được cân nhắc thêm các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh như MRI hoặc sinh thiết tùy nguy cơ.

MRI và siêu âm hỗ trợ đánh giá nhưng siêu âm đơn thuần không thể xác nhận ung thư tuyến tiền liệt. Chẩn đoán xác định ung thư cần dựa trên mô bệnh học từ sinh thiết khi có chỉ định. (Nguồn: NCI – Prostate Cancer Treatment)

Theo BSCKII Lê Bá: Khi PSA bất thường hoặc khám phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, bước quan trọng không phải là vội vàng kết luận “ung thư” hay “phải mổ”, mà là xác định mức độ nguy cơ và lựa chọn bước kiểm tra tiếp theo phù hợp.

Việc chỉ định MRI, sinh thiết hoặc phương pháp can thiệp cần dựa trên tổng hợp nhiều yếu tố, thay vì chỉ dựa vào kích thước tuyến tiền liệt hoặc một giá trị PSA đơn lẻ.

VI. Đau lưng, đau vùng chậu có phải do tuyến tiền liệt?

Không phải mọi trường hợp đau thắt lưng hoặc đau vùng chậu ở nam giới trung niên đều bắt nguồn từ tuyến tiền liệt.

NIDDK ghi nhận viêm tuyến tiền liệt có thể gây đau vùng bẹn, bụng dưới, vùng sinh dục hoặc thắt lưng; tuy nhiên đây đều là các triệu chứng không đặc hiệu và có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý khác. (Nguồn: NIDDK – Prostatitis: Inflammation of the Prostate)

Theo BSCKI Phan Đình Long: Nam giới có đau thắt lưng, hông hoặc vùng chậu kéo dài không nên tự quy kết nguyên nhân cho “thận yếu” hay “tuyến tiền liệt”. Nếu đau liên quan rõ với tư thế, vận động hoặc có biểu hiện hạn chế vận động, bác sĩ có thể cần đánh giá đồng thời hệ cơ xương khớp để phân biệt nguyên nhân.

Cách tiếp cận phối hợp giúp tránh bỏ sót bệnh lý hệ vận động và cũng tránh điều trị tuyến tiền liệt khi triệu chứng thực tế xuất phát từ nguyên nhân khác.

VII. Ai nên cân nhắc chương trình tầm soát tại True Hope?

Tầm soát sức khỏe tuyến tiền liệt dành cho nam giới trung niên có thể được cân nhắc ở những trường hợp:

• Nam giới bước vào độ tuổi trung niên muốn đánh giá nguy cơ sức khỏe tuyến tiền liệt.
• Có cha, anh hoặc em trai từng mắc ung thư tuyến tiền liệt.
• Từng có PSA bất thường.
• Từng được chẩn đoán viêm hoặc phì đại tuyến tiền liệt.
• Muốn trao đổi với bác sĩ về lợi ích và hạn chế của xét nghiệm PSA.

Trong khi đó, người đã xuất hiện tiểu đêm nhiều lần, tiểu khó, tiểu yếu, tiểu máu hoặc đau vùng chậu nên đi khám để chẩn đoán nguyên nhân, thay vì chỉ coi đó là một buổi tầm soát thông thường.

VIII. Cần chuẩn bị gì trước khi xét nghiệm PSA?

Để kết quả được diễn giải đúng bối cảnh, nam giới nên:

• Thông báo cho bác sĩ các thuốc đang sử dụng, đặc biệt thuốc điều trị phì đại tuyến tiền liệt.
• Báo cho bác sĩ nếu đang sốt, tiểu buốt hoặc nghi ngờ nhiễm trùng đường tiết niệu.
• Cho biết nếu vừa thực hiện thủ thuật hoặc sinh thiết tuyến tiền liệt.
• Theo hướng dẫn của cơ sở y tế, tránh xuất tinh và vận động mạnh gây áp lực vùng đáy chậu trong khoảng 2 ngày trước xét nghiệm PSA.
• Không tự ngưng thuốc chỉ để làm xét nghiệm khi chưa trao đổi với bác sĩ.

NCI lưu ý xuất tinh và vận động mạnh có thể làm PSA tăng tạm thời, trong khi finasteride và dutasteride có thể làm PSA thấp hơn. (Nguồn: NCI – PSA Test)

IX. Khi nào cần đi khám sớm thay vì chờ lịch tầm soát?

Nam giới nên đi khám sớm khi xuất hiện:

• Không thể đi tiểu.
• Tiểu ra máu.
• Sốt hoặc rét run kèm tiểu buốt, đau vùng chậu.
• Đau dữ dội vùng bụng dưới hoặc đường tiết niệu.
• Triệu chứng tiểu tiện nặng lên nhanh.
• Đau vùng chậu hoặc thắt lưng dai dẳng kèm bất thường tiểu tiện.

