07h00 - 17h00 từ Thứ 2 đến Chủ nhật
Kiểm soát gout từng là điều anh A cho rằng gần như không thể thực hiện khi công việc kinh doanh thường xuyên gắn với những bữa tiệc, lời mời nâng ly và lịch di chuyển liên tục. Anh lo rằng từ chối bia rượu sẽ khiến đối tác mất vui, còn ăn uống như bình thường lại có thể dẫn đến những đêm đau khớp dữ dội.
Tuy nhiên, sau khi hiểu rằng gout không chỉ được quản lý bằng việc “kiêng tuyệt đối” một vài món ăn, anh bắt đầu thay đổi cách tiếp khách, dùng thuốc đúng chỉ định và theo dõi acid uric định kỳ. Công việc không cần dừng lại, nhưng cách anh bảo vệ sức khỏe phải thay đổi.
Lưu ý về nhân vật: Anh A là nhân vật minh họa được xây dựng từ tình huống thường gặp ở người làm kinh doanh. Nội dung không thay thế hồ sơ bệnh án hoặc tư vấn trực tiếp cho một cá nhân cụ thể.
Tham vấn chuyên môn trước xuất bản:
- BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa: Đánh giá acid uric, chức năng gan thận, chuyển hóa và các bệnh lý đi kèm.
- BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp: Chẩn đoán gout, xử trí cơn viêm khớp và theo dõi tổn thương khớp.
- BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa: Đánh giá các biến chứng có thể cần can thiệp như hạt tophi lớn, tổn thương phần mềm hoặc sỏi đường tiết niệu.
I. Gout không đơn thuần là hậu quả của “ăn nhậu”
Gout là một dạng viêm khớp xảy ra khi urat tích tụ kéo dài, tạo thành các tinh thể hình kim trong hoặc xung quanh khớp. Tình trạng này có thể gây đau đột ngột, sưng, nóng và đỏ khớp, thường gặp ở ngón chân cái, cổ chân hoặc khớp gối.
Theo Viện Quốc gia về Viêm khớp, Cơ xương và Bệnh da Hoa Kỳ – NIAMS, acid uric tăng khi cơ thể sản xuất quá nhiều hoặc đào thải không đủ qua thận. Tuy nhiên, không phải người nào có acid uric cao cũng chắc chắn xuất hiện gout. (Nguồn: Viện Quốc gia về Viêm khớp, Cơ xương và Bệnh da Hoa Kỳ – NIAMS)
Các yếu tố có thể góp phần làm tăng nguy cơ hoặc khiến gout khó kiểm soát gồm:
- Thường xuyên uống bia, rượu.
- Ăn nhiều phủ tạng, thịt đỏ hoặc một số loại hải sản.
- Thừa cân, béo phì.
- Tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu.
- Bệnh thận mạn hoặc tiền sử sỏi tiết niệu.
- Yếu tố gia đình.
- Sử dụng một số thuốc như thuốc lợi tiểu hoặc aspirin liều thấp.
- Mất nước, bỏ bữa hoặc ăn một bữa quá lớn.
Bệnh viện Bạch Mai cũng lưu ý gout liên quan đến rối loạn chuyển hóa purin và sự lắng đọng tinh thể urat tại khớp, thận, mô mềm. Nếu không được điều trị đúng, người bệnh có thể gặp hạt tophi, tổn thương khớp hoặc biến chứng tiết niệu. (Nguồn: Bệnh viện Bạch Mai – Gút, đừng để “cơn đau trong đêm” trở thành nỗi ám ảnh suốt đời.)
>> Đọc thêm: Hạt Tophi: Khối u dưới da cảnh báo Gout đang bước sang giai đoạn nguy hiểm
II. Sai lầm khiến anh A khó kiểm soát gout
Trước đây, anh A chỉ uống thuốc giảm đau khi khớp sưng rồi dừng ngay khi hết đau. Anh cũng cho rằng chỉ cần tránh thịt chó, hải sản và phủ tạng là đủ.
Cách xử trí này có ba vấn đề:
- Hết đau không có nghĩa acid uric đã được kiểm soát.
- Thuốc điều trị cơn viêm cấp và thuốc hạ acid uric có mục tiêu khác nhau.
- Chế độ ăn hỗ trợ điều trị nhưng thường không thay thế được thuốc ở người có chỉ định.
