07h00 - 17h00 từ Thứ 2 đến Chủ nhật
Tham vấn chuyên môn
- BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa, Tiết niệu: nội dung về triệu chứng đường tiểu, PSA, khám tuyến tiền liệt.
- BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa, Tiết niệu: nội dung về chẩn đoán phân biệt, chỉ định sinh thiết, hướng chuyển chuyên khoa khi nghi ngờ ác tính.
- BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp: nội dung về đau xương, đau lưng, đau vùng chậu kéo dài cần loại trừ tổn thương xương hoặc di căn xương.
Ung thư tuyến tiền liệt là một trong những bệnh ung thư thường gặp ở nam giới, đặc biệt sau tuổi 50. Điều đáng lo là bệnh có thể tiến triển âm thầm, giai đoạn sớm ít triệu chứng rõ ràng, dễ bị nhầm với phì đại tuyến tiền liệt lành tính, viêm tuyến tiền liệt hoặc rối loạn tiểu tiện do tuổi tác. Chính vì vậy, việc khám tuyến tiền liệt và tầm soát đúng thời điểm có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm bất thường.
Theo Global Cancer Observatory – IARC/WHO, ung thư tuyến tiền liệt đứng thứ 4 về số ca mắc mới trong các loại ung thư trên toàn cầu, với khoảng 1.467.854 ca mắc mới và 397.430 ca tử vong năm 2022.
Bài viết dưới đây giúp nam giới hiểu đúng về ung thư tuyến tiền liệt, nhận biết dấu hiệu nghi ngờ, nhóm nguy cơ cao và các phương pháp tầm soát hiện đại như xét nghiệm PSA, thăm trực tràng, siêu âm, MRI và sinh thiết khi cần.
I. Ung thư tuyến tiền liệt là gì?
Tuyến tiền liệt là tuyến nhỏ nằm dưới bàng quang, bao quanh đoạn đầu niệu đạo nam giới. Tuyến này tham gia sản xuất một phần dịch trong tinh dịch. Ung thư tuyến tiền liệt xảy ra khi các tế bào trong tuyến tiền liệt phát triển bất thường, mất kiểm soát và hình thành khối u ác tính.
Theo Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, bệnh thường phát triển chậm và có thể không biểu hiện rõ ở giai đoạn đầu. Không phải mọi bất thường tuyến tiền liệt đều là ung thư. Nam giới cũng có thể gặp:
| Tình trạng | Đặc điểm thường gặp | Có phải ung thư không? |
| Viêm tuyến tiền liệt | Tiểu buốt, đau tầng sinh môn, đau khi xuất tinh, có thể sốt | Không phải ung thư |
| Phì đại tuyến tiền liệt lành tính | Tiểu khó, tiểu yếu, tiểu đêm, tiểu không hết | Không phải ung thư |
| Ung thư tuyến tiền liệt | Giai đoạn sớm có thể không triệu chứng; giai đoạn muộn có thể đau xương, tiểu máu, sụt cân | Là bệnh ác tính |
BSCKII Nguyễn Quốc Tiến khuyến nghị: nam giới không nên tự kết luận “tiểu đêm là do tuổi già” hoặc “PSA cao là ung thư”. Cần đánh giá đồng thời triệu chứng, tuổi, tiền sử gia đình, thăm khám tuyến tiền liệt và xét nghiệm phù hợp.
II. Vì sao ung thư tuyến tiền liệt thường bị phát hiện muộn?
Một lý do lớn là ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn sớm thường không gây triệu chứng rõ. Nhiều người chỉ đi khám khi tiểu khó kéo dài, bí tiểu, đau vùng chậu hoặc đau xương. Trong khi đó, các triệu chứng đường tiểu lại rất giống phì đại tuyến tiền liệt lành tính.
Theo CDC – Centers for Disease Control and Prevention, nhiều ung thư tuyến tiền liệt phát triển chậm và không gây vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, nhưng nam giới vẫn nên trao đổi với bác sĩ về lợi ích và nguy cơ của tầm soát trước khi làm xét nghiệm.
Điều này có nghĩa là tầm soát không nên làm theo kiểu “ai cũng xét nghiệm ồ ạt”, mà cần cá nhân hóa theo độ tuổi, triệu chứng, nguy cơ gia đình và tình trạng sức khỏe tổng thể.
