Chia sẻ từ BSCKII Nguyễn Quốc Tiến: Vì sao nên khám sức khỏe tổng quát định kỳ?

Chia sẻ từ BSCKII Nguyễn Quốc Tiến cho thấy khám sức khỏe tổng quát định kỳ không đơn thuần là thực hiện một danh sách xét nghiệm có sẵn. Giá trị quan trọng hơn của buổi khám nằm ở việc bác sĩ đánh giá toàn diện tiền sử, triệu chứng, lối sống và các yếu tố nguy cơ, từ đó lựa chọn hạng mục kiểm tra phù hợp cho từng người.

Nhiều bệnh mạn tính như tăng huyết áp, rối loạn đường huyết hoặc rối loạn lipid máu có thể tiến triển trong thời gian dài mà chưa gây triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, khám định kỳ cũng không có nghĩa là mọi người đều cần chụp chiếu hoặc xét nghiệm chuyên sâu giống nhau. Một chương trình kiểm tra hiệu quả cần được cá nhân hóa theo tuổi, giới, nghề nghiệp, tiền sử gia đình và tình trạng sức khỏe hiện tại.

Tham vấn Nội khoa – BSCKII Nguyễn Quốc Tiến: Mục tiêu của khám sức khỏe định kỳ là nhận diện nguy cơ và phát hiện vấn đề cần can thiệp, không phải thực hiện càng nhiều xét nghiệm càng tốt.

Ngoài ra hỗ trợ tham vấn chuyên môn: BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa; BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp.

I. Vì sao không nên chỉ đi khám khi cơ thể đã có triệu chứng?

Không ít người vẫn cho rằng chỉ cần đến cơ sở y tế khi xuất hiện đau, sốt, mệt mỏi hoặc rối loạn chức năng rõ rệt. Cách tiếp cận này có thể khiến một số yếu tố nguy cơ và bệnh lý âm thầm bị bỏ qua.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới trong tài liệu Noncommunicable diseases, tăng huyết áp, thừa cân – béo phì, tăng đường huyết và rối loạn lipid máu là những thay đổi chuyển hóa quan trọng có thể dẫn đến bệnh tim mạch và các bệnh không lây nhiễm khác. WHO cũng nhấn mạnh vai trò của phát hiện, sàng lọc và điều trị trong kiểm soát nhóm bệnh này. (Nguồn: Noncommunicable diseases – Bệnh không lây nhiễm)

Khám sức khỏe định kỳ có thể giúp bác sĩ:

• Ghi nhận những thay đổi của huyết áp, cân nặng và vòng eo.
• Đánh giá nguy cơ tim mạch, đái tháo đường và bệnh thận.
• Phát hiện các triệu chứng nhẹ mà người bệnh thường bỏ qua.
• Xem lại tiền sử gia đình và yếu tố nguy cơ nghề nghiệp.
• Kiểm tra lịch tiêm chủng và các chương trình sàng lọc phù hợp.
• Tư vấn điều chỉnh dinh dưỡng, vận động, giấc ngủ, thuốc lá và rượu bia.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ – CDC, cho biết các lần kiểm tra định kỳ tập trung vào chăm sóc dự phòng, bao gồm sàng lọc, tiêm chủng, giáo dục sức khỏe và tư vấn để người dân đưa ra quyết định phù hợp. (Nguồn: Are You Up to Date on Your Preventive Care?)

II. Năm lợi ích quan trọng của khám sức khỏe tổng quát định kỳ

1. Nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ

Một người chưa có triệu chứng vẫn có thể xuất hiện huyết áp cao, thừa cân, đường huyết tăng hoặc cholesterol bất thường. Những chỉ số này cần được đánh giá trong bối cảnh tổng thể thay vì xem xét riêng lẻ.

USPSTF khuyến nghị người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên được sàng lọc tăng huyết áp và xác nhận chẩn đoán bằng phép đo ngoài cơ sở y tế trước khi điều trị trong trường hợp phù hợp. (Nguồn:  Hypertension in Adults: Screening.)

2. Theo dõi sự thay đổi qua thời gian

Một kết quả xét nghiệm nằm trong giới hạn tham chiếu chưa chắc phản ánh đầy đủ nguy cơ của từng người. Bác sĩ còn cần so sánh với:

• Kết quả của những lần khám trước.
• Các thuốc đang sử dụng.
• Mức độ tăng hoặc giảm cân.
• Thay đổi về giấc ngủ và khả năng vận động.
• Tiền sử mắc bệnh của cha mẹ, anh chị em ruột.
• Những triệu chứng mới xuất hiện.

