07h00 - 17h00 từ Thứ 2 đến Chủ nhật
Tham vấn chuyên môn:
- BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp: tham vấn nội dung liên quan đến đau lưng, đau thần kinh tọa, thoát vị đĩa đệm, phục hồi vận động..
- BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa Tiết niệu: tham vấn nội dung dấu hiệu bí tiểu, rối loạn tiểu tiện cần đánh giá phối hợp tiết niệu – cột sống.
I. Đau lưng lan xuống chân có phải là dấu hiệu thoát vị đĩa đệm?
Đau lưng lan xuống chân là tình trạng người bệnh đau vùng thắt lưng, sau đó cơn đau lan xuống mông, đùi, bắp chân, thậm chí tới bàn chân. Không ít người ban đầu nghĩ đây chỉ là đau cơ, mỏi lưng do ngồi lâu hoặc làm việc nặng. Tuy nhiên, nếu cơn đau đi theo đường dây thần kinh, kèm tê bì, châm chích, yếu chân hoặc đau tăng khi ho, hắt hơi, cúi người, người bệnh nên nghĩ đến khả năng đau thần kinh tọa do chèn ép rễ thần kinh, trong đó thoát vị đĩa đệm là một nguyên nhân thường gặp.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới trong bài “Low back pain”, đau thắt lưng là tình trạng đau ở vùng từ bờ dưới xương sườn đến nếp lằn mông, có thể ảnh hưởng đến vận động, công việc và chất lượng sống. Riêng khi đau lan xuống chân, bác sĩ cần đánh giá kỹ hơn vì cơn đau có thể liên quan đến rễ thần kinh, đĩa đệm, ống sống hoặc các bệnh lý khác.
II. Vì sao thoát vị đĩa đệm có thể gây đau lưng lan xuống chân?
Đĩa đệm nằm giữa các đốt sống, có vai trò như “miếng đệm giảm xóc” cho cột sống. Khi bao xơ đĩa đệm bị rách hoặc suy yếu, phần nhân nhầy có thể lồi hoặc thoát ra ngoài, chèn ép vào rễ thần kinh. Nếu vị trí chèn ép nằm ở cột sống thắt lưng, người bệnh có thể đau từ lưng lan xuống mông và chân.
Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 mô tả thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng là tình trạng nhân nhầy đĩa đệm thoát khỏi vị trí bình thường, chèn ép rễ thần kinh và gây đau thắt lưng lan theo rễ thần kinh xuống chân
BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp lưu ý: không phải mọi trường hợp đau lưng đều là thoát vị đĩa đệm. Tuy nhiên, đau lưng kèm đau lan xuống chân, tê bì hoặc yếu chân là nhóm triệu chứng cần được thăm khám bài bản, nhất là khi kéo dài nhiều ngày hoặc tái phát nhiều lần.
III. Dấu hiệu đau lưng lan xuống chân gợi ý thoát vị đĩa đệm
Người bệnh nên chú ý các biểu hiện sau:
- Đau vùng thắt lưng, sau đó lan xuống mông, mặt sau đùi, bắp chân.
- Cơn đau có thể như điện giật, bỏng rát, nhói sâu hoặc kéo căng.
- Đau tăng khi ngồi lâu, cúi người, bê vật nặng, ho, hắt hơi.
- Tê bì, châm chích, kiến bò ở chân hoặc bàn chân.
- Cảm giác chân yếu, đi không vững, khó nhón gót hoặc nhấc mũi chân.
- Đau một bên chân nhiều hơn hai bên.
- Nằm nghỉ có thể giảm nhưng vận động lại đau tăng.
