07h00 - 17h00 từ Thứ 2 đến Chủ nhật
Tham vấn chuyên môn: BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa, Tiết niệu; BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa Tiết niệu; BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp, với nội dung liên quan đến đau mỏi, chuột rút, mất nước mùa nóng.
I. Uống ít nước mùa nóng và nỗi lo của nam giới bị phì đại tuyến tiền liệt
Uống ít nước mùa nóng là thói quen khá phổ biến ở nhiều nam giới, đặc biệt là người ngại đi tiểu nhiều, tài xế, nhân viên văn phòng, người lao động ngoài trời hoặc người đã có triệu chứng phì đại tuyến tiền liệt như: tiểu đêm, tiểu yếu, tiểu rắt. Nhiều người nghĩ rằng uống ít nước sẽ giúp giảm số lần đi tiểu. Tuy nhiên, với người có vấn đề tuyến tiền liệt, nhất là phì đại tuyến tiền liệt, cách làm này có thể khiến đường tiểu khó chịu hơn.
Theo NIDDK – National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, phì đại tuyến tiền liệt là tình trạng tuyến tiền liệt to lên, có thể chèn ép niệu đạo, khiến dòng tiểu yếu, tiểu khó, tiểu nhiều lần, tiểu đêm hoặc cảm giác tiểu không hết. NIDDK cũng cho biết khi tuyến tiền liệt chèn ép niệu đạo, bàng quang phải làm việc nhiều hơn để đẩy nước tiểu ra ngoài, lâu dần có thể làm triệu chứng tiết niệu nặng hơn. (Nguồn: “Enlarged Prostate (Benign Prostatic Hyperplasia)”)
Vậy uống ít nước mùa nóng có làm tuyến tiền liệt to nhanh hơn không? Câu trả lời là: không có bằng chứng cho thấy uống ít nước trực tiếp làm tuyến tiền liệt phì đại nhanh hơn, nhưng thiếu nước có thể làm nước tiểu cô đặc, tăng cảm giác nóng rát, khó chịu khi đi tiểu, tăng nguy cơ viêm đường tiết niệu và khiến các triệu chứng vốn có trở nên rõ rệt hơn.
II. Vì sao mùa nóng dễ làm triệu chứng tiết niệu khó chịu hơn?
Mùa nóng khiến cơ thể mất nước qua mồ hôi nhiều hơn. Nếu không bù đủ nước, lượng nước tiểu có thể giảm, màu nước tiểu sẫm hơn, mùi nặng hơn và nồng độ các chất hòa tan trong nước tiểu tăng lên. Mayo Clinic ghi nhận các dấu hiệu mất nước ở người lớn có thể gồm khát nhiều, tiểu ít hơn, nước tiểu sẫm màu, mệt mỏi, chóng mặt hoặc lú lẫn trong trường hợp nặng. (Nguồn: “Dehydration – Symptoms & causes” – Mayo Clinic)
Với nam giới bị phì đại tuyến tiền liệt, vấn đề không chỉ nằm ở lượng nước tiểu mà còn ở “đường thoát” của nước tiểu. Khi niệu đạo bị chèn ép, bàng quang đã phải co bóp mạnh hơn. Nếu nước tiểu cô đặc, bàng quang và niệu đạo dễ bị kích thích hơn, từ đó có thể làm người bệnh cảm thấy:
- Tiểu rắt nhiều hơn.
- Cảm giác nóng rát khi đi tiểu rõ hơn.
- Tiểu gấp, khó nhịn tiểu.
- Tiểu ít nhưng vẫn muốn đi nhiều lần.
- Mùi nước tiểu nặng, màu vàng sẫm.
- Mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt do mất nước.
CDC cũng khuyến cáo trong thời tiết nóng, uống nước giúp cơ thể duy trì đủ nước, kể cả khi không hoạt động mạnh. (Nguồn: “About Heat and Your Health” – CDC)
III. Uống ít nước có làm tiểu đêm giảm không?
Đây là hiểu lầm rất thường gặp. Một số người bị tiểu đêm do phì đại tuyến tiền liệt nên cố tình uống rất ít nước cả ngày. Kết quả là ban ngày cơ thể thiếu nước, nước tiểu cô đặc; đến tối lại khát và uống bù nhiều, khiến tiểu đêm vẫn không giảm.