III. Triệu chứng sớm của ung thư tuyến tiền liệt nam giới không nên bỏ qua
Ở giai đoạn đầu, ung thư tuyến tiền liệt có thể không gây dấu hiệu đặc hiệu. Khi khối u lớn dần hoặc ảnh hưởng đến niệu đạo, bàng quang, người bệnh có thể gặp các triệu chứng sau:
- Tiểu đêm nhiều lần, đặc biệt tăng dần theo thời gian.
- Tiểu khó, phải rặn khi đi tiểu.
- Dòng tiểu yếu, ngắt quãng.
- Cảm giác tiểu không hết.
- Tiểu gấp, khó nhịn tiểu.
- Tiểu buốt, tiểu rát kéo dài.
- Có máu trong nước tiểu hoặc tinh dịch.
- Đau vùng hạ vị, bẹn, tầng sinh môn.
- Rối loạn cương hoặc đau khi xuất tinh.
- Đau lưng, đau hông, đau xương chậu kéo dài.
Theo NHS – National Health Service, xét nghiệm PSA có thể được cân nhắc khi nam giới có các triệu chứng nghi ngờ như đi tiểu nhiều hơn bình thường, tiểu gấp, thức dậy ban đêm để đi tiểu, có máu trong nước tiểu hoặc vấn đề cương dương.
BSCKI Phan Đình Long lưu ý: đau lưng, đau xương chậu, đau hông ở nam giới lớn tuổi không phải lúc nào cũng là thoái hóa cột sống. Nếu đau kéo dài, đau sâu, đau tăng về đêm, kèm sụt cân, mệt mỏi hoặc rối loạn tiểu tiện, cần thăm khám để loại trừ bệnh lý tuyến tiền liệt và các nguyên nhân nghiêm trọng khác.
IV. Khi nào cần đi khám tuyến tiền liệt sớm?
Nam giới nên chủ động khám tuyến tiền liệt nếu có một trong các dấu hiệu sau:
| Dấu hiệu | Vì sao cần chú ý? |
| Tiểu đêm tăng dần | Có thể liên quan phì đại, viêm hoặc ung thư tuyến tiền liệt |
| Tiểu yếu, tiểu khó | Cần đánh giá tình trạng chèn ép niệu đạo |
| Tiểu máu, tinh dịch có máu | Không nên trì hoãn vì có thể liên quan bệnh lý tiết niệu nghiêm trọng |
| Đau vùng chậu, đau tầng sinh môn | Cần phân biệt viêm tuyến tiền liệt, bệnh tiết niệu và tổn thương khác |
| Đau xương kéo dài | Cần loại trừ tổn thương xương, đặc biệt ở nam giới lớn tuổi |
| PSA tăng bất thường | Cần bác sĩ đọc kết quả, không tự kết luận ung thư |
Theo Bệnh viện 108, nhóm nên tầm soát gồm nam giới trên 50 tuổi, người có tiền sử gia đình mắc ung thư tuyến tiền liệt, người có bệnh liên quan hệ niệu đạo, rối loạn tiểu tiện, rối loạn cương, máu trong tinh dịch hoặc táo bón kéo dài.
V. Yếu tố nguy cơ của ung thư tuyến tiền liệt
Không thể khẳng định một người chắc chắn mắc bệnh chỉ dựa vào yếu tố nguy cơ. Tuy nhiên, nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt có thể tăng ở một số nhóm nam giới.
Các yếu tố nguy cơ thường gặp
- Tuổi tác: nguy cơ tăng rõ sau 50 tuổi.
- Tiền sử gia đình: cha, anh em trai từng mắc ung thư tuyến tiền liệt.
- Yếu tố di truyền: một số biến thể gen như BRCA2 có thể làm tăng nguy cơ.
- Chủng tộc: một số nhóm dân số có nguy cơ cao hơn, theo các dữ liệu quốc tế.
- Thừa cân, béo phì: có thể liên quan tiên lượng và nguy cơ bệnh tiến triển.
- Lối sống ít vận động: ảnh hưởng sức khỏe chuyển hóa, tim mạch, tiết niệu.
- Chế độ ăn mất cân bằng: nhiều thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn, ít rau xanh.