Theo AAOS (trong bài “Herniated Disk in the Lower Back”), thoát vị đĩa đệm vùng thắt lưng có thể gây đau thần kinh tọa, tức cơn đau sắc, bắn từ mông xuống mặt sau một chân; ngoài ra còn có thể gây tê, yếu cơ
IV. Bảng phân biệt đau cơ thông thường và đau nghi do thoát vị đĩa đệm
| Tiêu chí | Đau cơ, căng cơ thông thường | Đau nghi do thoát vị đĩa đệm |
| Vị trí đau | Chủ yếu vùng lưng | Đau lưng lan xuống mông, đùi, chân |
| Tính chất đau | Âm ỉ, căng mỏi | Nhói, buốt, điện giật, bỏng rát |
| Tê bì chân | Ít gặp | Thường gặp nếu chèn ép thần kinh |
| Yếu chân | Hiếm | Có thể xuất hiện |
| Đau khi ho, hắt hơi | Ít rõ | Có thể tăng đau rõ |
| Thời gian hồi phục | Thường giảm sau nghỉ ngơi vài ngày | Có thể kéo dài, tái phát, tăng dần |
| Khi nào cần khám? | Đau không giảm sau nghỉ ngơi | Đau lan chân, tê yếu, rối loạn tiểu tiện |
Bệnh viện 108 cũng khuyến cáo, nếu đau lan xuống một chân thì có thể liên quan đến vấn đề từ đĩa đệm; nếu đau lan xuống hai chân thường xuyên, cần nghĩ đến khả năng hẹp ống sống và nên được đánh giá y tế
V. Khi nào đau lưng lan xuống chân cần kiểm tra thoát vị đĩa đệm?
Không phải cứ đau là cần chụp MRI ngay. Tuy nhiên, người bệnh nên đi khám sớm nếu có một trong các tình huống sau:
1. Đau kéo dài trên 1–2 tuần, không cải thiện
Nếu đã nghỉ ngơi, điều chỉnh tư thế, hạn chế bê nặng nhưng cơn đau lưng lan xuống chân vẫn không giảm, người bệnh nên khám chuyên khoa cơ xương khớp hoặc cột sống.
2. Đau tái phát nhiều lần
Cơn đau lặp đi lặp lại sau mỗi lần ngồi lâu, lái xe đường dài, bê vật nặng hoặc cúi xoay người có thể là dấu hiệu cột sống thắt lưng đang chịu áp lực kéo dài.
3. Có tê bì, châm chích, yếu chân
Đây là nhóm triệu chứng thần kinh. Nếu bỏ qua, người bệnh có thể bị hạn chế vận động, đi lại khó khăn hoặc ảnh hưởng chất lượng sống.
4. Đau tăng khi ho, hắt hơi, rặn
Khi ho, hắt hơi hoặc rặn, áp lực trong ống sống tăng lên. Nếu cơn đau lan chân rõ hơn, bác sĩ có thể nghi ngờ rễ thần kinh đang bị kích thích hoặc chèn ép.
5. Đau kèm rối loạn đại tiểu tiện
Đây là dấu hiệu cần đặc biệt thận trọng. Mayo Clinic cảnh báo thoát vị đĩa đệm hiếm khi có thể chèn ép chùm đuôi ngựa, gây rối loạn tiểu tiện, đại tiện, tê vùng yên ngựa và cần cấp cứu
VI. Dấu hiệu cần đi cấp cứu ngay, không chờ lịch khám
Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay nếu có các dấu hiệu sau:
- Bí tiểu đột ngột hoặc không kiểm soát được tiểu tiện.
- Mất kiểm soát đại tiện.
- Tê vùng sinh dục, hậu môn, mặt trong đùi.
- Yếu chân tăng nhanh, đi không vững.
- Đau lưng dữ dội sau chấn thương.
- Sốt, sụt cân không rõ nguyên nhân, đau tăng về đêm.
- Đau lan xuống cả hai chân kèm tê yếu.
Theo NHS trong nội dung về hội chứng chùm đuôi ngựa, các dấu hiệu như rối loạn tiểu tiện, tê vùng yên ngựa, yếu chân là tình huống cần được xử trí khẩn cấp. Đây là nhóm dấu hiệu không nên tự uống thuốc giảm đau hoặc chờ theo dõi tại nhà.