Theo NIAMS, mục tiêu điều trị gồm giảm đau trong cơn cấp, phòng ngừa tái phát, hạn chế hạt tophi và bảo vệ khớp, tim, thận. Khi người bệnh có cơn tái phát thường xuyên hoặc hạt tophi, thay đổi lối sống đơn thuần thường không đủ; thuốc hạ urat giữ vai trò quan trọng.(Nguồn: NIAMS – Chẩn đoán và điều trị gout)
Tham vấn bởi BSCKI Phan Đình Long: Việc chẩn đoán không nên chỉ dựa vào một kết quả acid uric. Bác sĩ cần xem xét biểu hiện khớp, tiền sử cơn đau, thuốc đang dùng và bệnh lý đi kèm. Khi chẩn đoán chưa rõ, người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm dịch khớp, siêu âm hoặc phương tiện chẩn đoán hình ảnh phù hợp.
III. Mục tiêu kiểm soát không chỉ là “không đau”
Để kiểm soát gout lâu dài, bác sĩ thường theo dõi cả triệu chứng lâm sàng và nồng độ acid uric.
Hướng dẫn của American College of Rheumatology – ACR khuyến nghị chiến lược điều trị hướng đến mục tiêu acid uric huyết thanh dưới 6 mg/dL, tương đương khoảng 360 µmol/L, ở người được chỉ định điều trị hạ urat. Mục tiêu cụ thể cần được cá thể hóa theo tình trạng bệnh và bệnh lý đi kèm.(Nguồn: American College of Rheumatology – ACR)
| Nội dung theo dõi | Ý nghĩa |
| Số lần xuất hiện cơn gout | Đánh giá khả năng kiểm soát bệnh |
| Acid uric máu | Theo dõi hiệu quả điều trị hạ urat |
| Chức năng thận | Hỗ trợ lựa chọn và điều chỉnh thuốc |
| Chức năng gan | Đánh giá độ an toàn của một số thuốc |
| Huyết áp, đường huyết, mỡ máu | Phát hiện các rối loạn chuyển hóa đi kèm |
| Hạt tophi và vận động khớp | Đánh giá mức độ tổn thương mạn tính |
| Thuốc đang sử dụng | Tìm thuốc có thể ảnh hưởng acid uric |
Tham vấn bởi BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa
Người mắc gout thường đồng thời có tăng huyết áp, thừa cân, rối loạn lipid máu, đái tháo đường hoặc bệnh thận. Vì vậy, kế hoạch kiểm soát gout nên được xây dựng trong bức tranh sức khỏe tổng thể, thay vì chỉ tập trung vào một khớp đang đau.
Một số thuốc lợi tiểu và aspirin liều thấp có thể ảnh hưởng đến quá trình đào thải acid uric. Tuy nhiên, người bệnh tuyệt đối không tự ngừng thuốc tim mạch hoặc huyết áp. Bác sĩ cần cân nhắc lợi ích và nguy cơ trước khi điều chỉnh. (Nguồn: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 – Tăng acid uric máu do thuốc.)
IV. Anh A thay đổi cách tiếp khách như thế nào?
Anh A không ngừng gặp gỡ đối tác. Thay vào đó, anh chuẩn bị trước cho từng bữa tiệc và chủ động lựa chọn thực phẩm.
| Tình huống | Cách xử lý phù hợp hơn |
| Đối tác mời nâng ly | Chọn nước lọc, trà không đường hoặc đồ uống không chứa cồn và giải thích ngắn gọn rằng đang dùng thuốc |
| Tiệc nhiều món | Ưu tiên rau, cơm vừa đủ, trứng, sữa ít béo và khẩu phần đạm vừa phải |
| Có phủ tạng, thịt đỏ, hải sản | Không cần tranh luận trên bàn tiệc; chỉ lấy khẩu phần nhỏ hoặc chủ động chọn món khác |
| Cuộc gặp kéo dài | Mang nước, tránh để cơ thể mất nước và không bỏ thuốc |
| Phải di chuyển nhiều ngày | Chuẩn bị đủ thuốc, đơn thuốc và kết quả xét nghiệm gần nhất |
| Đang có cơn gout cấp | Hạn chế đi lại, không uống rượu bia và liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn |
Theo NHS, uống quá nhiều rượu, ăn một bữa rất lớn và mất nước đều có thể khởi phát cơn gout. Người bệnh cũng được khuyến cáo dùng thuốc hạ acid uric đều đặn theo đơn, kể cả khi không còn triệu chứng. (Nguồn: NHS – Gout.)