Theo NCI – National Cancer Institute, nhóm nguy cơ cao gồm nam giới có biến thể di truyền BRCA2, BRCA1 ở mức độ thấp hơn, nam giới có cha hoặc anh em trai mắc ung thư tuyến tiền liệt; một số tổ chức khuyến nghị nhóm nguy cơ cao trao đổi với bác sĩ về PSA từ tuổi 40–45.
VI. Xét nghiệm PSA có chẩn đoán chắc chắn ung thư tuyến tiền liệt không?
Câu trả lời là không. PSA là xét nghiệm máu đo nồng độ kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt. PSA có thể tăng trong ung thư tuyến tiền liệt, nhưng cũng có thể tăng do phì đại tuyến tiền liệt lành tính, viêm tuyến tiền liệt, nhiễm trùng tiết niệu, xuất tinh gần thời điểm xét nghiệm, đạp xe hoặc một số thủ thuật tiết niệu.
Theo NCI, PSA được tạo ra bởi cả tế bào tuyến tiền liệt bình thường và tế bào ác tính; phì đại tuyến tiền liệt lành tính và viêm tuyến tiền liệt cũng có thể làm PSA tăng.
Theo Bệnh viện 108, không có một điểm giới hạn PSA nào khẳng định chắc chắn một người đàn ông có hoặc không có ung thư tuyến tiền liệt; PSA càng tăng thì khả năng mắc bệnh càng cao, nhưng vẫn cần đánh giá thêm.
Một số lưu ý trước khi xét nghiệm PSA: Theo NHS, trong 48 giờ trước khi xét nghiệm PSA, người bệnh nên tránh xuất tinh, đạp xe, vận động gắng sức hoặc các hoạt động có thể làm PSA tăng tạm thời; nếu có nhiễm trùng tiết niệu, cần chờ 4–6 tuần sau khi khỏi nhiễm trùng mới xét nghiệm.
VII. Các phương pháp tầm soát ung thư tuyến tiền liệt hiện đại
Tầm soát ung thư tuyến tiền liệt hiện nay thường không dựa vào một xét nghiệm đơn lẻ. Bác sĩ sẽ kết hợp hỏi bệnh, khám lâm sàng, PSA, thăm trực tràng, siêu âm, MRI và sinh thiết khi có chỉ định.
| Phương pháp | Vai trò | Lưu ý |
| Khai thác triệu chứng | Đánh giá tiểu đêm, tiểu khó, tiểu máu, đau vùng chậu | Không đủ để chẩn đoán ung thư |
| Xét nghiệm PSA | Sàng lọc, theo dõi nguy cơ, theo dõi sau điều trị | PSA cao không đồng nghĩa chắc chắn ung thư |
| PSA tự do/toàn phần | Hỗ trợ đánh giá nguy cơ khi PSA ở vùng nghi ngờ | Cần bác sĩ diễn giải |
| Thăm trực tràng | Bác sĩ đánh giá mật độ, bề mặt, bất thường tuyến tiền liệt | Có thể gây ngại nhưng thực hiện nhanh |
| Siêu âm tuyến tiền liệt | Đánh giá kích thước, tồn lưu nước tiểu, bất thường liên quan | Không thay thế sinh thiết |
| MRI tuyến tiền liệt | Đánh giá vùng nghi ngờ, hỗ trợ định hướng sinh thiết | Không dùng như xét nghiệm sàng lọc ban đầu đại trà |
| Sinh thiết tuyến tiền liệt | Lấy mẫu mô để xác định bản chất tổn thương | Thường chỉ làm khi có chỉ định |
Theo EAU – European Association of Urology, MRI không được dùng như công cụ sàng lọc ban đầu cho mọi người; tuy nhiên, ở nam giới nghi ngờ ung thư tuyến tiền liệt khu trú, MRI được khuyến nghị thực hiện trước sinh thiết, và khi MRI có tổn thương nghi ngờ có thể sinh thiết đích dưới hướng dẫn MRI/siêu âm.
Theo Bộ Y tế Việt Nam – Quyết định 3130/QĐ-BYT, chỉ định sinh thiết tuyến tiền liệt dựa trên nồng độ PSA và/hoặc nghi ngờ khi thăm trực tràng; người bệnh chỉ có PSA cao lần đầu không nên sinh thiết ngay lập tức mà cần xét nghiệm lại PSA sau một tháng trong điều kiện tiêu chuẩn.