BSCKII Lê Bá nhấn mạnh: bí tiểu không chỉ gặp trong bệnh tuyến tiền liệt mà cũng có thể xuất hiện trong một số tình huống chèn ép thần kinh nặng. Vì vậy, nam giới có đau lưng lan xuống chân kèm bí tiểu, tiểu khó đột ngột hoặc tê vùng tầng sinh môn cần được đánh giá phối hợp, tránh bỏ sót nguyên nhân cột sống.
VII. Có cần chụp MRI khi đau lưng lan xuống chân không?
MRI cột sống thắt lưng là phương tiện quan trọng để đánh giá đĩa đệm, rễ thần kinh, ống sống và các cấu trúc phần mềm. Tuy nhiên, MRI không phải lúc nào cũng là bước đầu tiên.
Theo NICE (trong hướng dẫn “Low back pain and sciatica in over 16s”), hình ảnh học không nên được thực hiện thường quy trong bối cảnh không chuyên khoa nếu kết quả không làm thay đổi hướng xử trí cũng nêu rằng với đau thắt lưng cấp không có dấu hiệu cảnh báo, chẩn đoán hình ảnh ban đầu thường không cần thiết; hình ảnh học được cân nhắc khi triệu chứng kéo dài, tiến triển hoặc có dấu hiệu nguy hiểm.
Bác sĩ có thể chỉ định MRI nếu:
- Đau lưng lan xuống chân kéo dài, không đáp ứng điều trị bảo tồn.
- Có tê bì, yếu cơ, giảm phản xạ.
- Nghi ngờ chèn ép rễ thần kinh.
- Đau nặng, ảnh hưởng đi lại, sinh hoạt.
- Có dấu hiệu cấp cứu như bí tiểu, tê vùng yên ngựa.
- Cần lập kế hoạch can thiệp hoặc phẫu thuật.
IX. Người bệnh sẽ được kiểm tra gì khi đi khám?
Một buổi khám đau lưng lan chân thường bao gồm:
- Hỏi bệnh: thời gian đau, hướng lan, yếu tố làm tăng/giảm đau.
- Khám cột sống: tư thế, biên độ vận động, điểm đau.
- Khám thần kinh: cảm giác, sức cơ, phản xạ gân xương.
- Nghiệm pháp nâng chân thẳng nếu nghi đau thần kinh tọa.
- Đánh giá dáng đi, khả năng nhón gót, đi bằng gót.
- Chỉ định cận lâm sàng khi cần: X-quang, MRI, xét nghiệm nếu nghi viêm/nhiễm trùng/bệnh lý khác.
- Với nam giới có tiểu khó, tiểu đêm: có thể đánh giá thêm tuyến tiền liệt, nước tiểu, siêu âm tiết niệu.
BSCKI Phan Đình Long lưu ý: mục tiêu của thăm khám không chỉ là “tìm thoát vị”, mà quan trọng hơn là xác định cơn đau có chèn ép thần kinh hay không, mức độ ảnh hưởng vận động ra sao và người bệnh có dấu hiệu nguy hiểm cần xử trí sớm hay không.
X. Điều trị đau lưng lan xuống chân do thoát vị đĩa đệm như thế nào?
Tùy mức độ, bác sĩ có thể chỉ định:
1. Điều trị bảo tồn
- Nghỉ ngơi tương đối, tránh nằm bất động quá lâu.
- Dùng thuốc giảm đau, kháng viêm, giãn cơ theo chỉ định.
- Vật lý trị liệu, phục hồi chức năng.
- Hướng dẫn tư thế ngồi, đứng, bê vật nặng đúng.
- Bài tập tăng sức mạnh cơ lưng – cơ bụng.
- Kiểm soát cân nặng, tránh áp lực lên cột sống.
Theo NCBI (trong bài “Lumbar Disc Herniation”), nhiều trường hợp thoát vị đĩa đệm cấp có thể cải thiện trong vài tuần với điều trị không phẫu thuật, nhưng cần theo dõi sát nếu có triệu chứng thần kinh tiến triển
2. Can thiệp hoặc phẫu thuật
Không phải ai thoát vị đĩa đệm cũng cần mổ. Can thiệp thường chỉ được cân nhắc khi:
- Đau nặng kéo dài, điều trị bảo tồn không hiệu quả.