Việc lưu giữ hồ sơ sức khỏe giúp nhận diện xu hướng bất thường sớm hơn và hạn chế chỉ định lặp lại không cần thiết.

3. Lựa chọn chương trình sàng lọc phù hợp

Không phải loại ung thư nào cũng có xét nghiệm sàng lọc được khuyến cáo cho toàn bộ dân số. Sàng lọc cần dựa trên độ tuổi, giới, nguy cơ, tiền sử và bằng chứng về cân bằng lợi ích – tác hại.

CDC cho biết các xét nghiệm sàng lọc phù hợp có thể phát hiện sớm ung thư vú, cổ tử cung, đại trực tràng và phổi ở những nhóm đủ điều kiện.(Nguồn: Cancer Screening Tests.)

Ví dụ, USPSTF khuyến nghị sàng lọc ung thư đại trực tràng cho người trưởng thành từ 45 đến 75 tuổi. Với nhóm 76–85 tuổi, quyết định cần được cá nhân hóa theo sức khỏe tổng thể, tiền sử sàng lọc và mong muốn của người bệnh. (Nguồn: Colorectal Cancer: Screening.)

4. Phát hiện vấn đề cần khám chuyên khoa

Khám tổng quát không thay thế khám chuyên khoa. Tuy nhiên, đây có thể là bước đầu để bác sĩ xác định người bệnh cần được đánh giá sâu hơn ở lĩnh vực nào.

Một số tình huống thường cần chuyển khám chuyên khoa gồm:

• Tiểu khó, tiểu buốt, tiểu đêm nhiều hoặc tiểu ra máu.
• Đau bụng kéo dài, xuất hiện khối bất thường.
• Đau ngực, khó thở, hồi hộp hoặc ngất.
• Đau khớp, hạn chế vận động hoặc yếu cơ kéo dài.
• Sụt cân không chủ ý.
• Rối loạn tiêu hóa dai dẳng.
• Kết quả xét nghiệm gan, thận, đường huyết hoặc công thức máu bất thường.

5. Chủ động điều chỉnh lối sống

Kết quả khám không chỉ nhằm kết luận có bệnh hay không. Đây còn là cơ sở để xây dựng mục tiêu sức khỏe cụ thể như kiểm soát cân nặng, tăng vận động, giảm muối, bỏ thuốc lá hoặc cải thiện giấc ngủ.

Theo WHO, hút thuốc, thiếu vận động, chế độ ăn không lành mạnh và sử dụng rượu bia ở mức có hại là những yếu tố nguy cơ hành vi quan trọng của bệnh không lây nhiễm.

III. Khám sức khỏe tổng quát định kỳ thường gồm những gì?

Danh mục dưới đây mang tính tham khảo. Bác sĩ sẽ chỉ định dựa trên tình trạng thực tế của từng người.

Tham vấn Nội khoa – BSCKII Nguyễn Quốc Tiến: Bác sĩ cần bắt đầu từ câu hỏi “Người này có nguy cơ gì?” trước khi quyết định “Cần làm xét nghiệm nào?”.

IV. Góc tham vấn của các bác sĩ chuyên khoa

1. Đánh giá Nội khoa – BSCKII Nguyễn Quốc Tiến

Nội khoa thường giữ vai trò tổng hợp kết quả, đánh giá mối liên hệ giữa triệu chứng và các yếu tố nguy cơ. Người có tăng huyết áp, rối loạn đường huyết, mỡ máu bất thường, thừa cân hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch cần được xây dựng kế hoạch theo dõi riêng.

USPSTF hiện khuyến nghị sàng lọc tiền đái tháo đường và đái tháo đường type 2 cho người trưởng thành không mang thai, từ 35 đến 70 tuổi, có thừa cân hoặc béo phì. Đây là khuyến nghị áp dụng cho nhóm nguy cơ cụ thể, không đồng nghĩa mọi người đều cần xét nghiệm với cùng tần suất. (Nguồn: Prediabetes and Type 2 Diabetes: Screening.)

2. Đánh giá Ngoại khoa – BSCKII Lê Bá

Tham vấn Ngoại khoa – BSCKII Lê Bá: Người có triệu chứng bất thường không nên chờ đến kỳ khám tiếp theo mới kiểm tra.

