Kiêng gì sau khi mổ tiền liệt tuyến? 8 lưu ý cần nhớ

Tham vấn chuyên môn:

• BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa: Phương pháp phẫu thuật, chăm sóc hậu phẫu, chảy máu, ống thông tiểu và thời điểm quan hệ.
• BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa: Uống nước, dinh dưỡng, sử dụng thuốc và điều chỉnh đối với người có bệnh nền.
• BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp: Đi lại, tập luyện và trở lại vận động sau phẫu thuật.

Kiêng gì sau khi mổ tiền liệt tuyến là vấn đề nhiều người bệnh quan tâm ngay khi xuất viện. Sau phẫu thuật, vùng tuyến tiền liệt, niệu đạo và bàng quang vẫn cần thời gian lành lại. Người bệnh thường được khuyến cáo tạm tránh nâng vật nặng, vận động mạnh, quan hệ tình dục, rượu bia, chất kích thích và không tự ý sử dụng thuốc có nguy cơ làm tăng chảy máu.

Tuy nhiên, thời gian kiêng không giống nhau ở tất cả trường hợp. Người mổ nội soi cắt tuyến tiền liệt qua niệu đạo – TURP, bóc nhân bằng laser HoLEP hoặc phẫu thuật ít xâm lấn có thể phục hồi khác với người cắt toàn bộ tuyến tiền liệt do ung thư. Hướng dẫn của bác sĩ phẫu thuật và giấy dặn dò khi ra viện luôn được ưu tiên hơn các mốc thời gian tham khảo chung.

>> Đọc thêm: Mổ nội soi tuyến tiền liệt (TURP): Quy trình thực hiện và mức độ an toàn

Theo NHS, nhiều người có thể trở lại phần lớn sinh hoạt thông thường sau TURP trong khoảng 2–4 tuần, nhưng quá trình lành hoàn toàn có thể kéo dài đến 6 tuần. Với HoLEP, thời gian hồi phục cũng thường kéo dài vài tuần và người bệnh cần hạn chế hoạt động gắng sức trong giai đoạn đầu. (Nguồn: NHS – Transurethral resection of the prostate (TURP))

I. Sau khi mổ tiền liệt tuyến cần kiêng trong bao lâu?

Thời gian hạn chế phụ thuộc vào:

• Phương pháp phẫu thuật.
• Mức độ can thiệp và lượng mô tuyến được loại bỏ.
• Người bệnh còn hay đã rút ống thông tiểu.
• Tình trạng tiểu máu và khả năng kiểm soát tiểu tiện.
• Tuổi, thể trạng và bệnh nền.
• Thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu.
• Yêu cầu vận động của công việc.

Bảng dưới đây cung cấp mốc tham khảo phổ biến, không thay thế chỉ định riêng của bác sĩ:

Các mốc trên được tổng hợp từ hướng dẫn hậu phẫu TURP, HoLEP và phẫu thuật cắt tuyến tiền liệt của NHS, MedlinePlus và University Hospitals Sussex.

Tham khảo thêm:

1. MedlinePlus – Transurethral resection of the prostate, discharge
2. MedlinePlus – Prostate resection, minimally invasive, discharge:
3. MedlinePlus – Radical prostatectomy, discharge
   University Hospitals Sussex NHS Foundation Trust – Holmium Laser Enucleation of the Prostate

II. Kiêng gì sau khi mổ tiền liệt tuyến? 

1. Kiêng nâng vật nặng và vận động gắng sức

Một trong những câu trả lời quan trọng nhất cho vấn đề kiêng gì sau khi mổ tiền liệt tuyến là không nâng vật nặng hoặc vận động quá sức trong giai đoạn mô đang lành.

Những hoạt động nên tạm tránh gồm:

• Mang bao gạo, bình nước lớn hoặc đồ nội thất.
• Đẩy, kéo vật nặng.
• Chạy bộ đường dài.
• Tập tạ, chống đẩy, gập bụng.
• Đạp xe cường độ cao.
• Chơi bóng đá, cầu lông hoặc môn thể thao đối kháng.
• Leo cầu thang liên tục.
• Lao động xây dựng hoặc làm vườn nặng.