Mayo Clinic khuyên người có phì đại tuyến tiền liệt nên hạn chế uống nhiều nước trong 1–2 giờ trước khi ngủ để giảm số lần thức dậy đi tiểu ban đêm, đồng thời hạn chế caffeine và rượu vì có thể kích thích bàng quang và làm triệu chứng nặng hơn. (Nguồn: “Benign prostatic hyperplasia – Diagnosis and treatment” – Mayo Clinic)
Điều quan trọng là không nên nhịn uống nước cả ngày, mà nên phân bổ nước hợp lý:
| Thói quen | Có nên không? | Giải thích |
| Uống rất ít nước cả ngày để đỡ đi tiểu | Không nên | Dễ làm nước tiểu cô đặc, cơ thể mất nước, đường tiểu khó chịu hơn |
| Uống đủ nước rải đều ban ngày | Nên | Giúp duy trì nước tiểu loãng hơn, hỗ trợ hoạt động tiết niệu |
| Uống quá nhiều nước sát giờ ngủ | Không nên | Có thể làm tiểu đêm nhiều hơn |
| Uống cà phê, bia rượu buổi tối | Nên hạn chế | Caffeine và rượu có thể kích thích bàng quang |
| Nhịn tiểu lâu khi đang mắc tiểu | Không nên | Có thể làm bàng quang căng, tăng khó chịu ở người có tắc nghẽn đường tiểu |
IV. Phì đại tuyến tiền liệt gây triệu chứng gì và khi nào cần đi khám?
Nam giới trên 40–50 tuổi nên đi khám nếu triệu chứng tiểu tiện kéo dài, ảnh hưởng giấc ngủ, công việc hoặc sinh hoạt. MedlinePlus khuyến cáo cần đi khám ngay nếu không thể đi tiểu, có sốt và rét run kèm tiểu đau, tiểu nhiều, tiểu gấp, có máu trong nước tiểu hoặc đau vùng bụng dưới/đường tiết niệu. (Nguồn: “Enlarged Prostate BPH” – MedlinePlus)
Nam giới nên chú ý nếu có các biểu hiện và cần đi khám khi:
- Tiểu đêm từ 2 lần trở lên kéo dài.
- Dòng tiểu yếu, phải đứng lâu mới tiểu được.
- Tiểu ngắt quãng, tiểu không thành dòng.
- Cảm giác tiểu chưa hết dù vừa đi xong.
- Tiểu rắt, tiểu gấp, khó nhịn.
- Đau tức vùng hạ vị, tầng sinh môn hoặc bẹn.
- Nước tiểu sẫm màu, có mùi nặng, đau buốt khi tiểu.
- Bí tiểu hoặc không thể đi tiểu.
BSCKII Lê Bá lưu ý: “Người bệnh không nên tự quy toàn bộ triệu chứng tiểu khó, tiểu đêm cho tuổi tác. Phì đại tuyến tiền liệt có thể lành tính, nhưng nếu để kéo dài, bàng quang và thận có thể chịu ảnh hưởng.”
V. Uống ít nước mùa nóng có thể làm nặng triệu chứng theo cơ chế nào?
Uống ít nước mùa nóng không làm tuyến tiền liệt “to ngay”, nhưng có thể khiến triệu chứng khó chịu hơn qua nhiều cơ chế gián tiếp.
1. Nước tiểu cô đặc gây kích thích bàng quang
Khi cơ thể thiếu nước, nước tiểu thường sẫm màu hơn. Mayo Clinic và MedlinePlus đều ghi nhận tiểu ít, nước tiểu sẫm màu là dấu hiệu có thể gặp khi mất nước. (Nguồn: “Dehydration” – MedlinePlus)
Ở người có phì đại tuyến tiền liệt, bàng quang vốn đã nhạy cảm hơn do phải co bóp nhiều. Nước tiểu cô đặc có thể làm cảm giác tiểu gấp, tiểu rắt, nóng rát tăng lên.
2. Dễ nhầm giữa thiếu nước và viêm đường tiết niệu
Nước tiểu sẫm màu, mùi nặng có thể do thiếu nước, nhưng nếu đi kèm tiểu buốt, sốt, ớn lạnh, đau lưng hoặc tiểu máu thì cần nghĩ đến nhiễm trùng đường tiết niệu. NIDDK cho biết uống nhiều chất lỏng, tốt nhất là nước, có thể giúp phòng ngừa nhiễm trùng bàng quang. (Nguồn: “Bladder Infection (Urinary Tract Infection—UTI) in Adults” – NIDDK)
3. Cơ thể mệt hơn, đau mỏi và chuột rút rõ hơn
Trong mùa nóng, người uống ít nước có thể mệt, chóng mặt, đau đầu, khô miệng, giảm tập trung. Với người lao động ngoài trời, mất nước còn có thể đi kèm chuột rút, đau mỏi cơ.
BSCKI Phan Đình Long cho biết: nhóm nam giới đứng lâu, đi lại nhiều hoặc làm việc ngoài trời dễ nhầm đau mỏi cơ do mất nước với đau lưng, đau hông do bệnh tiết niệu. Nếu đau vùng hông lưng kèm sốt, tiểu buốt, tiểu máu hoặc tiểu ít bất thường, người bệnh cần đi khám sớm.