NIDDK xác định bí tiểu hoàn toàn cần được chăm sóc y tế ngay; viêm tuyến tiền liệt do vi khuẩn cũng có thể đi kèm sốt, rét run, đau và rối loạn tiểu tiện.

X. Tầm soát đúng không có nghĩa là làm càng nhiều xét nghiệm càng tốt

Một chương trình tầm soát sức khỏe tuyến tiền liệt dành cho nam giới trung niên phù hợp cần đạt được hai mục tiêu song song: không bỏ qua những dấu hiệu có nguy cơ, nhưng cũng không biến một kết quả PSA đơn lẻ thành chẩn đoán bệnh.

NCI cảnh báo PSA có thể tạo ra kết quả dương tính giả và dẫn đến lo lắng hoặc các thủ thuật tiếp theo không cần thiết. Sàng lọc cũng có nguy cơ phát hiện những ung thư phát triển rất chậm vốn có thể không gây vấn đề trong suốt cuộc đời người bệnh. Đây là lý do quyết định xét nghiệm PSA cần được trao đổi giữa bác sĩ và người bệnh thay vì áp dụng tự động cho mọi nam giới. (Nguồn: NCI – PSA Test)

Tại True Hope, thông tin hiện công bố về quy trình khám tuyến tiền liệt cũng nhấn mạnh rằng không phải người bệnh nào cũng cần thăm trực tràng, PSA, siêu âm hay các thăm dò khác ngay trong lần đầu. Danh mục kiểm tra nên được bác sĩ lựa chọn dựa trên tình trạng thực tế. 

>> Đọc thêm: True Hope – Khám tuyến tiền liệt kín đáo trong 30 phút đầu tiên.

Bước sang tuổi trung niên, sức khỏe tuyến tiền liệt là vấn đề nam giới không nên chỉ quan tâm khi tình trạng tiểu tiện đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ và sinh hoạt. Tuy nhiên, chủ động kiểm tra cũng không đồng nghĩa với việc thực hiện hàng loạt xét nghiệm không có chỉ định.

Tầm soát sức khỏe tuyến tiền liệt dành cho nam giới trung niên tại True Hope hướng đến đánh giá cá nhân hóa: khai thác triệu chứng và yếu tố nguy cơ, khám lâm sàng, cân nhắc PSA, xét nghiệm nước tiểu, chức năng thận, siêu âm hoặc thăm dò chuyên sâu khi phù hợp. Với PSA bất thường, người bệnh cần được bác sĩ giải thích kết quả và xác định bước tiếp theo thay vì tự suy diễn thành ung thư.

Điều quan trọng nhất là kiểm tra đúng người – đúng thời điểm – đúng chỉ định, qua đó phát hiện những bất thường cần theo dõi mà không tạo thêm lo lắng hoặc can thiệp không cần thiết.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính cung cấp thông tin sức khỏe, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị trực tiếp của bác sĩ. Danh mục tầm soát thực tế cần được cá nhân hóa sau khi bác sĩ đánh giá tình trạng của từng người.

Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, chương trình tầm soát sức khỏe tuyến tiền liệt dành cho nam giới trung niên được xây dựng nhằm giúp phát hiện sớm các bất thường và chủ động theo dõi sức khỏe Tiết niệu – Nam học. 

Tùy độ tuổi, triệu chứng, tiền sử bệnh và yếu tố nguy cơ, bác sĩ sẽ tư vấn các hạng mục phù hợp như khám lâm sàng, xét nghiệm PSA, siêu âm tuyến tiền liệt và các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu như MRI khi có chỉ định. Kết quả được bác sĩ đánh giá tổng thể thay vì dựa trên một xét nghiệm đơn lẻ, từ đó tư vấn hướng theo dõi, tầm soát hoặc điều trị phù hợp cho từng người. 

Chủ động kiểm tra định kỳ giúp nam giới trung niên hiểu rõ tình trạng tuyến tiền liệt và kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường. 

Nếu bạn đang gặp tình trạng tiểu són, rò rỉ nước tiểu khi ho, hắt hơi, vận động hoặc tiểu gấp khó kiểm soát, đừng xem đây là điều đương nhiên khi tuổi tác tăng lên. Hãy đặt lịch thăm khám tại True Hope để được bác sĩ đánh giá nguyên nhân và tư vấn hướng điều trị phù hợp. 

Thông tin: Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268 để được tư vấn

Bài viết liên quan

Các bệnh về đường tiết niệu thường gặp: Dấu hiệu, nguyên nhân và khi nào cần đi khám?

Khi vợ là người nhận ra chồng đi tiểu lâu hơn bình thường: Có phải dấu hiệu phì đại tuyến tiền liệt?

Thuốc trị viêm tuyến tiền liệt: Các nhóm thuốc và lưu ý an toàn

Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope

Trên 10 năm thành lập

Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám

Cơ sở vật chất hiện đại

Chi phí khám hợp lý

Bảo mật thông tin khách hàng

Chăm sóc khách hàng chu đáo

Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268