Gắng sức có thể làm tăng áp lực ổ bụng và vùng chậu, từ đó khiến nước tiểu đỏ hơn hoặc xuất hiện cục máu đông. NHS khuyến cáo người bệnh sau TURP không nâng vật rất nặng hoặc tập luyện cường độ cao trong khoảng 6 tuần. Hướng dẫn HoLEP của University Hospitals Sussex đưa ra thời gian hạn chế vận động mạnh khoảng 4 tuần.

Theo BSCKI Phan Đình Long: Người bệnh không nên nằm bất động hoàn toàn. Có thể bắt đầu bằng những lần đi bộ ngắn, chậm và tăng dần quãng đường tùy sức. MedlinePlus cũng khuyến nghị xen kẽ nghỉ ngơi với các khoảng vận động ngắn để phục hồi thể lực.

2. Kiêng lái xe quá sớm và tránh ngồi lâu

Người bệnh không nên tự lái xe khi:

• Vẫn đang đặt ống thông tiểu.
• Còn đau, chóng mặt hoặc mệt nhiều.
• Đang dùng thuốc giảm đau gây buồn ngủ.
• Chưa thể phanh gấp hoặc xoay người mà không đau.
• Nước tiểu còn đỏ rõ hoặc có cục máu đông.
• Bác sĩ chưa đồng ý cho lái xe trở lại.

MedlinePlus đưa ra thời gian hạn chế lái xe sau TURP từ 3–6 tuần, trong khi thời điểm thực tế có thể được điều chỉnh tùy loại phẫu thuật và tốc độ hồi phục. Sau phẫu thuật cắt tuyến tiền liệt triệt căn, hướng dẫn của MedlinePlus khuyến cáo không lái xe trong 3 tuần đầu và nên dừng nghỉ ít nhất mỗi 2 giờ nếu bắt buộc phải di chuyển đường dài.

Người đi xe máy cần thận trọng hơn vì tư thế ngồi có thể tạo áp lực lên vùng đáy chậu. Không có một mốc chung cho mọi bệnh nhân; chỉ nên trở lại khi bác sĩ xác nhận quá trình hồi phục ổn định.

3. Kiêng quan hệ tình dục trong giai đoạn đầu

Với người mổ TURP, MedlinePlus khuyến cáo tránh quan hệ tình dục trong khoảng 3–4 tuần. Sau thời gian này, người bệnh chỉ nên quan hệ khi:

• Không còn tiểu máu rõ.
• Không đau vùng bụng dưới hoặc đáy chậu.
• Không sốt, rét run hay có dấu hiệu nhiễm trùng.
• Đã rút ống thông tiểu.
• Bác sĩ điều trị đồng ý.

Sau TURP hoặc HoLEP, một số người có thể gặp xuất tinh ngược dòng, tức tinh dịch đi vào bàng quang thay vì thoát ra ngoài. Hiện tượng này thường không nguy hiểm nhưng có thể ảnh hưởng khả năng sinh sản. Với người cắt toàn bộ tuyến tiền liệt do ung thư, khả năng cương và phục hồi hoạt động tình dục có thể cần nhiều tháng, thậm chí lâu hơn.

Theo BSCKII Lê Bá: Người bệnh không nên tự sử dụng thuốc hỗ trợ cương, thuốc nam hoặc sản phẩm quảng cáo tăng sinh lý ngay sau mổ nếu chưa được bác sĩ đánh giá.

4. Kiêng rượu bia, hạn chế cà phê và đồ uống kích thích

Trong những tuần đầu, người bệnh nên hạn chế:

• Rượu, bia.
• Cà phê và trà đặc.
• Nước tăng lực.
• Nước ngọt có gas.
• Đồ uống quá chua nếu làm tăng cảm giác buốt rát.
• Uống quá nhiều nước sát giờ ngủ.

Các đồ uống chứa caffeine, cồn hoặc nhiều gas có thể làm bàng quang và niệu đạo bị kích thích, khiến người bệnh tiểu gấp, tiểu nhiều hoặc khó chịu hơn. MedlinePlus khuyến cáo ưu tiên nước và tránh cà phê, nước ngọt có gas, rượu trong giai đoạn hồi phục sau phẫu thuật tuyến tiền liệt.