V. Có thể uống “một chút” để giữ quan hệ làm ăn không?
Không nên xem bất kỳ loại đồ uống có cồn nào là lựa chọn an toàn tuyệt đối cho người mắc gout. Mức độ ảnh hưởng còn tùy thuộc lượng uống, tần suất, chức năng gan thận, thuốc đang dùng và mức độ kiểm soát bệnh.
Bệnh viện Bạch Mai khuyến cáo người mắc gout hoặc tăng acid uric cần hạn chế nghiêm ngặt đồ uống có cồn vì rượu bia có thể làm tăng sản xuất, giảm đào thải urat và gây mất nước. (Nguồn: Bệnh viện Bạch Mai – Dinh dưỡng hỗ trợ điều trị bệnh gút.)
Tổ chức Y tế Thế giới cũng xác định rượu là chất độc, có tác động tâm thần và khả năng gây lệ thuộc, liên quan đến nhiều bệnh lý và gánh nặng sức khỏe. (Nguồn: WHO – Alcohol.)
Do đó, cách an toàn hơn khi tiếp khách là:
- Chủ động gọi đồ uống không cồn từ đầu.
- Không để người khác liên tục rót thêm.
- Dùng lý do đang điều trị và cần theo dõi xét nghiệm.
- Không uống bù sau khi đã từ chối ở đầu bữa.
- Tránh hoàn toàn rượu bia khi đang có cơn gout cấp.
VI. Ăn uống thế nào để hỗ trợ kiểm soát gout?
Người bệnh không nên nhịn đói, ép cân quá nhanh hoặc chỉ ăn rau. Một chế độ ăn cân đối, duy trì được lâu dài thường có lợi hơn chế độ kiêng khem cực đoan.
1. Nên ưu tiên
- Rau xanh và trái cây tươi với khẩu phần phù hợp.
- Ngũ cốc nguyên hạt.
- Sữa và chế phẩm sữa ít béo.
- Trứng, thịt gia cầm hoặc đạm thực vật với lượng hợp lý.
- Nước lọc, trừ khi bác sĩ yêu cầu hạn chế dịch.
- Giảm cân từ từ nếu đang thừa cân.
2. Nên hạn chế
- Bia, rượu và các đồ uống chứa cồn.
- Phủ tạng động vật.
- Khẩu phần lớn thịt đỏ.
- Cá cơm, cá mòi và một số hải sản giàu purin.
- Nước ngọt, đồ uống nhiều fructose.
- Tiệc quá nhiều món hoặc ăn quá no vào buổi tối.
Chế độ ăn DASH với nhiều rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và sữa ít béo có thể phù hợp với người mắc gout kèm tăng huyết áp. Tuy nhiên, thực đơn vẫn cần điều chỉnh theo cân nặng, đường huyết, chức năng thận và tình trạng tim mạch.
VII. Khi nào cần đánh giá ngoại khoa?
Phần lớn người bệnh được quản lý bằng nội khoa và cơ xương khớp. Tuy nhiên, một số biến chứng có thể cần bác sĩ ngoại khoa đánh giá.
Tham vấn bởi BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa
Người bệnh nên được khám chuyên khoa phù hợp khi có:
- Hạt tophi lớn gây hạn chế vận động.
- Tophi làm loét hoặc chèn ép mô xung quanh.
- Biến dạng khớp ảnh hưởng chức năng.
- Đau vùng hông lưng, tiểu máu hoặc nghi ngờ sỏi tiết niệu.
- Tắc nghẽn đường tiểu hoặc biến chứng cần can thiệp.
- Tổn thương khớp nặng cần đánh giá phương án ngoại khoa.
Việc can thiệp không thay thế điều trị hạ acid uric. Nếu nồng độ urat không được kiểm soát, tinh thể vẫn có thể tiếp tục tích tụ sau thủ thuật.
VIII. Dấu hiệu cần đi khám sớm
Người bệnh không nên tự mua thuốc giảm đau hoặc corticoid kéo dài khi xuất hiện:
- Cơn đau khớp đầu tiên, chưa được chẩn đoán.
- Khớp sưng nóng đỏ đột ngột.
