07h00 - 17h00 từ Thứ 2 đến Chủ nhật
Siêu âm ổ bụng có thể giúp bác sĩ quan sát kích thước tuyến tiền liệt, bàng quang, thận và lượng nước tiểu còn lại sau khi đi tiểu. Tuy nhiên, phương pháp này không đủ khả năng xác định một người có bị viêm tuyến tiền liệt hay không. Kết quả siêu âm chỉ cung cấp thông tin hỗ trợ và phải được kết hợp với triệu chứng, thăm khám trực tràng, xét nghiệm nước tiểu, cấy nước tiểu cùng một số kiểm tra chuyên sâu khác.
Theo Hướng dẫn về nhiễm khuẩn tiết niệu của Hiệp hội Tiết niệu châu Âu – EAU, ngay cả siêu âm qua trực tràng cũng không đáng tin cậy nếu được sử dụng đơn độc để chẩn đoán viêm tuyến tiền liệt. Kỹ thuật này thường chỉ được chỉ định trong những trường hợp chọn lọc, chẳng hạn nghi ngờ áp xe tuyến tiền liệt. (Nguồn: EAU Guidelines on Urological Infections – Bacterial Prostatitis).
Tham vấn chuyên môn: BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa; BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa; BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp
I. Siêu âm ổ bụng là gì?
Siêu âm sử dụng sóng âm tần số cao để tạo hình ảnh các cơ quan bên trong cơ thể, không sử dụng tia X. Tuy nhiên, cần phân biệt hai khái niệm thường bị gọi chung là “siêu âm bụng”:
- Siêu âm ổ bụng trên thường khảo sát gan, mật, tụy, lách, thận và động mạch chủ bụng.
- Siêu âm vùng chậu qua thành bụng có thể khảo sát bàng quang, hệ tiết niệu dưới và tuyến tiền liệt ở nam giới.
- Siêu âm qua trực tràng đưa đầu dò đến gần tuyến tiền liệt hơn, nhờ đó cho hình ảnh chi tiết hơn so với khảo sát qua thành bụng.
RadiologyInfo cho biết siêu âm bụng chủ yếu tạo hình ảnh các cấu trúc thuộc vùng bụng trên, trong khi siêu âm vùng chậu mới thường được sử dụng để đánh giá hệ tiết niệu và cơ quan sinh sản. (Nguồn: Abdominal Ultrasound và Pelvis Ultrasound)
Khi đi khám, nam giới nên hỏi rõ phiếu chỉ định có bao gồm khảo sát bàng quang, tuyến tiền liệt và đo nước tiểu tồn dư sau tiểu hay không. Không phải mọi gói siêu âm ổ bụng tổng quát đều mô tả chi tiết tuyến tiền liệt.
II. Siêu âm ổ bụng có phát hiện viêm tuyến tiền liệt không?
Câu trả lời là: Không thể chẩn đoán xác định viêm tuyến tiền liệt chỉ dựa trên siêu âm ổ bụng.
Qua siêu âm, bác sĩ có thể nhận thấy tuyến tiền liệt tăng kích thước hoặc có một số bất thường về cấu trúc. Tuy nhiên, tuyến tiền liệt to không đồng nghĩa với viêm. Hiện tượng này còn có thể gặp trong tăng sản lành tính tuyến tiền liệt, thường gọi là phì đại tuyến tiền liệt.
Ngược lại, nhiều người mắc viêm tuyến tiền liệt mạn tính hoặc hội chứng đau vùng chậu mạn tính vẫn có kết quả siêu âm không ghi nhận bất thường rõ ràng. Vì vậy, một kết quả siêu âm bình thường cũng không loại trừ hoàn toàn bệnh.
EAU nhấn mạnh rằng siêu âm tuyến tiền liệt không đủ độ tin cậy để trở thành công cụ chẩn đoán viêm tuyến tiền liệt. Siêu âm qua trực tràng có thể phát hiện áp xe trong tuyến, vôi hóa hoặc giãn túi tinh, nhưng các dấu hiệu này không đặc hiệu cho mọi trường hợp viêm.
Siêu âm ổ bụng có thể phát hiện những gì liên quan đến tuyến tiền liệt?