Người không bị suy tim, suy thận hoặc phải hạn chế dịch có thể được hướng dẫn uống khoảng 8–10 cốc nước mỗi ngày để làm loãng nước tiểu. Tuy nhiên, lượng nước cần cá thể hóa theo bệnh nền và chỉ định của bác sĩ.

Theo BSCKII Nguyễn Quốc Tiến: Người có suy tim, bệnh thận mạn, phù, tăng huyết áp khó kiểm soát hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu không nên tự áp dụng mức uống nước chung.

5. Kiêng rặn khi đại tiện nhưng không cần kiêng khem thực phẩm quá mức

Táo bón và rặn mạnh có thể làm tăng áp lực vùng chậu, gây đau hoặc làm tiểu máu tăng lên. Người bệnh nên tránh:

• Ăn quá ít rau và chất xơ.
• Nhịn đại tiện.
• Rặn kéo dài.
• Lạm dụng đồ ăn nhanh, thực phẩm ít chất xơ.
• Tự dùng thuốc nhuận tràng kéo dài.

Chế độ ăn nên có rau xanh, trái cây phù hợp, ngũ cốc nguyên hạt và lượng đạm hợp lý. MedlinePlus khuyến nghị chế độ ăn bình thường, lành mạnh, giàu chất xơ; bác sĩ có thể chỉ định thuốc làm mềm phân khi cần.

Không có khuyến cáo chung buộc tất cả bệnh nhân phải kiêng thịt bò, thịt gà, trứng, cá hoặc hải sản sau mổ tuyến tiền liệt. Chỉ cần tránh thực phẩm từng gây dị ứng, món quá cay hoặc món làm triệu chứng tiết niệu khó chịu hơn. Người bị gout, đái tháo đường, bệnh thận hoặc rối loạn mỡ máu cần chế độ ăn riêng theo bệnh nền.

6. Không tự ý uống, ngừng hoặc dùng lại thuốc

Người bệnh cần đặc biệt thận trọng với:

• Aspirin.
• Ibuprofen, naproxen và một số thuốc chống viêm giảm đau.
• Warfarin.
• Clopidogrel.
• Rivaroxaban, apixaban hoặc thuốc chống đông khác.
• Thuốc nam, thực phẩm chức năng không rõ thành phần.
• Kháng sinh mua ngoài đơn.

MedlinePlus khuyến cáo trong những tuần đầu chỉ dùng thuốc đã được bác sĩ cho phép và cần hỏi bác sĩ trước khi sử dụng aspirin hoặc các thuốc giảm đau chống viêm. Những thuốc này có thể liên quan đến nguy cơ chảy máu hoặc cục máu đông trong nước tiểu ở một số bệnh nhân.

Ngược lại, người đang điều trị bệnh tim mạch cũng không được tự ý ngừng thuốc chống đông vì việc dừng sai thời điểm có thể gây nguy hiểm. Bác sĩ ngoại khoa và nội khoa cần phối hợp để xác định ngày dùng lại thuốc.

7. Không ngâm bồn, bơi hoặc tự tháo ống thông

Tắm vòi sen thường có thể được cho phép, nhưng người bệnh đang mang ống thông không nên ngâm bồn. Với phẫu thuật mở hoặc nội soi ổ bụng, cần giữ vết mổ sạch, khô và không bơi cho đến khi vết mổ đã lành, ống thông được rút và bác sĩ đồng ý.

Khi còn ống thông tiểu:

• Không kéo, gập hoặc để ống bị đè.
• Không đặt túi nước tiểu cao hơn bàng quang.
• Không tự bơm rửa hoặc tháo ống.
• Giữ vị trí tiếp xúc sạch theo hướng dẫn.
• Theo dõi nước tiểu có chảy đều xuống túi hay không.
• Liên hệ cơ sở y tế nếu túi không có nước tiểu trong khoảng một giờ, ống bị tuột hoặc nghi tắc nghẽn.