Cục Phòng bệnh – Bộ Y tế Việt Nam cũng khuyến cáo cộng đồng chủ động chăm sóc sức khỏe mùa nắng nóng vì nguy cơ mất nước, say nóng, say nắng và các vấn đề sức khỏe do thời tiết cực đoan có thể gia tăng. (Nguồn: “Cục Phòng bệnh hướng dẫn chăm sóc sức khỏe mùa nắng nóng cho cộng đồng và người lao động”)
VI. Uống nước thế nào cho đúng nếu bị phì đại tuyến tiền liệt?
BSCKII Nguyễn Quốc Tiến khuyến nghị người có triệu chứng tuyến tiền liệt nên hiểu đúng: mục tiêu không phải là uống càng ít càng tốt, mà là uống đủ, uống đúng thời điểm và tránh đồ uống kích thích bàng quang.
Người bệnh có thể tham khảo nguyên tắc sau:
- Uống nước rải đều trong ngày, không dồn quá nhiều vào buổi tối.
- Tăng lượng nước khi ra mồ hôi nhiều, làm việc ngoài trời, vận động nhiều.
- Hạn chế uống nhiều nước trong 1–2 giờ trước khi ngủ nếu bị tiểu đêm.
- Giảm cà phê, trà đặc, nước tăng lực, rượu bia, đặc biệt vào chiều tối.
- Không nhịn tiểu quá lâu.
- Theo dõi màu nước tiểu: vàng nhạt thường là dấu hiệu cơ thể được bù nước tương đối tốt; vàng sẫm kéo dài có thể gợi ý uống chưa đủ nước hoặc có vấn đề khác.
- Nếu có bệnh tim, thận, gan hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu, cần hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp.
EAU – European Association of Urology cũng đưa ra lời khuyên về lối sống cho nam giới có triệu chứng đường tiểu dưới, trong đó có giảm lượng dịch vào những thời điểm gây bất tiện như ban đêm hoặc trước khi ra ngoài, thay vì cắt giảm nước cực đoan cả ngày. (Nguồn: “EAU Guidelines on Management of Non-neurogenic Male LUTS”)
Nếu bạn có câu hỏi nào cần bác sĩ chuyên môn giải đáp vui lòng điền vào form dưới đây hoặc liên hệ hotline: 0333.177.268 để được tư vấn miễn phí!
VII. Khám tuyến tiền liệt tại True Hope: Đánh giá đúng để xử lý đúng
Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, gói khám tuyến tiền liệt được xây dựng nhằm giúp nam giới đánh giá nguyên nhân tiểu khó, tiểu đêm, tiểu rắt, tiểu yếu và các rối loạn đường tiểu dưới. Tùy tình trạng từng người, bác sĩ có thể tư vấn các bước kiểm tra phù hợp như:
- Khai thác triệu chứng tiết niệu và tiền sử bệnh.
- Đánh giá mức độ tiểu đêm, tiểu khó, tiểu gấp.
- Siêu âm tuyến tiền liệt, bàng quang nếu cần.
- Kiểm tra nước tiểu để phát hiện dấu hiệu viêm/nhiễm trùng.
- Đánh giá tồn dư nước tiểu sau tiểu.
- Tư vấn hướng theo dõi, điều chỉnh sinh hoạt hoặc điều trị phù hợp.
Uống ít nước mùa nóng không trực tiếp làm tuyến tiền liệt phì đại nhanh hơn, nhưng có thể làm triệu chứng đường tiểu trở nên khó chịu hơn do nước tiểu cô đặc, bàng quang dễ bị kích thích và nguy cơ viêm đường tiết niệu tăng lên. Với nam giới đã có tiểu đêm, tiểu yếu, tiểu rắt, tiểu khó, cách đúng không phải là nhịn nước mà là uống đủ vào ban ngày, giảm uống sát giờ ngủ, hạn chế rượu bia – caffeine và đi khám tuyến tiền liệt khi triệu chứng kéo dài.
Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin sức khỏe, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị trực tiếp từ bác sĩ.
Đọc thêm:
>> BSCKII – Bác sĩ Lê Bá điều trị thành công cho nữ bệnh nhân bị són tiểu dai dẳng 8 năm
>> Tiết niệu True Hope: Chẩn đoán và điều trị các bệnh lý đường tiết niệu nam và nữ
Nếu bạn đang lo lắng về tình trạng bệnh, hãy đặt lịch kiểm tra tại True Hope để được đánh giá chỉ số và tư vấn chế độ kiểm soát phù hợp.