- Yếu cơ tiến triển.
- Chèn ép thần kinh nặng.
- Hội chứng chùm đuôi ngựa.
- Ảnh hưởng nghiêm trọng đến đi lại, sinh hoạt.
Bệnh viện Bạch Mai trong bài “Tổng quan về thoát vị đĩa đệm cột sống” cũng đề cập điều trị có thể bao gồm dùng thuốc, vật lý trị liệu ở giai đoạn phù hợp và phẫu thuật trong các trường hợp có chỉ định
>>Tham khảo gói khám cơ xương khớp tại khoa y học cổ truyền Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope
XI. Cần làm gì khi mới bị đau lưng lan xuống chân?
Trong giai đoạn đầu, người bệnh nên:
- Tránh bê vác nặng, cúi gập lưng đột ngột.
- Không tự bẻ, nắn, kéo giãn cột sống mạnh.
- Không tự mua thuốc giảm đau kéo dài.
- Tránh nằm bất động nhiều ngày nếu bác sĩ không chỉ định.
- Ghi lại thời điểm đau, hướng lan, mức độ tê bì.
- Đi khám nếu đau không giảm, đau tăng hoặc có dấu hiệu thần kinh.
Người bệnh không nên chủ quan với đau lưng lan xuống chân, đặc biệt khi cơn đau làm giảm khả năng đi lại, mất ngủ, phải nghỉ làm hoặc lệ thuộc thuốc giảm đau.
Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm cung cấp thông tin sức khỏe, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh có triệu chứng đau tăng, tê yếu chân, bí tiểu, rối loạn đại tiểu tiện hoặc tê vùng sinh dục – hậu môn cần đi khám/cấp cứu ngay.
Nếu bạn có câu hỏi nào cần bác sĩ chuyên môn giải đáp vui lòng điền vào form dưới đây hoặc liên hệ hotline: 0333.177.268 để được tư vấn miễn phí!
XII. Gợi ý thăm khám tại True Hope
Với người bệnh có đau lưng, đau lan xuống chân, tê bì hoặc kèm rối loạn tiểu tiện, True Hope định hướng thăm khám theo nguyên tắc:
- Khai thác kỹ triệu chứng đau lưng – đau lan chân.
- Đánh giá dấu hiệu thần kinh và nguy cơ thoát vị đĩa đệm.
- Phối hợp chuyên môn cơ xương khớp khi nghi nguyên nhân cột sống.
- Với nam giới có tiểu đêm, tiểu khó, tiểu yếu: tư vấn gói khám tuyến tiền liệt để phân biệt nguyên nhân tiết niệu.
- Bảo mật thông tin, thăm khám riêng tư, tư vấn theo từng trường hợp.
Việc khám sớm không có nghĩa là người bệnh chắc chắn phải can thiệp. Ngược lại, phát hiện đúng nguyên nhân từ đầu giúp lựa chọn hướng điều trị phù hợp, hạn chế đau kéo dài và giảm nguy cơ bỏ sót dấu hiệu nguy hiểm.
Nếu bạn đang lo lắng về tình trạng đau lưng lan xuống chân, hãy đặt lịch kiểm tra tại True Hope để được đánh giá chỉ số và tư vấn chế độ kiểm soát phù hợp.
