07h00 - 17h00 từ Thứ 2 đến Chủ nhật
Đọc thêm:
>>Thường xuyên thức giấc 2- 4h sáng và khó ngủ lại
>>Tại sao đàn ông trên 50 tuổi ngủ không sâu dù đã kiệt sức? tuyến tiền liệt là câu trả lời
>>Bàng quang tăng hoạt ban đêm: “kẻ thầm lặng” đang đánh cắp giấc ngủ của 1/3 phụ nữ
Tham vấn chuyên môn: Bài viết được tham vấn bởi BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa, BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa và BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp.
Lưu ý: Bài viết chỉ cung cấp kiến thức sức khỏe, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Người đọc không tự ý dùng thuốc ngủ, thuốc bổ não, vitamin liều cao hoặc ngừng thuốc đang dùng nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
Hay quên ở tuổi 30–40 đang là tình trạng rất nhiều người trẻ gặp phải, nhất là dân công sở. Không ít người mới ngoài 30 đã thường xuyên rơi vào cảnh quên lịch họp, quên tên người vừa gặp, quên để chìa khóa ở đâu, mở điện thoại ra rồi không nhớ mình định làm gì. Có người chỉ cười cho qua và gọi đó là “não cá vàng”, nhưng cũng có người bắt đầu lo: “Mình còn trẻ mà đã hay quên như vậy, có phải dấu hiệu bệnh lý không?”.
Thực tế, không phải cứ hay quên là nguy hiểm. Trong nhiều trường hợp, đây chỉ là phản ứng của não bộ khi phải xử lý quá nhiều thông tin, làm nhiều việc cùng lúc, thiếu ngủ hoặc căng thẳng kéo dài. Tuy nhiên, nếu tình trạng hay quên xuất hiện thường xuyên, tăng dần, ảnh hưởng đến công việc – sinh hoạt hoặc đi kèm mất ngủ mạn tính, thay đổi tính cách, lạc đường ở nơi quen thuộc, người bệnh không nên chủ quan.
NIH – “Memory Problems, Forgetfulness, and Aging” của National Institute on Aging, phân biệt khá rõ giữa quên thoáng qua và vấn đề trí nhớ đáng lo: thỉnh thoảng quên tên người mới gặp có thể không quá bất thường, nhưng khó hoàn thành việc hằng ngày, hỏi lặp lại nhiều lần hoặc đi lạc ở nơi quen thuộc là dấu hiệu nên trao đổi với bác sĩ.
I. Vì sao lại xuất hiện tình trạng hay quên ở tuổi 30–40?
Ở tuổi 30–40, nhiều người đang ở giai đoạn áp lực nhất: công việc dày đặc, trách nhiệm gia đình lớn, lịch họp liên tục, email – tin nhắn không ngừng, điện thoại gần như không rời tay. Não bộ phải chuyển đổi qua lại giữa quá nhiều đầu việc nên khả năng chú ý bị phân tán. Khi thông tin không được ghi nhận đủ sâu ngay từ đầu, việc “không nhớ” sau đó là điều dễ xảy ra.
Những nguyên nhân thường gặp gồm:
- Quá tải thông tin: tiếp nhận quá nhiều dữ liệu trong ngày từ công việc, mạng xã hội, tin nhắn, cuộc họp.
- Đa nhiệm liên tục: vừa họp, vừa nhắn tin, vừa kiểm tra email khiến não khó tập trung vào một việc.
- Thiếu ngủ hoặc mất ngủ mạn tính: não không có đủ thời gian phục hồi và củng cố trí nhớ.
- Stress kéo dài: căng thẳng làm giảm khả năng tập trung, ghi nhớ và xử lý vấn đề.
- Thiếu vitamin B12, vitamin D, thiếu máu hoặc rối loạn tuyến giáp: có thể gây mệt mỏi, giảm tập trung, hay quên.
- Tiểu đêm, đau cổ vai gáy, đau lưng, đau khớp: các vấn đề này làm giấc ngủ bị chia nhỏ, khiến ban ngày đầu óc kém tỉnh táo.