Thông tin: Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268 để được tư vấn
NHS – “Enlarged prostate”: https://www.nhs.uk/conditions/enlarged-prostate/
Mayo Clinic – “Benign prostatic hyperplasia – Diagnosis and treatment”: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/benign-prostatic-hyperplasia/diagnosis-treatment/drc-20370093
Mayo Clinic – “Dehydration – Symptoms & causes”: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dehydration/symptoms-causes/syc-20354086
CDC – “About Heat and Your Health”: https://www.cdc.gov/heat-health/about/index.html
NIDDK – “Bladder Infection (Urinary Tract Infection—UTI) in Adults”: https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/bladder-infection-uti-in-adults
MedlinePlus – “Enlarged Prostate BPH”: https://medlineplus.gov/enlargedprostatebph.html
EAU – “Management of Non-neurogenic Male LUTS”: https://uroweb.org/guidelines/management-of-non-neurogenic-male-luts/chapter/disease-management
Cục Phòng bệnh – Bộ Y tế Việt Nam – “Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe mùa nắng nóng”: https://vadp.gov.vn/detail/cuc-phong-benh-huong-dan-cham-soc-suc-khoe-mua-nang-nong-cho-cong-dong-va-nguoi-lao-dong
Câu hỏi thường gặp
1. Uống ít nước mùa nóng có làm phì đại tuyến tiền liệt to hơn không?
Hiện chưa có bằng chứng cho thấy uống ít nước trực tiếp làm tuyến tiền liệt to nhanh hơn. Tuy nhiên, uống ít nước mùa nóng có thể làm nước tiểu cô đặc, tăng khó chịu khi đi tiểu và khiến triệu chứng có vẻ nặng hơn.
2. Bị tiểu đêm có nên uống ít nước cả ngày không?
Không nên. Người bệnh nên uống đủ nước ban ngày và giảm uống nhiều nước sát giờ ngủ. BSCKII Nguyễn Quốc Tiến khuyên hạn chế uống trong 1–2 giờ trước khi đi ngủ để giảm tiểu đêm, không phải nhịn nước cả ngày.
3. Nước tiểu vàng sẫm có phải do phì đại tuyến tiền liệt không?
Không hẳn. Nước tiểu vàng sẫm thường liên quan đến thiếu nước, nhưng cũng có thể do thuốc, thực phẩm hoặc bệnh lý khác. Nếu kèm tiểu buốt, sốt, tiểu máu, đau lưng, nên đi khám.
4. Người phì đại tuyến tiền liệt nên tránh đồ uống nào?
Nên hạn chế rượu bia, cà phê, trà đặc, nước tăng lực và đồ uống chứa nhiều cafein, nhất là buổi chiều tối, vì có thể làm bàng quang bị kích thích.
5. Uống nhiều nước có làm tiểu rắt hơn không?
Nếu uống quá nhiều trong thời gian ngắn, bạn có thể đi tiểu nhiều hơn. Nhưng uống thiếu nước lại làm nước tiểu cô đặc, dễ gây kích thích. Cách phù hợp là uống vừa đủ và chia đều trong ngày.
6. Mùa nóng làm tiểu buốt hơn có nguy hiểm không?
Tiểu buốt có thể do nước tiểu cô đặc, nhưng cũng có thể là dấu hiệu viêm đường tiết niệu, sỏi tiết niệu hoặc bệnh lý khác. Nếu tiểu buốt kéo dài, kèm sốt hoặc tiểu máu, cần khám sớm.
7. Phì đại tuyến tiền liệt có thể gây biến chứng gì?
Phì đại tuyến tiền liệt có thể gây bí tiểu, tiểu máu, nhiễm trùng đường tiểu, bệnh thận hoặc sỏi bàng quang nếu ảnh hưởng đến khả năng làm rỗng bàng quang.
8. Khi nào tiểu đêm cần đi khám?
Nếu tiểu đêm từ 2 lần trở lên kéo dài, gây mất ngủ, mệt mỏi, kèm tiểu yếu, tiểu khó, tiểu không hết hoặc đau tức hạ vị, nên đi khám tuyến tiền liệt.
9. Có nên tự mua thuốc tuyến tiền liệt uống không?
Không nên tự dùng thuốc khi chưa khám. Tiểu khó, tiểu đêm có thể do phì đại tuyến tiền liệt, viêm tuyến tiền liệt, nhiễm trùng đường tiểu, sỏi hoặc bệnh lý bàng quang. Điều trị sai có thể làm chậm phát hiện nguyên nhân thật.
10. Khám tuyến tiền liệt có đau không?
Thông thường, thăm khám tuyến tiền liệt và siêu âm, xét nghiệm nước tiểu là các bước đánh giá cơ bản, ít gây khó chịu. Tùy triệu chứng, bác sĩ sẽ tư vấn thêm phương pháp kiểm tra phù hợp.
Bài viết liên quan
Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope
Trên 10 năm thành lập
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám
Cơ sở vật chất hiện đại
Chi phí khám hợp lý
Bảo mật thông tin khách hàng
Chăm sóc khách hàng chu đáo
Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268
