07h00 - 17h00 từ Thứ 2 đến Chủ nhật
Đọc thêm:
>>Cơn đau buốt ngón chân giữa đêm: Cảnh báo Acid Uric cao và bệnh gout
Hành trình tìm lại bước đi nhẹ tênh của chú H. (55 tuổi)
Đau gối khi lên cầu thang là tình trạng nhiều người gặp phải nhưng thường bỏ qua vì nghĩ “chắc do lớn tuổi”, “do ít vận động” hoặc “nghỉ vài ngày là khỏi”. Thực tế, cơn đau xuất hiện khi bước lên hoặc đi xuống cầu thang có thể là tín hiệu sớm của nhiều vấn đề cơ xương khớp như quá tải khớp gối, hội chứng đau bánh chè – đùi, viêm gân, viêm bao hoạt dịch, tổn thương sụn chêm hoặc thoái hóa khớp gối.
Tham vấn chuyên môn cơ xương khớp: BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp.
Tham vấn nội dung tiết niệu liên quan nam giới trung niên/cao tuổi: BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa, Tiết niệu; BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa Tiết niệu.
Lưu ý: Bài viết này cung cấp thông tin giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán, đơn thuốc hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ. Nếu đau gối dữ dội, sưng nóng đỏ, không đi lại được, gối biến dạng sau chấn thương hoặc kèm sốt, người bệnh cần đến cơ sở y tế sớm.
I. Vì sao đau gối thường rõ hơn khi lên cầu thang?
Đau gối thường rõ hơn khi lên cầu thang
Khớp gối là khớp chịu lực lớn, tham gia vào hầu hết hoạt động đi lại, đứng lên, ngồi xuống, chạy nhảy và leo cầu thang. Khi bước lên bậc thang, đầu gối phải gập nhiều hơn, cơ đùi trước phải co mạnh để nâng cơ thể lên, đồng thời xương bánh chè trượt trong rãnh xương đùi. Nếu cơ đùi yếu, trục chân lệch, khớp gối quá tải hoặc sụn khớp đang bị kích thích, cơn đau sẽ dễ xuất hiện.
Theo AAOS – American Academy of Orthopaedic Surgeons (trong bài “Patellofemoral Pain Syndrome”), hội chứng đau bánh chè – đùi có thể gây đau và cứng khớp, làm người bệnh khó leo cầu thang, quỳ gối hoặc thực hiện các sinh hoạt hằng ngày. Mayo Clinic cũng mô tả đau do hội chứng này thường tăng khi chạy, đi lên hoặc xuống cầu thang, ngồi lâu hoặc ngồi xổm (nguồn “Patellofemoral pain syndrome – Symptoms and causes”)
Nói cách khác, đau gối khi lên cầu thang không nên chỉ được xem là dấu hiệu của tuổi tác. Người trẻ, dân văn phòng ngồi lâu, người thừa cân, người tập gym sai kỹ thuật, người thường xuyên chạy bộ hoặc người từng chấn thương gối đều có thể gặp tình trạng này.
II. Đau gối khi lên cầu thang có thể do nguyên nhân nào?
Đau gối khi lên cầu thang do rất nhiều nguyên nhân
Dưới đây là các nhóm nguyên nhân thường gặp. Bảng này chỉ mang tính gợi ý, không thay thế thăm khám trực tiếp.
| Nguyên nhân có thể gặp | Dấu hiệu gợi ý | Ai dễ gặp? |
| Hội chứng đau bánh chè – đùi | Đau phía trước gối, quanh xương bánh chè; đau khi lên/xuống cầu thang, ngồi xổm, ngồi lâu | Người trẻ, người chạy bộ, tập gym, dân văn phòng |
| Thoái hóa khớp gối | Đau âm ỉ, cứng khớp sau nghỉ ngơi, lạo xạo khớp, đau tăng khi vận động | Người trên 40 tuổi, người thừa cân, người lao động nặng |
| Tổn thương sụn chêm | Đau sau xoay vặn gối, sưng, kẹt khớp, cảm giác gối “khóa” hoặc “hụt” | Người chơi thể thao, người từng chấn thương |
| Viêm bao hoạt dịch/gân quanh gối | Đau khu trú mặt trong hoặc trước gối, đau tăng khi leo cầu thang | Người chạy bộ, người thừa cân, người vận động lặp lại |
| Yếu cơ đùi – cơ hông | Đau khi bước lên cao, xuống cầu thang, đứng lên ngồi xuống | Người ít vận động, ngồi lâu, phục hồi sau chấn thương |
| Sai kỹ thuật vận động | Đầu gối đổ vào trong, bước quá nhanh, mang giày không phù hợp | Người tập luyện không có hướng dẫn |
Theo CDC (trong bài “Osteoarthritis”), thoái hóa khớp có thể gây đau khớp khi vận động, cứng khớp sau khi nghỉ, sưng quanh khớp, cảm giác khớp lỏng hoặc giảm khả năng vận động. CDC cũng cho biết thừa cân, béo phì có thể làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp gối vì trọng lượng cơ thể tạo thêm áp lực lên khớp.