BSCKII Lê Bá nhấn mạnh: sinh thiết tuyến tiền liệt không phải bước đầu tiên cho mọi trường hợp. Bác sĩ cần cân nhắc PSA, thăm trực tràng, hình ảnh học, tuổi, bệnh nền và nguy cơ chẩn đoán quá mức trước khi chỉ định.
Nếu bạn có câu hỏi nào cần bác sĩ chuyên môn giải đáp vui lòng điền vào form dưới đây hoặc liên hệ hotline: 0333.177.268 để được tư vấn miễn phí!
VIII. Gói khám tuyến tiền liệt tại True Hope phù hợp với ai?
Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, gói khám tuyến tiền liệt được định hướng cho nam giới có rối loạn tiểu tiện, nghi ngờ viêm/phì đại tuyến tiền liệt hoặc cần đánh giá nguy cơ bất thường tuyến tiền liệt ban đầu.
Gói khám có thể phù hợp với:
- Nam giới trên 45–50 tuổi muốn kiểm tra sức khỏe tuyến tiền liệt.
- Người tiểu đêm, tiểu yếu, tiểu khó, tiểu không hết.
- Người có tiền sử gia đình mắc ung thư tuyến tiền liệt.
- Người từng viêm tuyến tiền liệt, phì đại tuyến tiền liệt.
- Người có PSA bất thường cần bác sĩ đọc kết quả và tư vấn bước tiếp theo.
- Người đau vùng chậu, đau thắt lưng, đau xương kèm rối loạn tiểu tiện.
Quy trình khám tuyến tiền liệt gợi ý tại True Hope
| Bước | Nội dung |
| Bước 1 | Hỏi bệnh, khai thác triệu chứng tiểu tiện, sinh lý, đau vùng chậu |
| Bước 2 | Khám chuyên khoa Tiết niệu/Nam khoa |
| Bước 3 | Chỉ định xét nghiệm phù hợp như PSA, nước tiểu, chức năng thận nếu cần |
| Bước 4 | Siêu âm tuyến tiền liệt, bàng quang, đánh giá tồn lưu nước tiểu nếu phù hợp |
| Bước 5 | Tư vấn kết quả, phân biệt viêm, phì đại lành tính và dấu hiệu nghi ngờ ác tính |
| Bước 6 | Nếu nghi ngờ ung thư, tư vấn chuyển tuyến/chuyên khoa sâu để MRI, sinh thiết hoặc điều trị ung bướu |
Lưu ý: True Hope không khuyến khích người bệnh tự mua thuốc, tự đọc PSA hoặc trì hoãn khám khi có triệu chứng kéo dài. Việc phát hiện sớm bất thường giúp người bệnh có hướng xử trí an toàn hơn, tránh bỏ sót bệnh lý nghiêm trọng.
IX. Phòng ngừa ung thư tuyến tiền liệt: Nam giới nên làm gì?
Không có cách nào phòng ngừa tuyệt đối ung thư tuyến tiền liệt, nhưng nam giới có thể giảm nguy cơ sức khỏe tổng thể bằng lối sống lành mạnh:
- Duy trì cân nặng hợp lý.
- Tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt.
- Hạn chế thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn, rượu bia.
- Vận động thể lực đều đặn.
- Kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu.
- Không hút thuốc.
- Khám tuyến tiền liệt khi có triệu chứng hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao.
- Trao đổi với bác sĩ trước khi xét nghiệm PSA định kỳ.
Theo WHO, gánh nặng ung thư có thể giảm bằng phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị phù hợp; nhiều ung thư có cơ hội điều trị tốt hơn khi được phát hiện sớm và chăm sóc đúng.
Ung thư tuyến tiền liệt là bệnh có thể tiến triển âm thầm, dễ bị bỏ qua nếu nam giới chỉ chú ý khi triệu chứng nặng. Tiểu đêm, tiểu khó, tiểu yếu, tiểu máu, đau vùng chậu hoặc đau xương kéo dài đều là những dấu hiệu nên được kiểm tra nghiêm túc. Tầm soát hiện đại không chỉ dựa vào PSA mà cần kết hợp khám lâm sàng, đánh giá nguy cơ, thăm trực tràng, siêu âm, MRI và sinh thiết khi có chỉ định.