- Cơn đau xuất hiện thường xuyên hơn.
- Thuốc đang sử dụng không còn hiệu quả.
- Xuất hiện hạt cứng quanh khớp.
- Đau hông lưng, tiểu buốt hoặc tiểu máu.
- Sốt cao, rét run, buồn nôn hoặc đau khớp tăng nhanh.
Sưng đau khớp kèm sốt có thể liên quan đến nhiễm khuẩn khớp, không nên mặc định là cơn gout thông thường. NHS khuyến cáo cần được hỗ trợ y tế khẩn cấp khi đau và sưng khớp đi kèm sốt cao, rét run hoặc tình trạng toàn thân xấu đi.
IX. Công việc không cần dừng lại, nhưng thói quen phải thay đổi
Điều quan trọng nhất anh A nhận ra là kiểm soát gout không đồng nghĩa với từ bỏ kinh doanh, cắt đứt quan hệ xã hội hay ăn uống khắc khổ. Người bệnh cần hiểu đúng mục tiêu điều trị, chủ động trong các buổi tiếp khách và duy trì theo dõi lâu dài.
Một kế hoạch phù hợp thường bao gồm:
- Dùng thuốc đúng đơn và đúng thời điểm.
- Không tự dừng thuốc khi hết đau.
- Theo dõi acid uric và chức năng gan thận.
- Hạn chế rượu bia, đồ uống có đường và bữa ăn quá lớn.
- Duy trì cân nặng hợp lý.
- Xử trí sớm khi có dấu hiệu cơn gout cấp.
- Khám liên chuyên khoa khi có bệnh chuyển hóa, tổn thương khớp hoặc biến chứng tiết niệu.
Kiểm soát gout không dựa vào một bữa ăn hoàn hảo hay một lần xét nghiệm đẹp. Đó là quá trình duy trì những lựa chọn phù hợp mỗi ngày, kể cả trên bàn tiệc và trong những giai đoạn công việc bận rộn nhất.
>>Đọc thêm: Bị gout vẫn có thể ăn hải sản và thịt đỏ? Hiểu đúng để không kiêng kham khổ
Lưu ý: Nội dung có mục đích cung cấp thông tin sức khỏe, không thay thế chẩn đoán, đơn thuốc hoặc kế hoạch điều trị trực tiếp của bác sĩ.
Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, người bệnh gout, đặc biệt là những người thường xuyên tiếp khách, gặp gỡ đối tác hoặc có lịch sinh hoạt khó duy trì ổn định, được bác sĩ thăm khám và tư vấn kế hoạch kiểm soát bệnh phù hợp với công việc và cuộc sống. Thay vì áp dụng một chế độ kiêng khem cứng nhắc, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng bệnh, chỉ số axit uric, tần suất các đợt gout cấp và các yếu tố nguy cơ để đưa ra hướng điều trị, dinh dưỡng và sinh hoạt phù hợp. Việc kiểm soát gout cần được thực hiện lâu dài và cá thể hóa, giúp người bệnh chủ động hơn trong các bữa ăn, công việc và những hoạt động giao tiếp cần thiết.
Nếu bạn thường xuyên tiếp khách, ăn uống thất thường và gặp khó khăn trong việc kiểm soát gout, hãy đặt lịch thăm khám tại True Hope để được bác sĩ đánh giá tình trạng bệnh, kiểm tra các chỉ số cần thiết và tư vấn chế độ ăn uống, sinh hoạt phù hợp.
Thông tin: Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268 để được tư vấn
Nguồn tham khảo
1. American College of Rheumatology (ACR) – Gout Clinical Practice Guidelines
Gout Clinical Practice Guidelines.
https://rheumatology.org/gout-guideline
2. National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases (NIAMS) – Gout: Overview, Symptoms and Causes
Gout: Overview, Symptoms and Causes.
https://www.niams.nih.gov/health-topics/gout
3. National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases (NIAMS) – Gout: Diagnosis, Treatment and Steps to Take
Gout: Diagnosis, Treatment and Steps to Take.
https://www.niams.nih.gov/health-topics/gout/diagnosis-treatment-and-steps-to-take
4. National Health Service (NHS) – Gout
Gout.
https://www.nhs.uk/conditions/gout/
5. World Health Organization (WHO) – Alcohol
Alcohol.