Trong bài “Memory loss: When to seek help”, Mayo Clinic cũng nhấn mạnh rằng giảm trí nhớ không chỉ liên quan đến bệnh Alzheimer. Thuốc đang dùng, chấn thương đầu, stress, lo âu, trầm cảm, rượu bia, thiếu vitamin B12, suy giáp và rối loạn giấc ngủ đều có thể là những yếu tố gây hay quên hoặc lú lẫn.
II. Hay quên ở tuổi 30–40: khi nào bình thường, khi nào cần chú ý?
Không nên tự kết luận “mình bị sa sút trí tuệ” chỉ vì vài lần quên lịch họp hoặc quên để đồ. Điều quan trọng là cần nhìn vào tần suất, mức độ ảnh hưởng và các dấu hiệu đi kèm.
| Mức độ | Biểu hiện thường gặp | Nên làm gì? |
| Có thể bình thường | Quên tên người mới gặp, quên để đồ, quên việc nhỏ khi quá bận nhưng sau đó nhớ lại | Ngủ đủ hơn, giảm đa nhiệm, ghi chú công việc, nghỉ ngơi hợp lý |
| Cần chú ý | Hay quên kéo dài nhiều tuần, giảm tập trung, mất ngủ, stress, tiểu đêm, mệt mỏi, đau mạn tính | Nên kiểm tra giấc ngủ, bệnh nền, vitamin B12/D3, tuyến giáp, tình trạng stress |
| Cần khám sớm | Quên ngay sau khi nói chuyện, hỏi lặp lại, lạc ở nơi quen thuộc, thay đổi tính cách đột ngột | Cần thăm khám để loại trừ nguyên nhân thần kinh, nội khoa hoặc tâm thần kinh |
Alzheimer’s Association – 10 Early Signs and Symptoms of Alzheimer’s and Dementia cũng liệt kê những dấu hiệu đáng chú ý như trí nhớ giảm gây ảnh hưởng cuộc sống hằng ngày, khó hoàn thành việc quen thuộc, nhầm lẫn thời gian – địa điểm, thay đổi tâm trạng hoặc tính cách.
Tuy vậy, người trẻ cũng không nên quá hoảng sợ. Theo bài “Dementia” của World Health Organization – WHO, sa sút trí tuệ thường ảnh hưởng đến trí nhớ, tư duy và khả năng thực hiện hoạt động hằng ngày, nhưng đây là tình trạng thường gặp hơn ở người lớn tuổi và cần được chẩn đoán bởi chuyên gia y tế.
1. Mất ngủ mạn tính: nguyên nhân rất hay gặp khiến người trẻ hay quên
BSCKII Nguyễn Quốc Tiến, khi người trẻ 25–40 tuổi đến khám vì hay quên, bác sĩ không chỉ hỏi “bạn quên gì?” mà còn phải hỏi rất kỹ về giấc ngủ: có khó ngủ không, có tỉnh giấc giữa đêm không, có tiểu đêm không, sáng dậy có mệt không, ban ngày có phải uống nhiều cà phê để tỉnh táo không.
Lý do là giấc ngủ không đơn giản là thời gian cơ thể “tắt máy”. Trong khi ngủ, não vẫn xử lý thông tin, sắp xếp ký ức và củng cố những điều đã học trong ngày. Nếu mất ngủ kéo dài, não không có đủ điều kiện để làm tốt quá trình này, khiến người bệnh dễ quên việc vừa nghe, vừa đọc hoặc vừa được giao.
Bài “Sleep and Memory” của Division of Sleep Medicine – Harvard Medical School cho thấy giấc ngủ có vai trò quan trọng với học tập và trí nhớ; thiếu ngủ có thể ảnh hưởng đến khả năng củng cố cả ký ức sự kiện lẫn kỹ năng.
Bài “Sleep On It: How Snoozing Strengthens Memories” của NIH News in Health cũng giải thích theo cách rất dễ hiểu: ngủ giúp làm mạnh hơn những ký ức đã hình thành trong ngày và kết nối ký ức mới với những thông tin cũ.
Người hay quên do mất ngủ thường có biểu hiện:
- Đọc tài liệu xong nhưng không nhớ ý chính.