Theo BSCKII Lê Bá: mặc dù không thể kết luận viêm, siêu âm ổ bụng vẫn có giá trị trong quá trình đánh giá người có triệu chứng tiểu tiện bất thường.
| Nội dung khảo sát | Ý nghĩa lâm sàng | Có xác định viêm không? |
| Kích thước và thể tích tuyến tiền liệt | Hỗ trợ nhận biết tuyến to, theo dõi tăng sản lành tính | Không |
| Bàng quang trước và sau tiểu | Đánh giá khả năng chứa và tống xuất nước tiểu | Không |
| Lượng nước tiểu tồn dư | Phát hiện tình trạng tiểu không hết, nguy cơ ứ đọng nước tiểu | Không |
| Thành bàng quang | Có thể nhận thấy dày thành, túi thừa hoặc bất thường cấu trúc | Không đặc hiệu |
| Thận và đường tiết niệu trên | Kiểm tra sỏi, ứ nước thận hoặc hậu quả của tắc nghẽn | Không |
| Khối dịch hoặc ổ bất thường | Gợi ý biến chứng cần khảo sát chuyên sâu | Chỉ mang tính gợi ý |
Theo RadiologyInfo, siêu âm qua thành bụng có thể được thực hiện để đo kích thước tuyến tiền liệt và lượng nước tiểu còn lại trong bàng quang sau khi người bệnh đi tiểu. (Nguồn: Enlarged Prostate – Diagnosis and Treatment)
III. Vì sao hình ảnh siêu âm không đủ để kết luận viêm?
Viêm tuyến tiền liệt không phải là một bệnh duy nhất. Theo phân loại của EAU, tình trạng này có thể bao gồm:
- Viêm tuyến tiền liệt cấp do vi khuẩn.
- Viêm tuyến tiền liệt mạn do vi khuẩn.
- Viêm tuyến tiền liệt mạn hoặc hội chứng đau vùng chậu mạn tính không do vi khuẩn.
- Viêm tuyến tiền liệt không có triệu chứng, chỉ được phát hiện tình cờ.
Mỗi nhóm có nguyên nhân, triệu chứng và kết quả xét nghiệm khác nhau. Nhiều trường hợp mạn tính chủ yếu biểu hiện bằng đau vùng chậu, rối loạn tiểu tiện hoặc đau khi xuất tinh mà không tạo ra thay đổi cấu trúc rõ ràng trên siêu âm.
Mặt khác, hình ảnh tuyến tiền liệt to hoặc không đồng nhất có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý khác. Nếu chỉ nhìn vào hình ảnh mà bỏ qua triệu chứng và xét nghiệm vi sinh, nguy cơ chẩn đoán nhầm hoặc sử dụng kháng sinh không cần thiết sẽ tăng lên.
IV. Chẩn đoán viêm tuyến tiền liệt cần những kiểm tra nào?
Viện Quốc gia về Bệnh tiểu đường, Tiêu hóa và Thận Hoa Kỳ – NIDDK cho biết chẩn đoán viêm tuyến tiền liệt được xây dựng từ tiền sử bệnh, khám thực thể và các xét nghiệm y khoa. Người bệnh có thể cần phân tích nước tiểu, xét nghiệm máu, thăm dò chức năng tiểu tiện, nội soi bàng quang hoặc siêu âm qua trực tràng tùy từng trường hợp. (Nguồn: NIDDK – Prostatitis: Inflammation of the Prostate)
| Các hạng mục | Vai trò chính | Lưu ý |
| Khai thác triệu chứng | Xác định thời điểm khởi phát, vị trí đau, rối loạn tiểu tiện | Là bước nền tảng |
| Khám trực tràng | Đánh giá tuyến tiền liệt có sưng, đau hoặc bất thường hay không | Không xoa bóp tuyến khi nghi viêm cấp |
| Tổng phân tích nước tiểu | Tìm bạch cầu, hồng cầu, nitrit và dấu hiệu nhiễm khuẩn | Không tự dùng kháng sinh trước khi lấy mẫu |
| Cấy nước tiểu | Xác định vi khuẩn và độ nhạy kháng sinh | Đặc biệt quan trọng trong viêm cấp |
| Công thức máu, cấy máu | Đánh giá mức độ nhiễm khuẩn toàn thân | Thường cân nhắc khi sốt, rét run |
| Xét nghiệm hai cốc hoặc bốn cốc | Hỗ trợ chẩn đoán viêm tuyến tiền liệt mạn do vi khuẩn | Thực hiện theo chỉ định chuyên khoa |
| Xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục | Tìm Chlamydia, lậu hoặc tác nhân khác khi có nguy cơ | Không phải ai cũng cần thực hiện |
| Đo dòng tiểu và nước tiểu tồn dư | Đánh giá tắc nghẽn, khả năng làm rỗng bàng quang | Có thể phối hợp siêu âm |
| Siêu âm qua trực tràng | Đánh giá cấu trúc tuyến, áp xe hoặc bất thường chọn lọc | Không dùng đơn độc để kết luận viêm |
| CT hoặc MRI | Khảo sát biến chứng hoặc chẩn đoán phân biệt | Chỉ định theo từng trường hợp |
EAU khuyến cáo: lấy mẫu nước tiểu giữa dòng để cấy ở người nghi viêm tuyến tiền liệt cấp. Với viêm mạn do vi khuẩn, xét nghiệm hai cốc hoặc bốn cốc có giá trị phân loại bệnh. Đồng thời, không nên xoa bóp tuyến tiền liệt trong giai đoạn viêm cấp vì có thể làm tăng nguy cơ vi khuẩn vào máu và nhiễm khuẩn huyết.