III. Đau khi lên cầu thang và đau khi xuống cầu thang có khác nhau không?
Đau khi lên cầu thang và đau khi xuống cầu thang
Có. Nhiều người thấy đau rõ hơn khi đi xuống cầu thang vì lúc này khớp gối phải kiểm soát lực hãm của cơ thể, xương bánh chè chịu áp lực khác so với khi đi lên. Nếu đau nhiều ở mặt trước gối, quanh xương bánh chè, đặc biệt khi xuống cầu thang, bác sĩ thường nghĩ đến nhóm vấn đề liên quan khớp bánh chè – đùi hoặc sụn dưới xương bánh chè.
Ngược lại, nếu đau ở mặt trong gối, đau tăng khi bước lên bậc cao hoặc sau khi chạy bộ, có thể liên quan đến viêm gân, viêm bao hoạt dịch hoặc quá tải vùng gân cơ. AAOS (trong bài “Pes Anserine Knee Tendon Bursitis”) ghi nhận viêm bao hoạt dịch chân ngỗng có thể gây đau mặt trong gối, đau tăng khi tập luyện hoặc leo cầu thang
IV. Khi nào đau gối khi lên cầu thang là dấu hiệu cần đi khám?
Không phải mọi trường hợp đau gối đều nguy hiểm. Một số cơn đau do quá tải nhẹ có thể cải thiện khi nghỉ ngơi, giảm cường độ vận động và điều chỉnh kỹ thuật. Tuy nhiên, bạn nên đi khám cơ xương khớp nếu có một trong các dấu hiệu sau:
- Đau gối kéo dài trên 1–2 tuần, tái phát nhiều lần.
- Đau tăng khi lên hoặc xuống cầu thang, đứng lên ngồi xuống.
- Gối sưng, nóng, đỏ hoặc đau khi chạm vào.
- Có tiếng “rắc”, “bụp” sau chấn thương.
- Gối bị kẹt, khó duỗi thẳng hoặc khó gập hết.
- Cảm giác gối lỏng, hụt, không vững khi bước.
- Đau làm hạn chế đi lại, tập luyện hoặc sinh hoạt hằng ngày.
- Đau kèm sốt, rét run hoặc sưng đỏ nhanh.
Mayo Clinic (trong mục “Knee pain in adults – When to seek medical advice”) khuyến cáo cần đi khám khẩn khi đau gối kèm chấn thương nặng, biến dạng khớp, sưng đỏ đột ngột, không thể chịu lực, không thể gập gối hoặc đau kèm sốt rét run
V. Đừng tự xử lý đau gối dễ làm bệnh nặng hơn
Không nên tập squat sâu, chạy dốc, nhảy dây khi gối còn đau
Nhiều người bị đau gối khi lên cầu thang thường tự xoa bóp mạnh, đắp lá, uống thuốc giảm đau kéo dài hoặc cố tập squat/chạy bộ để “khớp khỏe hơn”. Những cách này có thể làm triệu chứng tạm lắng nhưng không giải quyết nguyên nhân, thậm chí khiến tổn thương nặng hơn nếu gối đang viêm, sưng hoặc có vấn đề ở sụn chêm/dây chằng.
Bạn nên tránh:
- Cố leo cầu thang nhiều để “rèn gối” khi đang đau.
- Tự dùng thuốc giảm đau, kháng viêm dài ngày khi chưa có chỉ định.
- Bẻ, vặn, nắn khớp gối mạnh.
- Tập squat sâu, chạy dốc, nhảy dây khi gối còn đau.
- Chườm nóng khi gối đang sưng nóng đỏ rõ.
- Chỉ dùng thực phẩm chức năng thay cho thăm khám.
Theo AAOS (trong bài “Meniscus Tears”), rách sụn chêm có thể gây đau, cứng, sưng, kẹt/khóa gối, cảm giác gối không vững và giảm tầm vận động. Vì vậy, nếu đau gối sau một cú xoay vặn hoặc chấn thương, người bệnh không nên tự tập nặng mà cần kiểm tra đúng nguyên nhân.