- Họp xong quên việc cần làm.
- Vừa nghe đồng nghiệp nói đã quên chi tiết.
- Dễ cáu, khó tập trung, làm việc chậm hơn.
- Sáng dậy mệt, đầu nặng, phải uống cà phê mới tỉnh.
- Ngủ chập chờn, tỉnh giấc giữa đêm, không có cảm giác phục hồi.
Bài “About Sleep” của Centers for Disease Control and Prevention – CDC cũng nhấn mạnh ngủ đủ giúp cải thiện sự chú ý và trí nhớ, đồng thời hỗ trợ sức khỏe tim mạch, chuyển hóa và tinh thần.
2. Tiểu đêm, bệnh lý tiết niệu và trí nhớ: mối liên quan dễ bị bỏ qua
Nhiều người nghĩ hay quên chỉ là chuyện của não. Nhưng trên thực tế, bất kỳ vấn đề nào làm giấc ngủ bị gián đoạn đều có thể khiến trí nhớ và sự tập trung giảm sút.
Ví dụ, một người bị tiểu đêm, bàng quang tăng hoạt, viêm đường tiết niệu hoặc viêm tuyến tiền liệt có thể phải thức dậy nhiều lần trong đêm. Giấc ngủ bị cắt vụn khiến não không được nghỉ sâu, dẫn đến mệt mỏi, uể oải, hay quên vào ngày hôm sau.
Vì vậy, nếu người trẻ bị hay quên ở tuổi 30–40 kèm tiểu đêm, tiểu rắt, tiểu gấp, tiểu buốt, đau hạ vị hoặc đau lưng, không nên chỉ nghĩ rằng “não mình kém”. Cần kiểm tra cả giấc ngủ và hệ tiết niệu để tìm nguyên nhân gốc rễ.
3. Stress kéo dài và “não sương mù” ở dân công sở
Stress ngắn hạn đôi khi giúp con người tập trung hơn. Nhưng khi stress kéo dài, não luôn ở trạng thái cảnh giác, khó thư giãn, khó ngủ và khó ghi nhớ thông tin mới. Đây là lý do nhiều người làm văn phòng mô tả tình trạng của mình là “não sương mù”: đầu óc chậm chạp, đọc đi đọc lại vẫn không hiểu, dễ quên việc vừa được giao, làm việc nhưng không thật sự tập trung.
Một vòng lặp rất hay gặp là: stress → mất ngủ → hay quên → làm việc kém hiệu quả → càng stress hơn. Nếu không được điều chỉnh, vòng lặp này có thể kéo dài nhiều tháng.
Bài tổng quan “Stress effects on the hippocampus: a critical review” đăng trên PubMed Central – NIH cho thấy stress và cortisol tăng cao có thể ảnh hưởng bất lợi đến các nhiệm vụ trí nhớ liên quan vùng hồi hải mã, một cấu trúc quan trọng trong quá trình ghi nhớ.
Theo BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa, với nhóm người trẻ hay quên kèm mất ngủ, hồi hộp, lo âu, giảm hiệu suất làm việc hoặc cảm giác kiệt sức kéo dài, bác sĩ cần đánh giá cả yếu tố tâm lý – nội khoa, thay vì chỉ tư vấn dùng “thuốc bổ não”.
>> Đọc thêm: Sương mù não (Brain Fog): Hệ lụy đáng sợ của chuỗi ngày mất ngủ kéo dài
4. Thiếu vitamin B12, vitamin D: nguyên nhân dễ bị bỏ sót
Một số người trẻ ăn uống thất thường, ăn kiêng quá mức, ăn chay không bổ sung đúng cách, làm việc văn phòng ít ra nắng hoặc có bệnh lý tiêu hóa gây giảm hấp thu. Khi đó, thiếu vi chất có thể góp phần gây mệt mỏi, giảm tập trung và hay quên.
Vitamin B12 có vai trò quan trọng với tế bào thần kinh và tế bào máu. Bài “Vitamin B12 – Consumer Fact Sheet” của NIH Office of Dietary Supplements cho biết vitamin B12 giúp giữ cho tế bào máu và tế bào thần kinh khỏe mạnh, đồng thời hỗ trợ tạo DNA; thiếu B12 có thể gây thiếu máu khiến cơ thể mệt mỏi, yếu sức..