Các dấu hiệu như tiểu máu, bí tiểu, đau bụng dữ dội, xuất hiện khối bất thường, đi ngoài ra máu hoặc vết thương lâu lành cần được đánh giá sớm. Với nam giới, xét nghiệm PSA không phải hạng mục bắt buộc trong mọi gói khám tổng quát.

USPSTF khuyến nghị nam giới từ 55–69 tuổi trao đổi với bác sĩ về lợi ích và nguy cơ trước khi quyết định sàng lọc ung thư tuyến tiền liệt bằng PSA. (Nguồn:  Screening for Prostate Cancer.)

3. Đánh giá cơ xương khớp – BSCKI Phan Đình Long

Tham vấn Cơ xương khớp – BSCKI Phan Đình Long: Đau kéo dài, hạn chế vận động hoặc yếu cơ không nên được xem là biểu hiện bình thường của tuổi tác.

Người làm việc văn phòng, lao động nặng, thường xuyên lái xe hoặc có tiền sử chấn thương nên thông báo đầy đủ tình trạng đau cổ, vai, lưng, gối và tê yếu chi. Bác sĩ có thể đánh giá tư thế, tầm vận động, sức cơ và chỉ định chẩn đoán hình ảnh khi thật sự cần thiết.

Không phải trường hợp đau xương khớp nào cũng cần chụp cộng hưởng từ. Khám lâm sàng vẫn là bước quan trọng để xác định vị trí tổn thương và lựa chọn phương tiện kiểm tra phù hợp.

V. Bao lâu nên khám sức khỏe tổng quát một lần?

Không có một khoảng thời gian duy nhất phù hợp với tất cả mọi người.

Chương trình NHS Health Check tại Anh mời người từ 40–74 tuổi, chưa có một số bệnh nền xác định, kiểm tra sức khỏe mỗi 5 năm. Đây là mô hình của một hệ thống y tế cụ thể, không phải tần suất bắt buộc cho mọi quốc gia hoặc mọi cá nhân. (Nguồn: NHS Health Check.)

Tại Việt Nam, Bộ Y tế cũng nhấn mạnh vai trò của khám định kỳ trong phát hiện sớm bệnh và kiểm soát các yếu tố nguy cơ, đặc biệt đối với bệnh không lây nhiễm. (Nguồn: Khám sức khỏe định kỳ miễn phí là nền tảng tiến tới miễn viện phí cơ bản.)

VI. Khám định kỳ không đồng nghĩa xét nghiệm càng nhiều càng tốt

Một lưu ý quan trọng trong Chia sẻ từ BSCKII Nguyễn Quốc Tiến là cần phân biệt giữa chăm sóc dự phòng có mục tiêu và gói xét nghiệm đại trà.

Tổng quan Cochrane về General health checks for reducing illness and mortality chưa ghi nhận rõ việc kiểm tra sức khỏe tổng quát đại trà ở người trưởng thành không có triệu chứng giúp giảm tử vong nói chung, tử vong do tim mạch hoặc ung thư. (Nguồn: General health checks for reducing illness and mortality)

Điều này không có nghĩa khám định kỳ là vô ích. Kết quả trên cho thấy chương trình khám cần:

• Tập trung vào yếu tố nguy cơ thực tế.
• Áp dụng các sàng lọc có bằng chứng.
• Giải thích trước lợi ích và nguy cơ.
• Hạn chế xét nghiệm không có chỉ định.
• Có kế hoạch xử lý sau khi phát hiện bất thường.

WHO cũng lưu ý sàng lọc có thể gây dương tính giả, chẩn đoán quá mức, lo lắng hoặc can thiệp không cần thiết nếu thực hiện sai đối tượng. (Nguồn: When is screening for cancer the right course of action?.)

VII. Cần chuẩn bị gì trước khi đi khám?

Để buổi khám thuận lợi và hạn chế phải thực hiện lại xét nghiệm, người đi khám nên:

• Mang theo kết quả khám, đơn thuốc và phim chụp cũ.
• Ghi lại tên, liều lượng các thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng.
• Chuẩn bị thông tin về bệnh của người thân trong gia đình.
• Ghi lại những triệu chứng gần đây và thời điểm xuất hiện.
• Hỏi trước cơ sở y tế có cần nhịn ăn hay không.
• Không tự ý ngừng thuốc huyết áp, tim mạch hoặc đái tháo đường.
• Hạn chế rượu bia và vận động cường độ cao trước ngày lấy máu.
• Thông báo tình trạng mang thai, dị ứng thuốc và bệnh nền.
• Mặc trang phục thuận tiện cho việc thăm khám.