VI. Bác sĩ thường kiểm tra gì khi người bệnh đau gối?
BSCKII Phan Đình Long khám cơ xương khớp cho bệnh nhân đau khớp gối
Khi thăm khám, bác sĩ cơ xương khớp thường không chỉ hỏi “đau ở đâu” mà sẽ đánh giá toàn bộ cách vận động của khớp gối, cơ đùi, cơ hông, cổ chân và thói quen sinh hoạt. Theo Mayo Clinic (trong bài “Knee pain – Diagnosis and treatment”), bác sĩ có thể kiểm tra sưng, đau, điểm ấn đau, độ ấm, bầm tím, tầm vận động và độ vững của khớp gối.
Tùy trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định:
- Khám lâm sàng cơ xương khớp.
- Đánh giá dáng đi, trục chi dưới, độ vững khớp.
- Siêu âm phần mềm quanh gối nếu nghi viêm gân, tràn dịch.
- Chụp X-quang khi nghi thoái hóa, lệch trục, tổn thương xương.
- Chụp MRI nếu nghi tổn thương sụn chêm, dây chằng hoặc sụn khớp.
- Xét nghiệm máu nếu nghi bệnh khớp viêm, gout hoặc nhiễm trùng.
BSCKI Phan Đình Long khuyến nghị: với người bị đau gối khi lên cầu thang kéo dài, việc quan trọng không phải là uống thuốc giảm đau ngay, mà là xác định đau do cơ – gân, bánh chè – đùi, sụn chêm, thoái hóa hay viêm khớp. Mỗi nguyên nhân cần hướng xử trí khác nhau.
Nếu bạn có câu hỏi nào cần bác sĩ chuyên môn giải đáp vui lòng điền vào form dưới đây hoặc liên hệ hotline: 0333.177.268 để được tư vấn miễn phí!
VII. Làm gì để giảm đau gối khi lên cầu thang tại nhà?
Không ngồi xổm, quỳ lâu, ngồi gập gối quá lâu
Nếu đau nhẹ, không sưng nóng đỏ, không chấn thương mạnh và vẫn đi lại được, bạn có thể áp dụng một số cách an toàn trong thời gian ngắn:
- Giảm leo cầu thang liên tục trong vài ngày.
- Khi lên cầu thang, bước chậm, bám tay vịn, tránh bước 2 bậc cùng lúc.
- Mang giày êm, vừa chân, hạn chế dép mỏng hoặc giày cao gót.
- Chườm lạnh 10–15 phút nếu đau sau vận động hoặc có sưng nhẹ.
- Tập nhẹ các bài tăng sức cơ đùi – hông theo hướng dẫn chuyên môn.
- Kiểm soát cân nặng nếu thừa cân.
- Không ngồi xổm, quỳ lâu, ngồi gập gối quá lâu.
CDC (trong bài “About Physical Activity and Arthritis”) cho biết hoạt động thể chất phù hợp có thể giúp người bị viêm khớp giảm đau, cải thiện chức năng và chất lượng sống.
WHO cũng khuyến nghị người trưởng thành duy trì vận động thể lực đều đặn, với khoảng 150–300 phút hoạt động aerobic cường độ vừa mỗi tuần hoặc mức tương đương, tùy tình trạng sức khỏe. (Nguồn: WHO – Physical activity)
Tuy nhiên, nếu càng tập càng đau, gối sưng hơn hoặc đau tăng sau bài tập, cần dừng lại và đi khám.
VIII. Vì sao người trẻ cũng bị đau gối khi lên cầu thang?
Đau gối không còn là vấn đề riêng của người lớn tuổi. Người trẻ có thể bị đau gối do ngồi lâu, ít vận động khiến cơ đùi – cơ mông yếu; tập gym sai kỹ thuật; chạy bộ tăng cường độ quá nhanh; thừa cân; mang giày không phù hợp hoặc từng có chấn thương thể thao.
Hội chứng đau bánh chè – đùi là một ví dụ điển hình. Cleveland Clinic (trong bài “Patellofemoral Pain Syndrome”) mô tả tình trạng này thường gây đau khi tập luyện hoặc đi cầu thang, và việc điều trị thường tập trung vào tăng sức mạnh cơ, cải thiện linh hoạt và kiểm soát đau.
Vì vậy, nếu bạn mới 25–40 tuổi nhưng thường xuyên đau gối khi lên cầu thang, đừng vội nghĩ “mình còn trẻ nên không sao”. Đây có thể là tín hiệu cho thấy khớp gối đang chịu tải sai cách.
Khám đau khớp tại phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope Hà Nội
Tại True Hope, người bệnh được định hướng thăm khám theo triệu chứng, khai thác bệnh sử, đánh giá nguy cơ và tư vấn lộ trình phù hợp.
Nếu bạn đang lo lắng về tình trạng Đau gối khi lên cầu thang , hãy đặt lịch kiểm tra tại True Hope để được đánh giá chỉ số và tư vấn chế độ kiểm soát phù hợp.
Thông tin: Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268