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/alcohol
6. Bệnh viện Bạch Mai – Gút, đừng để “cơn đau trong đêm” trở thành nỗi ám ảnh suốt đời
Gút, đừng để “cơn đau trong đêm” trở thành nỗi ám ảnh suốt đời.
https://bachmai.gov.vn/bai-viet/gut-dung-de-%E2%80%9Ccon-dau-trong-dem%E2%80%9D-tro-thanh-noi-am-anh-suot-doi?id=255f5507-75ea-4d4d-a432-bb4c65b78ed9
7. Bệnh viện Bạch Mai – Dinh dưỡng hỗ trợ điều trị bệnh gút
Dinh dưỡng hỗ trợ điều trị bệnh gút.
https://bachmai.gov.vn/bai-viet/dinh-duong-ho-tro-dieu-tri-benh-gut?id=3ec920ca-ff4d-45cb-bc6c-ac42ad14f69d
8. Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 – Tăng acid uric máu nguyên nhân do thuốc
Tăng acid uric máu nguyên nhân do thuốc.
https://benhvien108.vn/tang-acid-uric-mau-nguyen-nhan-do-thuoc.htm
Câu hỏi thường gặp
1. Không còn đau khớp có nghĩa là gout đã khỏi chưa?
Không. Người bệnh có thể không đau trong giai đoạn giữa hai cơn nhưng tinh thể urat vẫn tồn tại. Cần tiếp tục theo dõi và dùng thuốc theo chỉ định.
2. Mục tiêu acid uric của người bệnh gout là bao nhiêu?
Mục tiêu thường được sử dụng là dưới 6 mg/dL, tương đương khoảng 360 µmol/L. Người có hạt tophi hoặc bệnh nặng có thể cần mục tiêu thấp hơn theo đánh giá của bác sĩ.
3. Người mắc gout có được uống rượu vang không?
Không nên tự xem rượu vang là an toàn. Đồ uống có cồn có thể làm tăng nguy cơ bùng phát cơn gout. Mức sử dụng phải được trao đổi với bác sĩ, đặc biệt khi đang dùng thuốc.
4. Có cần ngừng thuốc hạ acid uric khi xảy ra cơn gout cấp không?
Không tự ý ngừng thuốc. Người bệnh nên dùng thuốc theo kế hoạch bác sĩ đã hướng dẫn và liên hệ cơ sở y tế nếu cần điều chỉnh.
5. Chỉ ăn kiêng có kiểm soát được gout không?
Ăn uống giúp giảm yếu tố nguy cơ nhưng thường không thay thế thuốc ở người có cơn tái phát, hạt tophi hoặc được chỉ định điều trị hạ urat.
6. Đang uống rượu có thể dùng thuốc giảm đau gout không?
Không nên tự phối hợp. Rượu có thể làm tăng nguy cơ tác dụng không mong muốn trên dạ dày, gan hoặc thận tùy loại thuốc.
7. Người bệnh gout nên uống bao nhiêu nước?
Nhu cầu phụ thuộc thời tiết, vận động, chức năng tim và thận. Người có suy tim hoặc suy thận cần hỏi bác sĩ trước khi tăng lượng nước.
8. Khám gout thường cần làm xét nghiệm gì?
Bác sĩ có thể chỉ định acid uric, công thức máu, chức năng gan thận, đường huyết, mỡ máu và xét nghiệm nước tiểu. Một số trường hợp cần dịch khớp, siêu âm hoặc chẩn đoán hình ảnh.
9. Khi nào đau khớp cần đi khám khẩn cấp?
Cần đi khám sớm khi đau tăng nhanh, sốt cao, rét run, buồn nôn, không ăn được hoặc khớp sưng nóng đỏ dữ dội vì có thể liên quan đến nhiễm khuẩn.
10. Người bệnh gout nên khám chuyên khoa nào?
Nội khoa hoặc cơ xương khớp thường là nơi đánh giá ban đầu. Ngoại khoa, tiết niệu hoặc chuyên khoa khác được phối hợp khi có hạt tophi lớn, tổn thương khớp hoặc biến chứng sỏi tiết niệu.
Bài viết liên quan
Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope
Trên 10 năm thành lập
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám
Cơ sở vật chất hiện đại
Chi phí khám hợp lý
Bảo mật thông tin khách hàng
Chăm sóc khách hàng chu đáo
Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268