VIII. Khi nào cần đi khám sớm thay vì chờ lịch định kỳ?

Người bệnh nên đến cơ sở y tế sớm khi xuất hiện:

• Đau ngực, khó thở hoặc vã mồ hôi bất thường.
• Méo miệng, yếu liệt, nói khó hoặc mất thăng bằng đột ngột.
• Ngất, lú lẫn hoặc co giật.
• Đau bụng dữ dội.
• Nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc ra máu.
• Tiểu ra máu hoặc bí tiểu.
• Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân.
• Sụt cân nhanh không chủ ý.
• Khối bất thường phát triển nhanh.
• Đau xương khớp kèm yếu hoặc tê chi tăng dần.

Khám sức khỏe định kỳ dành cho người chưa có tình trạng cấp cứu. Khi có dấu hiệu cảnh báo, cần ưu tiên khám và xử trí ngay.

Khám sức khỏe tổng quát định kỳ tại True Hope cùng các chuyên gia

Chia sẻ từ BSCKII Nguyễn Quốc Tiến nhấn mạnh một nguyên tắc quan trọng: khám sức khỏe tổng quát định kỳ cần được cá nhân hóa, có mục tiêu và gắn với kế hoạch theo dõi sau khám. Giá trị của buổi khám không nằm ở số lượng xét nghiệm mà nằm ở khả năng nhận diện đúng nguy cơ, lựa chọn đúng hạng mục và giải thích rõ ý nghĩa của kết quả.

Sự phối hợp giữa Nội khoa, Ngoại khoa và Cơ xương khớp giúp người bệnh được đánh giá toàn diện hơn khi xuất hiện triệu chứng liên quan. Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, người bệnh có thể được tham vấn bởi BSCKII Nguyễn Quốc Tiến, BSCKII Lê Bá và BSCKI Phan Đình Long theo từng vấn đề chuyên môn phù hợp.

Lưu ý: Nội dung chỉ có mục đích cung cấp thông tin, không thay thế việc khám, chẩn đoán hoặc điều trị trực tiếp.

Nếu bạn có câu hỏi nào cần bác sĩ chuyên môn giải đáp vui lòng điền vào form dưới đây hoặc liên hệ hotline: 0333.177.268  để được tư vấn miễn phí! 

Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, BSCKII Nguyễn Quốc Tiến chia sẻ rằng khám sức khỏe tổng quát định kỳ là một trong những cách chủ động theo dõi và bảo vệ sức khỏe, ngay cả khi cơ thể chưa xuất hiện triệu chứng bất thường. Thông qua thăm khám lâm sàng, xét nghiệm và các phương pháp chẩn đoán phù hợp, bác sĩ có thể đánh giá các chỉ số sức khỏe, phát hiện sớm một số yếu tố nguy cơ và định hướng tầm soát theo độ tuổi, giới tính, tiền sử bệnh. Sau mỗi lần khám, người bệnh được tư vấn về dinh dưỡng, vận động, lối sống và kế hoạch theo dõi phù hợp. Việc duy trì lịch khám định kỳ giúp mỗi người hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe và chủ động điều chỉnh từ sớm khi phát hiện bất thường. 

Nếu bạn muốn chủ động theo dõi sức khỏe và phát hiện sớm những bất thường ngay cả khi chưa có triệu chứng, hãy đặt lịch khám tại True Hope để được BSCKII Nguyễn Quốc Tiến và đội ngũ bác sĩ tư vấn danh mục kiểm tra, tầm soát phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe. 

Thông tin: Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268 để được tư vấn

Bài viết liên quan

Các bệnh về đường tiết niệu thường gặp: Dấu hiệu, nguyên nhân và khi nào cần đi khám?

Khi vợ là người nhận ra chồng đi tiểu lâu hơn bình thường: Có phải dấu hiệu phì đại tuyến tiền liệt?

Thuốc trị viêm tuyến tiền liệt: Các nhóm thuốc và lưu ý an toàn

Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope

Trên 10 năm thành lập

Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám

Cơ sở vật chất hiện đại

Chi phí khám hợp lý

Bảo mật thông tin khách hàng

Chăm sóc khách hàng chu đáo

Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268