V. PSA có giúp chẩn đoán viêm tuyến tiền liệt không?
PSA có thể tăng tạm thời trong giai đoạn tuyến tiền liệt đang viêm. Tuy nhiên, PSA tăng không chứng minh người bệnh mắc viêm tuyến tiền liệt vì chỉ số này còn có thể thay đổi do tăng sản lành tính, ung thư, thủ thuật tiết niệu hoặc một số tác động khác.
EAU cho rằng PSA không mang lại thông tin thực hành đủ giá trị để chẩn đoán viêm tuyến tiền liệt trong giai đoạn bệnh đang hoạt động. Bác sĩ có thể hẹn kiểm tra lại sau khi tình trạng viêm ổn định nếu người bệnh thuộc nhóm cần đánh giá nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt.
Người bệnh không nên tự diễn giải PSA hoặc tự dùng thuốc chỉ dựa trên một chỉ số xét nghiệm.
VI. Khi nào cần siêu âm qua trực tràng?
Theo BSCKII Lê Bá: siêu âm qua trực tràng đưa đầu dò đến gần tuyến tiền liệt nên thường cho hình ảnh rõ hơn khảo sát qua thành bụng. Phương pháp này có thể được cân nhắc khi:
- Cần đo thể tích tuyến tiền liệt chính xác hơn.
- Có bất thường khi bác sĩ thăm khám trực tràng.
- Nghi ngờ áp xe tuyến tiền liệt.
- Triệu chứng kéo dài nhưng chưa xác định rõ nguyên nhân.
- Cần hỗ trợ định hướng một số thủ thuật hoặc sinh thiết theo chỉ định riêng.
RadiologyInfo mô tả siêu âm qua trực tràng có thể giúp đánh giá tuyến tiền liệt to, phát hiện vùng phát triển bất thường và hỗ trợ tìm nguyên nhân của triệu chứng tiểu khó. (Nguồn: Ultrasound – Prostate).
Lưu ý: Người đang nghi viêm tuyến tiền liệt cấp cần được bác sĩ đánh giá cẩn thận trước khi thực hiện các thao tác qua trực tràng.
VII. Đau lưng, đau vùng chậu có phải luôn do tuyến tiền liệt?
Không. Đau thắt lưng, đau bẹn, đau vùng mông hoặc đau lan xuống chân có thể bắt nguồn từ cơ, khớp háng, cột sống thắt lưng, khớp cùng chậu hoặc hệ thần kinh. Ngược lại, viêm tuyến tiền liệt mạn có thể gây đau vùng bụng dưới, đáy chậu, bộ phận sinh dục hoặc thắt lưng.
Một số dấu hiệu nghiêng nhiều hơn về bệnh cơ xương khớp gồm:
- Đau tăng khi cúi, xoay người, bê vật nặng hoặc ngồi lâu.
- Đau lan từ lưng xuống mông, đùi hoặc cẳng chân.
- Tê bì, châm chích hoặc yếu chân.
- Không có tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu gấp hay đau khi xuất tinh.
Theo BSCKI Phan Đình Long: Nếu đau vùng chậu đi kèm rối loạn tiểu tiện, người bệnh nên khám tiết niệu. Nếu đau thay đổi theo vận động hoặc kèm tê yếu chân, bác sĩ có thể phối hợp đánh giá cơ xương khớp để tránh bỏ sót nguyên nhân.