MedlinePlus nhấn mạnh ống thông phải luôn dẫn lưu được nước tiểu; tình trạng không có nước tiểu chảy xuống túi có thể cần được bác sĩ đánh giá.

8. Kiêng hút thuốc nhưng không nên nằm bất động

Hút thuốc có liên quan đến nguy cơ nhiễm trùng và ảnh hưởng quá trình hồi phục sau phẫu thuật. CDC khuyến cáo người bệnh ngừng hút thuốc để giảm nguy cơ nhiễm trùng liên quan đến phẫu thuật.

Tuy nhiên, “nghỉ ngơi” không đồng nghĩa với nằm trên giường cả ngày. Khi bác sĩ cho phép, người bệnh nên:

• Đi bộ chậm nhiều lần trong ngày.
• Thay đổi tư thế thường xuyên.
• Tập thở theo hướng dẫn.
• Tăng dần mức vận động.
• Thực hiện bài tập sàn chậu khi được bác sĩ hoặc kỹ thuật viên hướng dẫn.

(Nguồn: CDC – Surgical Site Infection Basics)

III. Tiểu ra máu sau mổ tiền liệt tuyến có bình thường không?

Nước tiểu hồng nhạt hoặc có một lượng máu nhỏ có thể xuất hiện trong quá trình hồi phục. NHS cho biết sau TURP, máu có thể xuất hiện trở lại vào khoảng ngày thứ 10–14 khi mô đang lành. Sau HoLEP, một số người cũng có thể thấy chảy máu tăng nhẹ vào tuần thứ 2 hoặc thứ 4 do lớp mài tại vùng phẫu thuật bong ra.

Người bệnh nên nghỉ ngơi, tránh gắng sức và uống nước theo hướng dẫn. Không nên mặc định mọi trường hợp tiểu máu đều bình thường.

IV. Dấu hiệu cần đến bệnh viện sớm

MedlinePlus khuyến cáo liên hệ bác sĩ khi người bệnh sốt trên 38°C, không thể tiểu, có dấu hiệu nhiễm trùng, đau hoặc sưng chân, khó thở hay ống thông bị tắc.

Đối với câu hỏi kiêng gì sau khi mổ tiền liệt tuyến, người bệnh cần nhớ các nguyên tắc chính: tránh nâng nặng và vận động gắng sức, chưa quan hệ quá sớm, không uống rượu bia, hạn chế chất kích thích, tránh táo bón, không tự dùng thuốc và không tự xử lý ống thông.

Thời gian hồi phục thường tính bằng vài tuần nhưng thay đổi theo loại phẫu thuật và sức khỏe từng người. Người bệnh cần tái khám đúng lịch, mang theo danh sách thuốc đang dùng và liên hệ bác sĩ ngay khi có sốt, bí tiểu, chảy máu tăng hoặc ống thông không dẫn lưu.

Lưu ý: Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế thăm khám, chẩn đoán hoặc hướng dẫn ra viện của bác sĩ trực tiếp điều trị. Thời gian kiêng và phục hồi cần được cá thể hóa theo loại phẫu thuật, bệnh nền, thuốc đang dùng và diễn biến hậu phẫu.

Mỗi người có thể có quá trình hồi phục và những vấn đề riêng sau phẫu thuật. Nếu còn câu hỏi chưa được giải đáp trong bài viết, hãy để lại bình luận hoặc gửi câu hỏi trực tiếp cho bác sĩ True Hope để được tư vấn cụ thể. 

Bài viết liên quan

Các bệnh về đường tiết niệu thường gặp: Dấu hiệu, nguyên nhân và khi nào cần đi khám?

Khi vợ là người nhận ra chồng đi tiểu lâu hơn bình thường: Có phải dấu hiệu phì đại tuyến tiền liệt?

Thuốc trị viêm tuyến tiền liệt: Các nhóm thuốc và lưu ý an toàn

Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope

Trên 10 năm thành lập

Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám

Cơ sở vật chất hiện đại

Chi phí khám hợp lý

Bảo mật thông tin khách hàng

Chăm sóc khách hàng chu đáo

Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268