Nam giới trên 50 tuổi, người có tiền sử gia đình mắc ung thư tuyến tiền liệt hoặc đang có rối loạn tiểu tiện kéo dài nên chủ động khám tuyến tiền liệt sớm để được tư vấn đúng, tránh tự điều trị và không bỏ lỡ thời điểm phát hiện bệnh quan trọng.
Lưu ý: Nội dung chỉ có giá trị tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Khi có rối loạn tiểu tiện, đau vùng chậu, đau xương kéo dài hoặc PSA bất thường, người bệnh nên đi khám chuyên khoa Tiết niệu/Nam khoa.
Nếu bạn đang lo lắng về tình trạng ung thư tuyến tiền liệt , hãy đặt lịch kiểm tra tại True Hope để được đánh giá chỉ số và tư vấn chế độ kiểm soát phù hợp.
Thông tin: Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268
Câu hỏi thường gặp
1. Ung thư tuyến tiền liệt có triệu chứng sớm không?
Có thể không. Nhiều trường hợp giai đoạn sớm không có dấu hiệu rõ, vì vậy nam giới trên 50 tuổi hoặc có nguy cơ cao nên trao đổi với bác sĩ về tầm soát.
2. Tiểu đêm có phải dấu hiệu ung thư tuyến tiền liệt không?
Tiểu đêm có thể do phì đại tuyến tiền liệt, viêm tuyến tiền liệt, bàng quang tăng hoạt, đái tháo đường hoặc nhiều nguyên nhân khác. Nếu tiểu đêm kéo dài, tăng dần, kèm tiểu yếu hoặc tiểu máu, nên đi khám.
3. PSA cao có chắc chắn là ung thư không?
Không. PSA có thể tăng do viêm, phì đại tuyến tiền liệt lành tính, nhiễm trùng tiết niệu, xuất tinh hoặc vận động mạnh trước xét nghiệm. Cần bác sĩ đánh giá.
4. PSA bình thường có loại trừ hoàn toàn ung thư tuyến tiền liệt không?
Không hoàn toàn. PSA thấp làm giảm khả năng nghi ngờ nhưng không loại trừ tuyệt đối. Bác sĩ sẽ cân nhắc thêm triệu chứng, thăm khám và yếu tố nguy cơ.
5. Nam giới bao nhiêu tuổi nên tầm soát ung thư tuyến tiền liệt?
Thường nên trao đổi với bác sĩ từ khoảng 50 tuổi. Người có cha hoặc anh em trai mắc ung thư tuyến tiền liệt, hoặc có yếu tố di truyền nguy cơ cao, có thể cần trao đổi sớm hơn.
6. Thăm trực tràng có cần thiết không?
Trong nhiều trường hợp, thăm trực tràng giúp bác sĩ đánh giá mật độ, kích thước, bề mặt tuyến tiền liệt và định hướng xét nghiệm tiếp theo.
7. MRI tuyến tiền liệt có thay thế sinh thiết không?
Không hoàn toàn. MRI giúp phát hiện vùng nghi ngờ và định hướng sinh thiết. Chẩn đoán xác định ung thư thường cần mô bệnh học từ sinh thiết khi có chỉ định.
8. Ung thư tuyến tiền liệt có chữa được không?
Tiên lượng phụ thuộc giai đoạn bệnh, mức độ ác tính, tuổi, bệnh nền và đáp ứng điều trị. Phát hiện sớm thường giúp có nhiều lựa chọn điều trị hơn.
9. Đau lưng kéo dài có liên quan ung thư tuyến tiền liệt không?
Đa số đau lưng là do cơ xương khớp, nhưng ở nam giới lớn tuổi, đau xương kéo dài kèm tiểu bất thường, sụt cân hoặc PSA tăng cần được kiểm tra kỹ hơn.
10. Khám tuyến tiền liệt tại True Hope có giúp phát hiện ung thư không?
Gói khám tuyến tiền liệt giúp đánh giá triệu chứng, xét nghiệm và phát hiện dấu hiệu nghi ngờ ban đầu. Nếu có nghi ngờ ung thư, bác sĩ sẽ tư vấn chuyển chuyên khoa sâu để làm MRI, sinh thiết hoặc điều trị ung bướu theo đúng chỉ định.
Bài viết liên quan
Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope
Trên 10 năm thành lập
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám
Cơ sở vật chất hiện đại
Chi phí khám hợp lý
Bảo mật thông tin khách hàng
Chăm sóc khách hàng chu đáo
Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268