VIII. Cần chuẩn bị gì trước khi siêu âm tuyến tiền liệt qua bụng?
Để hình ảnh bàng quang và tuyến tiền liệt rõ hơn, cơ sở y tế thường yêu cầu người bệnh uống nước và nhịn tiểu trước khi khảo sát hệ tiết niệu. MedlinePlus cũng cho biết người thực hiện siêu âm đường tiết niệu có thể cần giữ bàng quang đầy. (Nguồn: MedlinePlus – Ultrasound).
Người bệnh nên:
- Hỏi trước lượng nước cần uống và thời điểm uống.
- Không tự ý ngừng thuốc đang sử dụng.
- Mang theo kết quả siêu âm, xét nghiệm và đơn thuốc cũ.
- Ghi lại số lần đi tiểu ban ngày, số lần tiểu đêm và biểu hiện đau.
- Thông báo nếu đang dùng kháng sinh hoặc thuốc điều trị tuyến tiền liệt.
- Đi tiểu theo hướng dẫn nếu cần đo lượng nước tiểu tồn dư sau tiểu.
IX. Khi nào cần đi khám ngay?
Nam giới cần đến cơ sở y tế sớm hoặc khám cấp cứu nếu xuất hiện:
- Không thể đi tiểu.
- Sốt, rét run kèm tiểu buốt, tiểu gấp hoặc tiểu nhiều lần.
- Đau dữ dội vùng bụng dưới, đáy chậu hoặc đường tiết niệu.
- Tiểu ra máu.
- Buồn nôn, nôn, mệt lả hoặc rối loạn ý thức.
- Triệu chứng nặng lên nhanh sau một thủ thuật tiết niệu.
NIDDK cảnh báo viêm tuyến tiền liệt cấp có thể khởi phát đột ngột, gây sốt, rét run, đau khi tiểu, bí tiểu và đau vùng sinh dục hoặc bụng dưới. Những trường hợp này cần được chăm sóc y tế ngay. uận
Siêu âm ổ bụng có phát hiện viêm tuyến tiền liệt không? Phương pháp này có thể cung cấp các thông tin hỗ trợ như kích thước tuyến tiền liệt, tình trạng bàng quang, nước tiểu tồn dư và dấu hiệu tắc nghẽn đường tiểu. Tuy nhiên, siêu âm không thể tự xác nhận hoặc loại trừ viêm tuyến tiền liệt.
Để chẩn đoán đúng, người bệnh cần được bác sĩ khai thác triệu chứng, thăm khám và chỉ định xét nghiệm phù hợp. Không nên tự mua kháng sinh khi chỉ thấy tuyến tiền liệt to hoặc có bất thường trên kết quả siêu âm.
Nam giới có biểu hiện tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu đêm, dòng tiểu yếu, đau vùng đáy chậu hoặc đau khi xuất tinh có thể chủ động đặt lịch khám chuyên khoa tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope qua số 0333 177 268 để được đánh giá nguyên nhân.
Siêu âm ổ bụng có thể hỗ trợ đánh giá kích thước tuyến tiền liệt, lượng nước tiểu tồn lưu sau tiểu và phát hiện một số bất thường của hệ tiết niệu, tuy nhiên thường cần kết hợp với khám lâm sàng, xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm máu hoặc các kỹ thuật chuyên sâu khác để xác định viêm tuyến tiền liệt. Dựa trên kết quả thăm khám toàn diện, bác sĩ sẽ tư vấn hướng điều trị phù hợp, giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả và hạn chế nguy cơ biến chứng.
Nếu bạn đang quan tâm đến siêu âm ổ bụng có phát hiện viêm tuyến tiền liệt , hãy đặt lịch kiểm tra tại True Hope để được tư vấn chi tiết về quy trình, chi phí cũng như phác đồ điều trị phù hợp.
Lưu ý: Thông tin trong bài chỉ nhằm mục đích tham khảo, không thay thế chẩn đoán, đơn thuốc hoặc hướng dẫn điều trị trực tiếp từ bác sĩ.