Vitamin D thường được nhắc nhiều trong bệnh lý xương khớp, nhưng nó cũng cần thiết cho hoạt động của cơ và dẫn truyền tín hiệu giữa não với cơ thể. Bài “Vitamin D – Consumer Fact Sheet” của NIH Office of Dietary Supplements nêu rõ vitamin D giúp hấp thu canxi, hỗ trợ xương chắc khỏe, cần cho hoạt động cơ và hệ thần kinh.
Tuy nhiên, không nên cứ thấy hay quên là tự mua B12, D3 hoặc các loại “bổ não” để uống lâu dài. Việc bổ sung vitamin nên dựa trên chế độ ăn, triệu chứng, xét nghiệm và chỉ định của bác sĩ.
5. Đau cổ vai gáy, đau lưng, đau khớp kéo dài cũng có thể làm giảm tập trung
Theo BSCKI Phan Đình Long, nhiều người trẻ làm văn phòng bị đau cổ vai gáy, đau thắt lưng, căng cơ hoặc đau khớp kéo dài nhưng thường bỏ qua. Cơn đau không chỉ gây khó chịu ban ngày mà còn làm người bệnh ngủ không sâu, dễ tỉnh giấc, sáng dậy uể oải. Khi chất lượng giấc ngủ giảm, trí nhớ ngắn hạn và khả năng tập trung cũng dễ bị ảnh hưởng.
Đây là lý do người bị hay quên không nên chỉ nhìn vào não bộ. Cần đánh giá toàn bộ sức khỏe: giấc ngủ, mức độ đau, tư thế làm việc, vận động, bệnh tiết niệu, bệnh chuyển hóa, vitamin, tuyến giáp và sức khỏe tinh thần.
III. Khi nào hay quên ở tuổi 30–40 cần đi khám ngay?
Người bị hay quên ở tuổi 30–40 nên đi khám sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:
- Quên ngay nội dung vừa nói chuyện.
- Hỏi đi hỏi lại cùng một câu.
- Lạc đường ở nơi quen thuộc.
- Không nhớ cách làm những việc vốn rất quen.
- Nhầm lẫn ngày tháng, địa điểm thường xuyên.
- Thay đổi tính cách đột ngột: cáu gắt, nghi ngờ, thờ ơ, thu mình.
- Hay quên kèm đau đầu dữ dội, nói khó, yếu tay chân, nhìn mờ.
- Hay quên sau chấn thương đầu.
- Mất ngủ kéo dài trên 3 tháng, ảnh hưởng rõ đến công việc.
- Hay quên kèm tiểu đêm nhiều lần, sụt cân, hồi hộp, mệt mỏi kéo dài.
Bài “Amnesia – Symptoms and causes” của Mayo Clinic mô tả hai biểu hiện chính của mất trí nhớ là khó học thông tin mới và khó nhớ lại những sự kiện, thông tin trước đây; nếu tình trạng mất trí nhớ không giải thích được, nhất là sau chấn thương hoặc kèm lú lẫn, người bệnh cần được chăm sóc y tế.
Theo BSCKII Lê Bá, nếu hay quên xuất hiện đột ngột sau chấn thương đầu, hoặc kèm đau đầu dữ dội, nôn ói, yếu liệt, nói khó, co giật, lú lẫn, người bệnh không nên chờ “tự hết” mà cần đi khám ngay để loại trừ tình trạng cấp tính.
IV. Nên kiểm tra gì khi hay quên kéo dài?
Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định:
- Khai thác bệnh sử giấc ngủ, stress, công việc, thuốc đang dùng.
- Đánh giá trí nhớ, khả năng tập trung, tâm trạng.
- Xét nghiệm máu: công thức máu, đường huyết, chức năng gan thận.
- Kiểm tra vitamin B12, vitamin D khi có chỉ định.
- Kiểm tra chức năng tuyến giáp.