Thông tin: Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268
AAOS – “Herniated Disk in the Lower Back”: https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/herniated-disk-in-the-lower-back/
Mayo Clinic – “Herniated disk - Symptoms and causes”: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/herniated-disk/symptoms-causes/syc-20354095
NICE – “Low back pain and sciatica in over 16s”: https://www.nice.org.uk/guidance/ng59
American College of Radiology – “Low Back Pain Appropriateness Criteria”: https://acsearch.acr.org/docs/69483/narrative/
NCBI Bookshelf – “Lumbar Disc Herniation”: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560878/
Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 – “Đau cột sống thắt lưng và những điều cần biết”: https://www.benhvien108.vn/dau-cot-song-that-lung-va-nhung-dieu-can-biet.htm
Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 – “Mổ thoát vị đĩa đệm thắt lưng: những câu hỏi thường gặp sau phẫu thuật”: https://benhvien108.vn/mo-thoat-vi-dia-dem-that-lung-nhung-cau-hoi-thuong-gap-sau-phau-thuat.htm
Bệnh viện Bạch Mai – “Tổng quan về thoát vị đĩa đệm cột sống”: https://chanthuongvacotsong.bachmai.gov.vn/tong-quan-ve-thoat-vi-dia-dem-cot-song/
Câu hỏi thường gặp
1. Đau lưng lan xuống chân có chắc là thoát vị đĩa đệm không?
Không chắc chắn. Tình trạng này có thể do thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa, hẹp ống sống, căng cơ, thoái hóa cột sống hoặc nguyên nhân khác. Cần khám để xác định.
2. Đau lan xuống một chân có nguy hiểm hơn đau tại lưng không?
Đau lan xuống một chân thường gợi ý có kích thích hoặc chèn ép rễ thần kinh hơn so với đau lưng đơn thuần. Nếu kèm tê bì, yếu chân, người bệnh nên đi khám sớm.
3. Khi nào cần chụp MRI?
MRI thường được cân nhắc khi đau kéo dài, có dấu hiệu tê yếu, nghi chèn ép thần kinh, điều trị không cải thiện hoặc có dấu hiệu cấp cứu như bí tiểu, tê vùng yên ngựa.
4. Đau lưng lan xuống chân có tự khỏi không?
Một số trường hợp nhẹ có thể cải thiện với nghỉ ngơi hợp lý, thuốc và phục hồi chức năng. Tuy nhiên, nếu đau tăng, tái phát hoặc có yếu chân, không nên tự theo dõi kéo dài.
5. Đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm có giống nhau không?
Không hoàn toàn giống. Đau thần kinh tọa là hội chứng đau theo đường dây thần kinh tọa; thoát vị đĩa đệm là một trong các nguyên nhân thường gặp gây đau thần kinh tọa.
6. Bị đau lưng lan chân có nên massage, bấm huyệt không?
Không nên tự massage, bẻ nắn mạnh khi chưa rõ nguyên nhân. Nếu có chèn ép thần kinh, thao tác sai có thể làm đau tăng. Nên hỏi bác sĩ trước khi thực hiện.
7. Đau lưng lan xuống chân có liên quan tuyến tiền liệt không?
Triệu chứng đau lan chân thường nghiêng về cột sống – thần kinh. Tuy nhiên, nam giới có tiểu đêm, tiểu khó, tiểu yếu đi kèm nên khám thêm tiết niệu – tuyến tiền liệt để phân biệt nguyên nhân.
8. Có phải thoát vị đĩa đệm là phải mổ không?
Không. Nhiều trường hợp được điều trị bảo tồn bằng thuốc, vật lý trị liệu, phục hồi chức năng và thay đổi lối sống. Phẫu thuật chỉ áp dụng khi có chỉ định rõ.
9. Đau lưng lan xuống chân nên nằm nghỉ hoàn toàn không?
Không nên nằm bất động kéo dài nếu không có chỉ định. Nghỉ ngơi tương đối, vận động nhẹ phù hợp và phục hồi chức năng đúng cách thường có lợi hơn.
10. Khi nào cần đi cấp cứu?
Cần đi cấp cứu nếu đau lưng lan xuống chân kèm bí tiểu, mất kiểm soát đại tiểu tiện, tê vùng sinh dục – hậu môn, yếu chân tăng nhanh, sốt, sụt cân hoặc đau dữ dội sau chấn thương.
Bài viết liên quan
Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope
Trên 10 năm thành lập
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám
Cơ sở vật chất hiện đại
Chi phí khám hợp lý
Bảo mật thông tin khách hàng
Chăm sóc khách hàng chu đáo
Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268