Thông tin: Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268 để được tư vấn
https://uroweb.org/guidelines/urological-infections/chapter/the-guideline
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) – Prostatitis: Inflammation of the Prostate.
https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/prostate-problems/prostatitis-inflammation-prostate
Radiological Society of North America (RSNA) và American College of Radiology (ACR) – RadiologyInfo – Ultrasound – Prostate.
https://www.radiologyinfo.org/en/info/us-prostate
Radiological Society of North America (RSNA) và American College of Radiology (ACR) – RadiologyInfo – Enlarged Prostate: Diagnosis and Treatment.
https://www.radiologyinfo.org/en/info/bph
Radiological Society of North America (RSNA) và American College of Radiology (ACR) – RadiologyInfo – Abdominal Ultrasound.
https://www.radiologyinfo.org/en/info/abdominus
Radiological Society of North America (RSNA) và American College of Radiology (ACR) – RadiologyInfo – Pelvis Ultrasound.
https://www.radiologyinfo.org/en/info/pelvus
MedlinePlus – U.S. National Library of Medicine – Ultrasound Medical Test.
https://medlineplus.gov/lab-tests/sonogram/
Bệnh viện Bạch Mai – Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh Thận – Tiết niệu.
https://chanthuongvacotsong.bachmai.gov.vn/huong-dan-chan-doan-va-dieu-tri-cac-benh-than-tiet-nieu/
Câu hỏi thường gặp
1. Siêu âm ổ bụng bình thường có loại trừ viêm tuyến tiền liệt không?
Không. Một số trường hợp viêm tuyến tiền liệt mạn hoặc hội chứng đau vùng chậu mạn tính không tạo ra bất thường rõ ràng trên hình ảnh. Bác sĩ vẫn cần dựa vào triệu chứng và xét nghiệm.
2. Tuyến tiền liệt to trên siêu âm có phải do viêm không?
Không nhất thiết. Tuyến tiền liệt to thường gặp trong tăng sản lành tính, nhưng cũng có thể liên quan đến viêm hoặc các bệnh lý khác. Cần đánh giá tuổi, triệu chứng, khám lâm sàng và xét nghiệm.
3. Siêu âm ổ bụng và siêu âm tuyến tiền liệt có giống nhau không?
Không hoàn toàn. Siêu âm ổ bụng trên chủ yếu khảo sát gan, mật, tụy, lách và thận. Muốn đánh giá tuyến tiền liệt, phiếu chỉ định cần bao gồm siêu âm vùng chậu, hệ tiết niệu hoặc tuyến tiền liệt.
4. Có cần nhịn tiểu trước khi siêu âm tuyến tiền liệt qua bụng không?
Thông thường, người bệnh cần có bàng quang đủ đầy để tạo cửa sổ quan sát. Tuy nhiên, lượng nước và thời gian nhịn tiểu nên thực hiện theo hướng dẫn của cơ sở y tế.
5. Siêu âm qua trực tràng có chẩn đoán chính xác viêm tuyến tiền liệt không?
Không. Kỹ thuật này cho hình ảnh rõ hơn nhưng vẫn không đáng tin cậy nếu dùng đơn độc để chẩn đoán viêm. Giá trị chính là khảo sát cấu trúc và phát hiện một số biến chứng.
6. Siêu âm có phát hiện áp xe tuyến tiền liệt không?
Có thể. Khi người bệnh sốt kéo dài, đáp ứng điều trị kém hoặc nghi ngờ biến chứng, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm qua trực tràng, CT hoặc MRI để tìm áp xe
7. Viêm tuyến tiền liệt có làm PSA tăng không?
Có thể. PSA có thể tăng tạm thời khi tuyến tiền liệt đang viêm, nhưng không phải xét nghiệm xác định viêm và cũng không đồng nghĩa với ung thư.
8. Có nên tự uống kháng sinh khi kết quả siêu âm ghi tuyến tiền liệt viêm?
Không nên. Siêu âm không đủ để xác định nhiễm khuẩn. Việc dùng kháng sinh cần dựa trên thăm khám, xét nghiệm nước tiểu, cấy vi khuẩn và chỉ định của bác sĩ.
9. Bao lâu cần siêu âm lại tuyến tiền liệt?
Không có lịch áp dụng cho tất cả mọi người. Thời điểm kiểm tra lại phụ thuộc triệu chứng, lượng nước tiểu tồn dư, kích thước tuyến, đáp ứng điều trị và nguy cơ biến chứng.
10. Nên khám chuyên khoa nào khi nghi viêm tuyến tiền liệt?
Người bệnh nên khám tiết niệu hoặc nam khoa. Nếu có sốt cao, rét run, bí tiểu hay đau dữ dội, cần đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu và điều trị tiết niệu.
Bài viết liên quan
Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope
Trên 10 năm thành lập
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám
Cơ sở vật chất hiện đại
Chi phí khám hợp lý
Bảo mật thông tin khách hàng
Chăm sóc khách hàng chu đáo
Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268