- Đánh giá tiểu đêm, tiểu rắt, tiểu gấp nếu nghi bệnh lý tiết niệu.
- Khám cơ xương khớp nếu đau cổ vai gáy, đau lưng, đau khớp ảnh hưởng giấc ngủ.
- Chẩn đoán hình ảnh hoặc khám chuyên khoa thần kinh nếu có dấu hiệu cảnh báo.
Bài “Mild cognitive impairment – Diagnosis and treatment” của Mayo Clinic cho biết xét nghiệm máu có thể giúp loại trừ một số nguyên nhân thể chất gây vấn đề trí nhớ, chẳng hạn thiếu vitamin B12 hoặc thiếu hormone tuyến giáp.
Nếu bạn có câu hỏi nào cần chuyên gia giải đáp vui lòng điền vào form dưới đây hoặc liên hệ hotline: 0333.177.268 để được tư vấn miễn phí!
V. True Hope tiếp cận tình trạng hay quên ở người trẻ như thế nào?
Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, người trẻ bị hay quên, giảm tập trung, mất ngủ, tiểu đêm hoặc đau mạn tính có thể được định hướng thăm khám theo hướng đa chuyên khoa. Thay vì chỉ xem hay quên là “trí nhớ kém”, bác sĩ sẽ khai thác nhiều yếu tố liên quan như giấc ngủ, stress, bệnh lý tiết niệu, đau cơ xương khớp, rối loạn chuyển hóa, thiếu vi chất và thuốc đang sử dụng.
True Hope định hướng phát triển dịch vụ khám chữa bệnh đa chuyên khoa, chú trọng đội ngũ bác sĩ, môi trường thăm khám và quy trình chăm sóc người bệnh.
Bên cạnh đó, Trung tâm xét nghiệm – Phòng khám Đa khoa True Hope cũng có nhiều danh mục xét nghiệm từ cơ bản đến chuyên sâu, phục vụ công tác khám chữa bệnh và tầm soát sức khỏe.
Với nhóm người trẻ 25–40 tuổi, đặc biệt là dân công sở, việc khám sớm có thể giúp phát hiện những yếu tố dễ bị bỏ qua như mất ngủ mạn tính, tiểu đêm, thiếu B12/D3, rối loạn tuyến giáp, đau cổ vai gáy hoặc stress kéo dài.
VI. Làm gì để cải thiện hay quên do quá tải, thiếu ngủ?
Nếu chưa có dấu hiệu nguy hiểm, người trẻ có thể bắt đầu từ những thay đổi rất cơ bản:
- Ngủ và thức dậy vào khung giờ cố định.
- Hạn chế điện thoại, laptop trước khi ngủ.
- Không uống cà phê quá muộn trong ngày.
- Giảm đa nhiệm, làm từng việc theo thứ tự ưu tiên.
- Ghi chú việc cần làm ngay sau cuộc họp.
- Tập thể dục đều đặn nếu sức khỏe cho phép.
- Điều trị các nguyên nhân làm tỉnh giấc như tiểu đêm, đau mạn tính, stress.
- Không tự ý dùng thuốc ngủ, thuốc an thần hoặc thuốc bổ não kéo dài.
- Khám nếu tình trạng hay quên kéo dài, tăng dần hoặc ảnh hưởng công việc.
CDC trong bài “About Sleep” khuyến nghị một số thói quen hỗ trợ giấc ngủ như đi ngủ và thức dậy cùng giờ mỗi ngày, giữ phòng ngủ yên tĩnh – thư giãn, tắt thiết bị điện tử trước khi ngủ, tránh caffeine vào buổi chiều hoặc tối, đồng thời duy trì vận động và chế độ ăn lành mạnh.
Hay quên ở tuổi 30–40 có thể chỉ là phản ứng của não trước nhịp sống quá tải, thiếu ngủ, stress và đa nhiệm kéo dài. Nhưng nếu tình trạng này xuất hiện thường xuyên, tăng dần, ảnh hưởng công việc hoặc đi kèm mất ngủ mạn tính, tiểu đêm, đau mạn tính, mệt mỏi, thiếu vi chất, thay đổi tính cách hoặc dấu hiệu thần kinh bất thường, người bệnh nên đi khám.
Điều quan trọng không phải là tự kết luận “mình bị bệnh não” hay “chỉ do stress”, mà là tìm đúng nguyên nhân. Với nhiều người trẻ, khi giấc ngủ được cải thiện, stress được kiểm soát, tiểu đêm hoặc đau mạn tính được xử lý, tình trạng hay quên và giảm tập trung có thể cải thiện rõ rệt.
True Hope – đồng hành cùng người bệnh trong hành trình kiểm soát bệnh lý và cải thiện chất lượng sống. Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268
Câu hỏi thường gặp
Hay quên ở tuổi 30–40 có phải dấu hiệu sa sút trí tuệ không?
Không nhất thiết. Ở tuổi 30–40, hay quên thường liên quan đến thiếu ngủ, stress, quá tải thông tin hoặc thiếu tập trung. Tuy nhiên, nếu quên ảnh hưởng sinh hoạt, lạc ở nơi quen thuộc hoặc thay đổi tính cách, nên đi khám.
Vì sao mất ngủ làm người trẻ hay quên?
Giấc ngủ giúp não củng cố ký ức. Khi mất ngủ kéo dài, não khó lưu giữ và truy xuất thông tin mới, khiến người bệnh dễ quên việc vừa nghe hoặc vừa làm.
Hay quên kèm tiểu đêm có liên quan không?
Có thể có. Tiểu đêm làm giấc ngủ bị chia nhỏ. Khi ngủ không sâu, não phục hồi kém, ban ngày dễ mệt, giảm tập trung và hay quên.
Thiếu vitamin B12 có gây hay quên không?
Thiếu B12 có thể ảnh hưởng đến tế bào thần kinh và tế bào máu, khiến cơ thể mệt mỏi, yếu sức, giảm tập trung.
Thiếu vitamin D có liên quan đến trí nhớ không?
Vitamin D cần cho xương, cơ và hoạt động dẫn truyền thần kinh. Thiếu vitamin D có thể gây mệt mỏi, đau mỏi cơ xương, ảnh hưởng gián tiếp đến giấc ngủ và sự tập trung.
Người trẻ hay quên nên khám chuyên khoa nào?
Có thể bắt đầu từ Nội khoa hoặc khám tổng quát để đánh giá giấc ngủ, stress, xét nghiệm máu, tuyến giáp, vitamin và bệnh nền. Nếu có dấu hiệu thần kinh bất thường, bác sĩ sẽ định hướng chuyên khoa phù hợp.
Hay quên do stress có hồi phục được không?
Nhiều trường hợp có thể cải thiện khi giảm stress, ngủ đủ, vận động đều và điều trị lo âu/mất ngủ nếu có. Nếu kéo dài nhiều tháng, nên thăm khám để đánh giá nguyên nhân.
Uống thuốc bổ não có giúp hết hay quên không?
Không nên tự uống thuốc hoặc thực phẩm chức năng khi chưa biết nguyên nhân. Hay quên có thể do mất ngủ, thiếu B12, suy giáp, stress, tiểu đêm hoặc bệnh lý khác; mỗi nguyên nhân cần cách xử trí khác nhau.
Khi nào hay quên cần đi khám ngay?
Cần khám ngay nếu quên đột ngột, quên ngay sau khi nói chuyện, lạc ở nơi quen thuộc, thay đổi tính cách, nói khó, yếu liệt tay chân, đau đầu dữ dội hoặc sau chấn thương đầu.
Điều trị mất ngủ có giúp cải thiện trí nhớ không?
Nếu hay quên chủ yếu do mất ngủ, cải thiện chất lượng giấc ngủ thường giúp người bệnh tỉnh táo, tập trung và ghi nhớ tốt hơn. Tuy nhiên, cần tìm đúng nguyên nhân gây mất ngủ để điều trị phù hợp.
Bài viết liên quan
Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope
Trên 10 năm thành lập
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám
Cơ sở vật chất hiện đại
Chi phí khám hợp lý
Bảo mật thông tin khách hàng
Chăm sóc khách hàng chu đáo
Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268
